ΔΡΟΜΟΙ

Με ανθολογία…

… του ανθρώπινου κακού μοιάζουν τα βιβλία που βρίσκονται στοιβαγμένα στο
γραφείο του Τζόναθαν Γκλόβερ, στο Κινγκς Κόλετζ του Λονδίνου. Αυτό ακριβώς το
κακό έψαχνε εδώ και δέκα χρόνια: τους πιο σκοτεινούς τρόπους με τους οποίους ο
άνθρωπος βασάνισε, σκότωσε, ακρωτηρίασε τον συνάνθρωπό του σε αυτό τον αιώνα.
Τέτοια βιβλία έχει και στο σπίτι του. Μα η γυναίκα του τού ζήτησε να διώξει
μακριά τα χειρότερα απ’ αυτά. Είναι πολύ το βάρος τόσης ωμότητας. Δύσκολα
μπορεί κανείς να το σηκώσει. Η πορεία του Γκλόβερ στα σκότη, έδωσε ένα βιβλίο
παράξενα ελπιδοφόρο γι’ αυτό που σπρώχνει ή που εμποδίζει τους ανθρώπους να
κάνουν ωμότητες. Είναι μια κόλαση ανθρώπινη, γεμάτη φωτιά, οιμωγές και
βασάνους. Κομμένα παιδικά κεφάλια στη Ρουάντα, λιωμένα πρόσωπα στη Χιροσίμα,
απισχνασμένα πτώματα στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, γυναίκες με
ανοιχτές κοιλιές στο Μάι Λάι.

Οι εικόνες…

… μοιάζουν γνώριμες ή τουλάχιστον έτσι νομίζει κανείς. Γνωρίζουμε πως όλα
αυτά συνέβησαν και εξακολουθούν να συμβαίνουν. Νιώθουμε αποστροφή, απόγνωση,
απορία. Και ωστόσο συνεχίζουμε σαν και πρώτα. Ο Γκλόβερ, που είναι ένας από
τους μεγαλύτερους ηθικούς φιλοσόφους της Βρετανίας, θέτει έναν φιλόδοξο στόχο:
να γεφυρώσει το φαινομενικά αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα στους σκοτωμούς και τα
βασανιστήρια που έγιναν στον εικοστό αιώνα εν ονόματι του όποιου κράτους, και
στις γενιές που ζουν στη Δύση και που δεν γνώρισαν παρά μονάχα ειρήνη και ασφάλεια.

Η έκκλησή του…

… απευθύνεται κυρίως στους φιλοσόφους, στους ακαδημαϊκούς ­ σε εκείνους που
ζουν απομονωμένοι από την καθημερινή ανθρώπινη πραγματικότητα. Τους καλεί να
αρχίσουν επιτέλους να σκύβουν πάνω από τις επιτακτικές διεθνείς ανάγκες,
εκείνες που πλημμυρίζουν κάθε βράδυ τα δελτία ειδήσεων. Από τα «κομμένα
κεφάλια» που είναι κλεισμένα σε κρυστάλλινους πύργους, ο Γκλόβερ προτιμάει
τους φιλοσοφημένους επιστήμονες και τους επιστήμονες φιλοσόφους που παίρνουν
θέση μπροστά στα μεγάλα προβλήματα της εποχής τους: την κλωνοποίηση, τα
μεταλλαγμένα τρόφιμα, την ευθανασία, τον πόλεμο, τις διεθνείς σχέσεις.

Το βιβλίο του…

…«Ανθρωπότητα: Ηθική ιστορία του 20ού αιώνα» (εκδ. Jonathan Cape) είναι μια
περιήγηση στις πιο αποτρόπαιες σκηνές ωμότητας της τελευταίας εκατονταετίας.
Εκείνοι που έχουν τραβήξει μια ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη στάση
των ναζί και τη στάση των δυτικών συμμάχων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θα βγουν
ενοχλημένοι από την ανάγνωση του βιβλίου. Γιατί ο Γκλόβερ (φωτό) δεν τα
«μασάει», δεν επιφυλάσσει διακριτική ηθική μεταχείριση στις αμερικανικές
ατομικές βόμβες στην Ιαπωνία ή στους ισοπεδωτικούς βομβαρδισμούς των
γερμανικών μεγαλουπόλεων. Όσο για το Κοσσυφοπέδιο, αν και δεν είναι
ειρηνιστής, το χαρακτηρίζει ένα βήμα της ανθρωπότητας προς τα πίσω, γιατί μια
συμμαχία από μερικές πανίσχυρες χώρες επέβαλε τη βούλησή της σε μια ανίσχυρη
χώρα. Για τον Γκλόβερ, το πιο επικίνδυνο απ’ όλα είναι η σκέψη να σταματάει
μονάχα έως εκεί που βλέπουμε. Όταν δεν βλέπουμε τα θύματα, μοιάζει σαν
παιχνίδι με κομπιούτερ. Η απόσταση σβήνει τη συμπόνια.