ΠΡΟΣΩΠΑ Ο «Δάσκαλος» της Τανζανίας

Ένας από τους τελευταίους ήρωες του αφρικανικού αντιαποικιακού αγώνα, ο
Τζούλιους Νυερέρε, είναι από χθες εγκεφαλικά νεκρός σε νοσοκομείο του Λονδίνου.

Τζούλιους Νυερέρε. Από χθες εγκεφαλικά νεκρός σε νοσοκομείο του Λονδίνου

Ο πρώην πρόεδρος της Τανζανίας νοσηλευόταν για λευχαιμία στο νοσοκομείο Σαιν
Τόμας τις τρεις τελευταίες εβδομάδες. Έπεφτε σε κώμα και μετά συνερχόταν, αλλά
τώρα οι γιατροί δεν περιμένουν να ξυπνήσει και πάλι. Όπως μετέδωσε το
Ασσοσιέιτεντ Πρες επικαλούμενο μια ανεξάρτητη εφημερίδα του Νταρ Ες Σαλάαμ, ο
77χρονος Νυερέρε είναι εγκεφαλικά νεκρός και οι γιατροί τον κρατούν στη ζωή με
μηχανήματα. Η οικογένειά του έχει ήδη ενημερωθεί για την κατάσταση.

Μαζί με τον Κουάμι Νκρούμαχ, τον Κέννεθ Κάουντα, τον Χάστινγκς Μπάντα, ο
Τζούλιους Καμπαράγκε Νυερέρε ανήκει στη χορεία των Αφρικανών εθνικιστών που
στη δεκαετία του 1960 διεκδίκησαν και κέρδισαν την ανεξαρτησία των χωρών τους
από τις αποικιακές δυνάμεις. Γεννήθηκε το 1922, γιος ενός ήσσονος σημασίας
φυλάρχου της βρετανικής τότε Τανγκανίκας. Σπούδασε δάσκαλος (οι Αφρικανοί τον
αποκαλούν «Μουαλίμου» – «δάσκαλος» στα σουαχίλι) και το 1954 ίδρυσε την
Αφρικανική Εθνική Ένωση της Τανγκανίκας (TANU), η οποία το 1960 κέρδισε τις
εκλογές. Συνέχισε ως πρωθυπουργός όταν η Τανγκανίκα έγινε ανεξάρτητη, το 1961,
αλλά παραιτήθηκε το 1962 για να αναδιοργανώσει το TANU. Οι εκλογές της ίδιας
χρονιάς τον επανέφεραν ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας και, το 1964, έπειτα από μια
επανάσταση στο νησί της Ζανζιβάρης και μια εξέγερση στον Στρατό του, σχημάτισε
μια ένωση των δύο χωρών, την οποία ονόμασε Τανζανία. Στρατευμένος στον
αντιαποικιακό αγώνα, ο Νυερέρε έκανε τη χώρα του καταφύγιο για τα μέλη του
Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου του Νέλσον Μαντέλα και πολυάριθμων άλλων
ανταρτικών οργανώσεων από τη Ζιμπάμπουε, τη Μοζαμβίκη, την Ανγκόλα και την
Ουγκάντα. Το 1978, υπό την ηγεσία του, τανζανικά στρατεύματα μπήκαν στην
Ουγκάντα και ανέτρεψαν τον δικτάτορα Ίντι Αμίν.

Ένθερμος υποστηρικτής της αφρικανικής κουλτούρας, ο Νυερέρε έκανε την Τανζανία
τη μοναδική χώρα της Αφρικής που υιοθέτησε ως επίσημη γλώσσα μια αφρικανική ­
τα σουαχίλι ­ και ο ίδιος μετέφρασε σ’ αυτήν έργα του Σαίξπηρ. Η κυβέρνησή του
προώθησε την «ουτζμάα», μια μοναδική μορφή αγροτικού σοσιαλισμού, και πολλοί
τον επικρίνουν ότι συνέβαλε έτσι στο να παραμείνει η Τανζανία μια υπανάπτυκτη
χώρα. Παραιτήθηκε από πρόεδρος το 1985, αλλά συνέχισε να είναι επικεφαλής του
κυβερνώντος κόμματος ώς το 1990 ­ τα κόμματα της αντιπολίτευσης
νομιμοποιήθηκαν το 1992. Δραστήριος ώς το τέλος, μεσολαβούσε στις ειρηνευτικές
συνομιλίες για τον τερματισμό του εμφυλίου στο Μπουρούντι, όταν η υγεία του
επιδεινώθηκε πριν από τρεις εβδομάδες.