Αγωνία για το Πατριαρχείο

«Το μέλλον του Οικουμενικού Πατριαρχείου είναι ζοφερό. Αυτό που χρειάζεται
είναι επιτέλους κάποιος να ασχοληθεί με αυτό. Σήμερα έτσι όπως έχει
διαμορφωθεί η κατάσταση δεν συμφέρει κανέναν η ρήξη Ελλαδικής Εκκλησίας και
Πατριαρχείου.

Ιω. Κονιδάρης. Όλα τα προβλήματα μεταξύ του Πατριαρχείου και της Ελλαδικής Εκκλησίας μπορούν να ξεπεραστούν με διάλογο επί της ουσίας

Το μείζον θέμα είναι το μέλλον του. Και αυτό θα πρέπει να το αντιληφθούν
όλοι». Ο καθηγητής Πανεπιστημίου κ. Ιωάννης Κονιδάρης, ο άνθρωπος ο οποίος
παρακολουθεί χρόνια την πορεία των δύο Εκκλησιών, σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ»
υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια συγκρούσεων: «Η ανακίνηση του θέματος
είναι άκαιρη. Δεν χρειάζονται συζητήσεις δημοσίως, αλλά ουσιαστικός διάλογος
ύστερα από καλή προετοιμασία», λέει.

Ο κ. Κονιδάρης εκτιμά ότι βρισκόμαστε στην αρχή συγκρούσεων: «Εδώ και περίπου
170 χρόνια υπήρχαν εντάσεις στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Τώρα όμως έχουμε
φθάσει σε ένα σημείο όπου η ένταση κλιμακώνεται. Ο Βαρθολομαίος δεν είναι
Δημήτριος και ο Χριστόδουλος δεν είναι Σεραφείμ. Είναι και οι δύο ισχυρές
προσωπικότητες και ο καθένας θέλει να έχει λόγο σε θέματα όπως αυτά των ορίων.
Αντικειμενικά, υπάρχει ένα ζήτημα. Η Εκκλησία της Ελλάδος είναι η μόνη που
έχει περιοχές οι οποίες δεν της ανήκουν αν και είναι εντός των ορίων του
Κράτους. Αυτό είναι ένα θέμα. Εδώ οι λύσεις, η εφαρμογή των οποίων όμως δεν
είναι εφικτή, είναι δύο: Ή θα επανυπαχθει η Εκκλησία της Ελλάδος στο
Πατριαρχείο ή θα πάψει να έχει το Φανάρι δικαιώματα στις Νέες Χώρες. Και οι
δύο αυτές λύσεις έχουν όμως τα μειονεκτήματά τους. Η υπαγωγή της Εκκλησίας της
Ελλάδος στο Φανάρι είναι κάτι το ανέφικτο για πολλούς ευνόητους λόγους. Τότε η
όλη κατάσταση θα εξαρτάται από τον νομάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Εάν περάσουν οι Νέες Χώρες στην Εκκλησία της Ελλάδος, αυτόματα αποψιλώνεται το
Πατριαρχείο, κάτι που σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί ο κ. Βαρθολομαίος. Έτσι
μοιραία για το πρόβλημα οι λύσεις είναι δύσκολες».

Αυτό που προέχει, σύμφωνα με τον κ. Κονιδάρη, είναι το μέλλον του
Πατριαρχείου. «Είναι κάτι που κανείς δεν ασχολείται και νομίζω ότι δεν υπάρχει
και συγκεκριμένη πολιτική για το πρόβλημα ούτε από την πλευρά της πολιτείας
αλλά ούτε και από το Πατριαρχείο», υποστηρίζει. «Για μένα το ερώτημα που
τίθεται είναι ένα: θέλουμε να συνεχίσει να υπάρχει το Πατριαρχείο ή όχι.

Σήμερα έτσι όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση, ακόμη και η Σχολή της Χάλκης να
ανοίξει δεν θα υπάρχουν φοιτητές όσο ισχύει το καθεστώς οι κληρικοί να είναι
Τούρκοι υπήκοοι. Και μέχρι τώρα γι’ αυτό δεν έχει πάρει κανείς καμία
πρωτοβουλία.

Το Πατριαρχείο λειτουργεί ως ίδρυμα του τουρκικού κράτους. Και όμως θα έπρεπε
να είχε μετατραπεί σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου ώστε να
ξεφεύγει από τη δικαιοδοσία τού εκάστοτε Τούρκου νομάρχη.

Παράλληλα όμως θα πρέπει να αλλάξει και το σύστημα διοικήσεως του
Πατριαρχείου. Η Σύναξη που γίνεται κάθε δύο χρόνια στο Φανάρι να μετατραπεί σε
Σύνοδο και να έχουν λόγο όλοι οι Ιεράρχες και όχι μόνον οι Τούρκοι υπήκοοι.
Όπως επίσης θα πρέπει πλέον να γίνει προσπάθεια να εκλέγονται Πατριάρχες και
Μητροπολίτες που δεν έχουν τουρκική υπηκοότητα. Αλλιώς δεν υπάρχει συνέχεια».

Μέσα σε αυτό το κλίμα, όπως λέει ο κ. Κονιδάρης, το Πατριαρχείο έχει
εγκλωβιστεί σε μια ακινησία. Προσπαθεί ερμηνεύοντας τον Τόμο του 1850 και την
Πράξη του 1928 να κρατήσει όσον το δυνατόν περισσότερες περιοχές. Θα πρέπει
όμως να δει πλέον τα πράγματα ρεαλιστικά και κατάματα. Και ειδικά τώρα που
αναβαθμίζεται το Πατριαρχείο Μόσχας.

Η νέα κόντρα ήταν μάλλον αναμενόμενη. «Είδαμε να κλιμακώνεται η ένταση με την
ίδρυση των γραφείων σε Αθήνα και Βρυξέλλες. Για να φθάσουμε στο θέμα της
μνημόνευσης του ονόματος του Αρχιεπισκόπου. Αυτό δεν είναι όμως το μεγάλο
αγκάθι.

Το ουσιώδες είναι το θέμα των ορίων. Ο κ. Βαρθολομαίος αντέδρασε με την
επιστολή γιατί δεν θέλει να χάσει. Και φοβάμαι πως αν ο κ. Χριστόδουλος
επιμείνει, το Πατριαρχείο θα τον τιμωρήσει. Όμως όλα αυτά μπορούν να
ξεπεραστούν με διάλογο επί της ουσίας.

Η Εκκλησία έχει τη δυνατότητα, κάνοντας χρήση του θεσμού της οικονομίας, να
βρει λύσεις στα πιο δύσκολα προβλήματα. Στόχος πρέπει να είναι η ενίσχυση του
Πατριαρχείου και η ενδυνάμωση της Ελλαδικής Εκκλησίας».