ΔΡΟΜΟΙ

Η ζωή…

… των φίλων και των γνωστών είναι για τους συγγραφείς τόσο απαραίτητη
όσο ήταν απαραίτητος και εκείνος ο φυγάς σκλάβος για τον Χοκ Φιν. Γι’ αυτό
πρέπει κανείς να είναι προσεκτικός, όταν έχει για φίλο έναν συγγραφέα.
Διαφορετικά, αργά ή γρήγορα, μια ήσυχη βραδιά που, ξαπλωμένος αναπαυτικά στον
καναπέ, θα διαβάζει αμέριμνος και περήφανος το βιβλίο του φίλου του, είναι
πολύ πιθανό να πεταχτεί κάποια στιγμή όρθιος και να φωνάξει: «Μα, αυτός είμαι εγώ!».

Ο συγγραφέας…

… θα του έχει κλέψει τον χαρακτήρα, θα του έχει κλέψει τη ζωή, και
αυτός θα στέκεται εκεί, εκτεθειμένος και ανήμπορος. Ή ίσως εκτεθειμένος και
περήφανος. Όπως και να έχει το πράγμα, πρέπει κανείς να προσέχει. Γιατί,
παντού και πάντα, οι συγγραφείς κάνουν το ίδιο: αρπάζουν κάτι που δεν τους
ανήκει. «Χωνεύουν» ξεδιάντροπα ό,τι βλέπουν, ό,τι ακούνε, ό,τι τους λένε. Και
αν είναι πραγματικά καλοί συγγραφείς, βρίσκουν τον τρόπο να τα κάνουν όλα αυτά
κτήμα δικό τους. Αυτή είναι η μαγεία τους. Καθετί που γράφουν έχει να κάνει με
την πραγματική ζωή ­ τη δική τους ή την ξένη.

Η ιστορία…

… είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα από συγγραφείς που έκαναν τη ζωή
άλλων ανθρώπων υλικό για τα έργα τους. Στη «Μαντάμ Μποβαρύ», ο Φλωμπέρ δεν
καταγράφει απλώς τους ρυθμούς και τις παραξενιές της μικροαστικής Γαλλίας. Ο
πατέρας του συγγραφέα ήταν γιατρός. Έτσι, για να «πλέξει» το μυθιστόρημά του,
ο Φλωμπέρ «δανείστηκε» τον άτυχο γάμο ενός φοιτητή του δόκτορος Φλωμπέρ, του
Ευγένιου Ντελαμάρ, που η σύζυγός του Δελφίνη κατέληξε στην αυτοκτονία ύστερα
από μια εξωσυζυγική ερωτική περιπέτεια. Μα και ο Ζολά, στο «Έργο», «κλέβει»
τον κεντρικό χαρακτήρα, έναν καλλιτέχνη, από τον φίλο του τον Σεζάν. Και σαν
να μην έφτανε αυτό, στο τέλος του μυθιστορήματος τον καταδικάζει σε
καλλιτεχνική αποτυχία. Ο Σεζάν πληγώθηκε βαθιά. Θύμωσε πολύ και λέγεται πως,
από τη δημοσίευση του έργου, το 1886, δεν ξαναμίλησε ποτέ στον Ζολά.

Είναι νόμιμο;…

… υπάρχουν περιπτώσεις που πρέπει να είναι προσεκτικός και ο
συγγραφέας. Όμως, η Γκουέν Μίτσελ δεν ήταν. Όταν πριν από χρόνια πήγε σε μια
λέσχη που τα μέλη της «συνεδρίαζαν» γυμνά, είχε υποσχεθεί ενυπογράφως ότι δεν
θα αποκάλυπτε ποτέ όσα θα έβλεπε εκεί. Δεν τήρησε την υπόσχεσή της. Δυο χρόνια
αργότερα, τα έγραψε όλα σε ένα μυθιστόρημα. Ο αρχηγός της λέσχης ήταν ψηλός,
λεπτός και ξυρισμένος. Για να μην αναγνωρίζεται στο βιβλίο της, η συγγραφέας
του έβαλε γενειάδα. Όμως, οι άνθρωποι αλλάζουν και ώσπου να εκδοθεί το βιβλίο,
ο άνθρωπος της Μίτσελ είχε αφήσει γενειάδα. Έτσι έκανε μήνυση στη Μίτσελ και
τον εκδότη της (Doubleday) που υποχρεώθηκαν να του πληρώσουν αποζημίωση.
Βέβαια, στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να αποδείξει κανείς πως ένας συγγραφέας
δημοσιεύει κάτι που δεν του ανήκει ή πως ένας μυθιστορηματικός χαρακτήρας
είναι «κλεμμένος» από ένα υπαρκτό πρόσωπο. (Μα, για κάθε ενδεχόμενο, η στήλη
πρέπει να αποδώσει την πατρότητα του παραπάνω κειμένου, που δημοσιεύτηκε
προχθές στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», στον Μάρτιν Άρνολντ.).