Βλήματα με… υψηλό ΙQ

Το Μιράζ «οπλισμένο» με βόμβα λέιζερ και βλήμα Scalp

Στο προκαθορισμένο σημείο των 260 χιλιομέτρων από τον στόχο, ο πιλότος του
Μιράζ ­ ασφαλής κάτω από την ομπρέλα της αεράμυνας ­ θα πυροδοτεί τον πύραυλο
που φέρει το αεροσκάφος. Δευτερόλεπτα μετά, με μια ανοιχτή στροφή 180 μοιρών,
θα παίρνει τον δρόμο της επιστροφής για τη βάση του. Τα υπόλοιπα ­ κι είναι
πολλά ­ θα τα αναλαμβάνει ο εγκέφαλος του «έξυπνου» βλήματος, με βάση τις
οδηγίες που είχε λάβει αρχικά. Για το βλήμα, τα περίπου 250 χιλιόμετρα μέχρι
τις συντεταγμένες του στόχου του, είναι μια εύκολη σχετικά υπόθεση.

Το πυκνό σκοτάδι, οι κακές καιρικές συνθήκες και η υπερηχητική ταχύτητά του
δεν το εμποδίζουν να γλείφει, σχεδόν, τα κύματα του Αιγαίου και μετά, όταν
περάσει τα παράλια, να ακολουθεί με εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα, τις
εναλλασσόμενες πτυχώσεις του εδάφους σε ύψος 30 μέτρων. Δύο χιλιόμετρα από τον
στόχο, με μια εντυπωσιακή ανάδυση («pop up»), το βλήμα αποκτά πανοραμική θέα,
αναγνωρίζει τον στόχο και επιλέγει το καλύτερο σημείο σκόπευσης. Δευτερόλεπτα
μετά, το πάχους 1,5 μ. μπετόν του «Κέντρου Διοίκησης» του εχθρού θα έχει
διατρηθεί και ο στόχος θα έχει καταστραφεί με «χειρουργική» ακρίβεια.

Η σκηνή δεν είναι φανταστική ή, για να είμαστε ακριβείς, δεν θα ανήκει μόνο
στη σφαίρα της φαντασίας των Ελλήνων επιτελών της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς
τα νέα «έξυπνα» βλήματα Scalp έχουν ήδη επιλεγεί από το ΚΥΣΕΑ για αγορά από τη
Γαλλία.

Παρόμοια όπλα

Όπλα παρόμοιων δυνατοτήτων με τα αμερικανικά AGM 130 και 142 που έχει ζητήσει
ήδη το υπουργείο Εθνικής Άμυνας από το Πεντάγωνο και παραμένουν μπλοκαρισμένα
και αντίστοιχα τεχνολογικά με τα ισραηλινά Ποπάι που έχει παραγγείλει (και
παραλάβει;) η Τουρκία. Πυραύλους που λέγεται πως η συμφωνία Ελλάδος – Ισραήλ
δίνει τη δυνατότητα απόκτησής τους και από την ελληνική Αεροπορία…

Πρόκειται για τα «μεσαίων» δυνατοτήτων βλήματα μικρού πλήγματος, που φυσικά
υπολείπονται σε πολλά (ακτίνα δράσης, αποτελεσματικότητα κ.λπ.) από τις
«βεντέτες» των πολέμων του Κόλπου και του Κοσόβου, τους αμερικανικούς Τόμαχοκ.
Αλλά είναι και υπέρτερα άλλων «έξυπνων» όπλων, που ήδη από χρόνια υπάρχουν στο
οπλοστάσιο τόσο της Ελλάδας όσο και της Τουρκίας, με πιο ενδεικτικά από αυτά,
τα καθοδηγούμενα με ακτίνες λέιζερ και τα θερμικής προσέγγισης. Πιο προηγμένης
«λογικής» είναι οι λεγόμενοι περιλήπτες βομβιδίων (AFDS), οι κατευθυνόμενες
βόμβες (καθοδήγηση με λέιζερ ή με τηλεοπτικό αισθητήρα), τα βλήματα
αντι-ραντάρ Harm κ.ά. Τα AGM 88Β Harm που παραγγέλθηκαν το 1996 στις ΗΠΑ και
παραδόθηκαν με καθυστέρηση, είναι το πρώτο αντι-ραντάρ όπλο στην ελληνική
Αεροπορία. Για πολλά χρόνια η Αεροπορία είχε μείνει στις «έξυπνες» βόμβες
τύπου LGB, που έχουν μεν υψηλό ποσοστό ακρίβειας στην προσβολή στόχων, όμως η
ρίψη τους και η καθοδήγησή τους εξαρτώνται απολύτως από τον φωτισμό του στόχου
με ακτίνες λέιζερ από ένα άλλο αεροσκάφος δίπλα στα αεροσκάφη βομβαρδισμού.

