Από τα ερείπια να χτιστεί ένα καλύτερο αύριο

Στο πλαίσιο της ήπιας ανάπτυξης και ανάπλασης των σεισμοπαθών περιοχών που
απαιτείται να γίνει με ταχύτατους ρυθμούς, ευνόητο είναι ότι χρειάζεται άμεσα
η κατάρτιση ενός νέου πρωτοποριακού, καλαίσθητου και ορθολογικού πολεοδομικού
σχεδίου που θα προβλέπει απλόχερα κοινόχρηστους χώρους, πλατείες, ευρείς
δρόμους και λεωφόρους, χώρους στάθμευσης, κ.λπ.

Μέσα από τα ερείπια των σεισμών μπορεί να χτιστεί ένα πολύ καλύτερο αύριο για
τις τραυματισμένες πόλεις στην καρδιά της χώρας, που να αποτελέσει πρότυπο για
την υπόλοιπη Ελλάδα. Για να ξεφύγουμε από τη μιζέρια του χθες, χρειάζεται,
εκτός από διοικητικές ικανότητες, αποτελεσματικότητα και συντονισμένη δράση,
πάνω απ’ όλα μακροπρόθεσμο όραμα με έμπνευση, φαντασία και δημιουργικότητα σ’
έναν ορίζοντα για τις επόμενες δύο και τρεις γενιές.

Οργανωμένη δόμηση

Οι τραγικές συνέπειες των σεισμών αποτελούν σήμερα μια μοναδική ευκαιρία για
την ορθολογική και καλαίσθητη ανάπλαση των υποβαθμισμένων σεισμοπαθών περιοχών
που ασφυκτιούν από την έλλειψη πρασίνου και κοινόχρηστων χώρων. Σκόπιμο θα
ήταν να κατεδαφιστούν ορισμένες πυκνοκατοικημένες γειτονιές που έχουν πληγεί
ολοσχερώς, ή και οικόπεδα με κατεστραμμένα κτίσματα, και να μετασχηματιστούν
σε κοινόχρηστους χώρους για πάρκα και αθλοπαιδιές.

Παράλληλα, αναγκαίο είναι να ενταχθούν στο σχέδιο πόλης εκτάσεις όπως τα
χιλιάδες στρέμματα του πρώην βασιλέως στο Τατόι όπου να δημιουργηθούν νέες
σύγχρονες πόλεις. Στο πλαίσιο της ανάγκης για αντισεισμική θωράκιση και
βελτίωση της ποιότητας της ζωής των κατοίκων, επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί
η προοπτική ανοικοδόμησης με μικρότερους συντελεστές δόμησης, μέχρι διώροφων
κατοικιών, με τη χρήση αντισεισμικών, ελαφρών, εύκαμπτων υλικών όπως το ξύλο
και τα σύγχρονα μονωτικά υλικά που χρησιμοποιούνται μαζικά και κατά κύριο λόγο
σήμερα στις ανεπτυγμένες χώρες.

Τα υλικά αυτά, εκτός από την αντισεισμική προστασία που προσφέρουν, έχουν
καλαίσθητη εμφάνιση, είναι ανθεκτικά και φιλικά προς το περιβάλλον, παρέχουν
αποτελεσματική προστασία από τη ζέστη, το κρύο και τους θορύβους.

Η οικοδόμηση σπιτιών με τη χρήση τους στοιχίζει πολύ λιγότερο από τις
παραδοσιακές βαριές κατασκευές με τσιμέντο και τούβλα και μπορεί να
ολοκληρωθεί σε ταχύτατο χρονικό διάστημα. Για τον ίδιο λόγο, αναγκαία είναι η
ενεργός συμμετοχή του ιδιαίτερα αξιόμαχου τεχνικού κόσμου της χώρας και των
φορέων του, η δημιουργική και με φαντασία παρέμβασή του για την προσαρμογή των
σύγχρονων ελαφρών κατασκευών στις ιδιαιτερότητες των επιμέρους δήμων και την
ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική και αισθητική. