Αμήχανη η κυβέρνηση

Έντονα προβληματισμένη ­ αλλά και αμήχανη, καθώς αδυνατεί να παρέμβει ­
είναι η κυβέρνηση από τη νέα όξυνση στις σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου
Κωνσταντινουπόλεως με την Εκκλησία της Ελλάδος.

Ο προβληματισμός της κυβέρνησης οφείλεται στο γεγονός ότι η νέα όξυνση που
επιτείνει την από καιρού σοβούσα κρίση στις σχέσεις του Φαναρίου με την Αθήνα,
δείχνει ότι οι έως τώρα προσπάθειες που είχαν καταβληθεί από την πλευρά της
δεν έχουν αποδώσει καρπούς. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η αφορμή που προκάλεσε τη
νέα κρίση ­ ήτοι η επαναφορά του θέματος της μνημόνευσης του Αρχιεπισκόπου από
όλες τις μητροπόλεις της χώρας, ακόμη και αυτές που υπάγονται στο Πατριαρχείο
Κωνσταντινουπόλεως ­ αποτελεί μηδαμινό πρόβλημα μπροστά σε αυτό το οποίο
δημιουργείται και έχει να κάνει με την απαξιωτική στάση που τηρεί η κάθε
πλευρά έναντι της άλλης.

Επισήμως, η ελληνική κυβέρνηση αρνείται να λάβει θέση υπέρ της μίας ή της
άλλης πλευράς. Όπως δήλωσε ένας από τους στενότερους συνεργάτες του
Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, «η Πολιτεία δεν αναμειγνύεται στα θέματα της
Εκκλησίας» και ότι «η αυτοδιάθεση της Εκκλησίας είναι κατοχυρωμένη από το
Σύνταγμα και η κυβέρνηση δεν διανοείται να παρέμβει κατ’ ουδένα τρόπο στα
θέματα αυτά».

Οι «Νέες Χώρες»

Ωστόσο, όπως και την προηγούμενη φορά, όταν το πρόβλημα στις σχέσεις ελλαδικής
Εκκλησίας – Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως ήταν ο έλεγχος των «Νέων Χωρών»
(των μητροπόλεων δηλαδή που ιδρύθηκαν στις περιοχές οι οποίες απελευθερώθηκαν
μετά το 1912), η κυβέρνηση επιχείρησε με παράλληλες κινήσεις προς το Φανάρι
και την Εκκλησία της Ελλάδος να κατευνάσει τα πνεύματα. Θεωρήθηκε ότι αυτό
επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό, ώστε κατά την επίσκεψη του Πατριάρχη Βαρθολομαίου
στην Ελλάδα τον περασμένο Μάιο να υπάρξει πολύ καλό κλίμα, τόσο από την πλευρά
του Πατριάρχη όσο και από την πλευρά του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Λέγεται
ότι η κυβέρνηση είχε χρησιμοποιήσει, για να τα καταφέρει, δύο γνωστούς
επιχειρηματίες, οι οποίοι διατηρούν άριστες σχέσεις τόσο με τον κ. Βαρθολομαίο
όσο και με τον κ. Χριστόδουλο, αλλά και γνωστό παράγοντα του υπουργείου των
Εξωτερικών. Τώρα με τη νέα κρίση που προήλθε από την αυστηρή και σκληρή
επιστολή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου προς τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, η
κυβέρνηση βρίσκεται σε προφανή αμηχανία, διότι δεν έχει πολλές επιλογές για το
τι πρέπει να πράξει.

«Να αναλάβει τις ευθύνες της»

Ο Πατριάρχης Βσρθολομαίος φέρεται ότι έχει διαμηνύσει προς την κυβέρνηση πως
«οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της για τη συμπεριφορά της Εκκλησίας της
Ελλάδος και του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου, ο οποίος μειώνει με τη συμπεριφορά
του την ακτινοβολία και την εμβέλεια του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως». Από
την άλλη πλευρά, η ίδια η κυβέρνηση φαίνεται προβληματισμένη να παρέμβει
πολιτικά στο θέμα, φοβούμενη ότι μπορεί να του δώσει πολιτική διάσταση και δεν
το θέλει.

Ο λόγος; Φοβάται ότι, βγάζοντας το ζήτημα από τα θρησκευτικά του πλαίσια,
μπορεί να ανοίξει την όρεξη σε υπερεθνικιστικούς κύκλους της Άγκυρας. Πώς
μπορεί να συμβεί αυτό;

Κατά τους αναλυτές ­ οι οποίοι πάντως αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για ακραία
ερμηνεία ­ επειδή το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως αναγνωρίζεται στην Τουρκία
ως τουρκικό ίδρυμα, αυτοί οι κύκλοι μπορεί να θέσουν ζήτημα για τις
μητροπόλεις των «Νέων Χωρών», δηλαδή ελληνικά εδάφη.

Η εκπροσώπηση

Σε ό,τι αφορά πάντως την παρούσα κρίση στις σχέσεις Πατριαρχείου – Εκκλησίας
της Ελλάδος κυβερνητικοί κύκλοι την αποδίδουν ­ και αυτή ­ στη διαμάχη σχετικά
με την εκπροσώπηση στις Βρυξέλλες, στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το
Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως θεωρεί ότι αυτό, ως κορυφαίος «θεσμός» της
Ορθοδοξίας, πρέπει να έχει την εκπροσώπηση, κάτι το οποίο αρνείται η Εκκλησία
της Ελλάδος, που πιστεύει ότι και αυτή, ως εθνική εκκλησία, πρέπει να έχει
ξεχωριστή εκπροσώπηση…