Τα Lantim

Τη λύση στο πρόβλημα της «εξάρτησης» έδωσε η τοποθέτηση ατρακτιδίων κατάδειξης
πάνω στα αεροσκάφη – φορείς των βομβών ­ τα γνωστά Lantirn που φέρουν τα νέα F-16.

Πέραν των βομβών και των βλημάτων αέρος – εδάφους, όπλα με «έξυπνη» καθοδήγηση
και ιδιαίτερα αυξημένες επιδόσεις υπάρχουν και στον τομέα των βλημάτων αέρος –
αέρος. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία έχουν προμηθευθεί τέτοιους πυραύλους
(AMRAAM), ενώ η ελληνική Αεροπορία, με την απόκτηση των νέων γαλλικών
αεροσκαφών αποκτά πλεονεκτήματα με το «άγνωστο» στους αντίπαλους βλήμα Mica.

Είναι πράγματι τόσο έξυπνα;

Πόσο έξυπνα είναι τα «έξυπνα όπλα»; Ο τελευταίος πόλεμος στο Κόσοβο έδειξε ότι
μπορούν να παραπλανηθούν εύκολα και να δικαιώσουν όσους λένε ότι πρόκειται
για… κουτά όπλα, αφού κάνουν απλώς ό,τι τους πει ο χειριστής τους και τα δεδομένα.

Όταν όμως τα δεδομένα ξεγελούν… τότε… Οι άνδρες της KFOR όταν άρχισαν τις
περιπολίες τους στο Κόσοβο, βρήκαν εκατοντάδες ομοιώματα οχημάτων, τανκς,
πυροβόλων, ραντάρ. Ήταν πλαστικά ή ξύλινα και πολλές φορές πάνω τους υπήρχαν
αυτοσχέδιοι μηχανισμοί θέρμανσης για να παραπλανούν τις συσκευές θερμικής
ανίχνευσης και τους πυραύλους θερμικής προσέγγισης!!

Αλλά και ως προς την αποτελεσματικότητα των ίδιων των βλημάτων και των βομβών
υπάρχουν αμφιβολίες. Ένα παράδειγμα που αναφέρουν τα «Αμυντικά θέματα» είναι
χαρακτηριστικό.

Λίγες ώρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας για το Κόσοβο, απογειώθηκαν από το
αεροδρόμιο της Πρίστινα 12 αεροσκάφη Μινγκ 21 που προσγειώθηκαν στη συνέχεια
στο αεροδρόμιο Μπαταϊνίτσα. Η επίσημη εκτίμηση του ΝΑΤΟ ήταν πως όλα τα
αεροσκάφη στην Πρίστινα είχαν καταστραφεί και πως ο διάδρομος απογείωσης δεν
λειτουργούσε.

Ακόμη πως το αεροδρόμιο της Μπαταϊνίτσα ήταν τόσο κατεστραμμένο που δεν
μπορούσε να δεχθεί αεροσκάφη.

