ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Άξονες και συμμαχίες

Από τη μια πλευρά υπάρχει η συμμαχία Τουρκίας – Ισραήλ. Κι από την άλλη,
κτίζεται ο άξονας Τεχεράνης – Αθήνας – Γερεβάν. Που ανησυχεί ιδιαίτερα
Τούρκους και Αμερικανούς.

Ριζικές αλλαγές. Ο Ιρανός πρόεδρος Μοχάμαντ Χαταμί, που φαίνεται εδώ να προσεύχεται, πολλαπλασιάζει τα ανοίγματα προς την Ευρώπη

Η επίσκεψη που άρχισε χθες ο Έλληνας Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην Τεχεράνη
δεν αποσκοπεί μόνο στη βελτίωση των οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών
σχέσεων της Ελλάδας και του Ιράν. Επιβεβαιώνει, έστω και σε συμβολικό επίπεδο,
τη συγκρότηση ενός μετώπου το οποίο μπορεί να επιφέρει ριζικές γεωστρατηγικές
αλλαγές σε μια περιοχή που περιλαμβάνει τη Μεσόγειο, την Κασπία και ολόκληρη
την κεντρική Ασία. Όπως επισημαίνει στο τελευταίο του τεύχος το ιταλικό
περιοδικό «Limes», οι επαφές ανάμεσα στην Αθήνα και την Τεχεράνη άρχισαν πριν
από περίπου έναν χρόνο, ταυτόχρονα με τη βελτίωση των σχέσεων ανάμεσα στο Ιράν
και την Ιταλία. Για τον μεταρρυθμιστή πρόεδρο Χαταμί, οι σχέσεις της χώρας του
με την Ευρώπη δεν πρέπει να περιορίζονται στην οικονομική και πολιτική
συνεργασία, αλλά να περιλαμβάνουν και μια στρατιωτική και στρατηγική διάσταση.
Η συμμαχία με την Αθήνα είναι ένα πρώτο βήμα σε αυτή την κατεύθυνση.

Οι πρώτοι που αντέδρασαν στην ελληνο-ιρανική πρωτοβουλία, όπου προστέθηκε στη
συνέχεια και η Αρμενία, ήταν οι Αμερικανοί. Η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα
άσκησε τον Ιούλιο ισχυρές πιέσεις στην ελληνική κυβέρνηση και ο εκπρόσωπος του
Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζέιμς Φόλυ ζήτησε από την Αθήνα να μην υπογράψει καμιά
στρατιωτική συμφωνία με την Τεχεράνη. Ακόμη περισσότερο ενοχλημένοι, όμως,
εμφανίστηκαν οι Τούρκοι, βλέποντας να ξεφυτρώνουν στο πλευρό τους τρία
«αγκάθια»: η Ελλάδα στην ευρω-ατλαντική σκακιέρα, το Ιράν στη Μέση Ανατολή και
η Αρμενία στην πρώην σοβιετική κεντρική Ασία.

Η ελληνοϊρανική συνεργασία εγείρει ­ σύμφωνα πάντα με το ιταλικό περιοδικό ­
ορισμένα ερωτήματα. Ποιες θα είναι οι συνέπειες για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ; Η
συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να περιλάβει στο μέλλον και άλλες χώρες της
Ατλαντικής Συμμαχίας; Μ’ άλλα λόγια, ο διάλογος με την Τεχεράνη επιδιώχθηκε
αυτόνομα από την Αθήνα ή ξεκίνησε έπειτα από διαβουλεύσεις με άλλα μέλη του
ΝΑΤΟ; Και πώς θα επηρεάσει η συμμετοχή της Αρμενίας στο «μέτωπο» τον
ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων για τον έλεγχο του πετρελαίου και του φυσικού
αερίου της Κασπίας;

Η Τεχεράνη ενδέχεται να επιφυλάσσει στο μέλλον και άλλες εκπλήξεις.
Διακρίνοντας την προσπάθεια της Άγκυρας να κυριαρχήσει στην περιοχή μέσω της
συμμαχίας της με το Ισραήλ, το Ιράν έχει βελτιώσει θεαματικά τον τελευταίο
καιρό τις σχέσεις του με τη Σαουδική Αραβία, τα αραβικά εμιράτα του Κόλπου,
την Ιορδανία, ακόμη και την Αίγυπτο, ενώ δεν θα πρέπει να αποκλειστεί και ένας
ξαφνικός έρωτας με το Ισραήλ! Χαρακτηριστική ήταν πρόσφατη δήλωση ανώτερου
Ιρανού αξιωματούχου ότι ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία του Ισραήλ με τη Συρία
αποτελεί «εσωτερική υπόθεση της Συρίας». Αν η Τεχεράνη εξακολουθεί να μην
αναγνωρίζει το Ισραήλ, το βέβαιο είναι ότι η εποχή της ολοκληρωτικής άρνησης
του Καμπ Ντέιβιντ έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.