Δεν ήταν όμως έτσι…

«Ιπτάμενοι κατάσκοποι»

Ο προσδιορισμός του στόχου του «έξυπνου» όπλου μακρού πλήγματος είναι μια
αποστολή όπου ο ρόλος ενός άλλου «έξυπνου» οπλικού συστήματος μπορεί να είναι
καθοριστικός. Πρόκειται για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναγνώρισης, τους
«έξυπνους» ιπτάμενους κατασκόπους, που μπορούν να κάνουν διεισδύσεις στο
εχθρικό έδαφος σχεδόν αόρατα και να μεταφέρουν εικόνα του στόχου και σε
πραγματικό χρόνο. Η Ελλάδα δεν έχει τέτοια αεροσκάφη, αλλά τις επόμενες ημέρες
η Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών πρόκειται να προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό (με
συγκεκριμένους αποδέκτες) για την απόκτηση 2 συστημάτων, με 4-10 αεροσκάφη το
καθένα. Το κόστος της προμήθειας ανέρχεται σε 3,5-4 δισ. δραχμές και τα
σχετικά κονδύλια υπάρχουν στον προϋπολογισμό του ΓΕΣ.

«Βήμα βήμα» η λειτουργία του

Πώς λειτουργεί ένα «έξυπνο» όπλο; Τι συνέβη ακριβώς στο βλήμα μακρού πλήγματος
μετά την πυροδότησή του από τον πιλότο; Πώς μπόρεσε και προσανατολίστηκε στην
άγνωστη πορεία προς τον στόχο; Και πώς τον αναγνώρισε στην τελική φάση; Παρ’
ότι κάθε «έξυπνο» όπλο έχει τη δική του «λογική», η περιγραφή της πορείας του
Scalp δίνει αρκετές απαντήσεις. Κατ’ αρχήν, βέβαια, δίνονται οι συντεταγμένες
του στόχου με βάση τις πληροφορίες ενώ «φορτώνεται» στον υπολογιστή του
φωτογραφία του στόχου. Στη μνήμη του υπολογιστή του βλήματος έχει αποθηκευθεί
επίσης ένας ψηφιακός υψομετρικός χάρτης της περιοχής της πορείας και του
στόχου. Με την εκτόξευση το βλήμα καθοδηγείται από συστήματα αδρανειακής
ναυτιλίας, παγκόσμιας αναφοράς θέσης (GPS) και ταύτισης αναγλύφου. Το πρώτο
«διαβάζει» την περιοχή μπροστά και κάτω από το βλήμα με λέιζερ και προσαρμόζει
την πτήση σε ύψος 30-40 μέτρων. Αυτή συγκρίνεται αυτομάτως με τον χάρτη που
έχει στη μνήμη και «διορθώνεται» η κίνηση αν χρειαστεί. Κατά τη διάρκεια της
τελικής προσέγγισης του στόχου ενεργοποιείται ένας ερευνητής υπέρυθρης
απεικόνισης που μέχρι τότε είναι καλυμμένος. Το βλήμα κάνει έναν ελιγμό
ανάδυσης («pop-up») με σκοπό να δώσει τη δυνατότητα στον ερευνητή να
«διαβάσει» την περιοχή του στόχου και να επιλέξει την καλύτερη θέση προσβολής.
Ταυτόχρονα αλγόριθμοι αυτόματης αναγνώρισης του στόχου κάνουν σύγκριση
(ταύτιση) της εικόνας που λαμβάνεται με αυτή που υπάρχει αποθηκευμένη στη
μνήμη του βλήματος. Εφόσον αναγνωριστεί ότι είναι ο επιθυμητός στόχος,
επιλέγεται αυτομάτως το σημείο σκόπευσης και… Παρ’ όλο που ο στόχος απέχει
λίγα μόλις μέτρα ο εγκέφαλός του είναι προγραμματισμένος να κάνει έναν ακόμη
έλεγχο με τα δεδομένα μεγαλύτερης ευκρίνειας που αποκτά και «διορθώνει», αν
χρειαστεί, και άλλο τη στόχευσή του. Υπολογίζεται ότι τέτοια όπλα έχουν μόνο
ένα μέτρο απόκλιση.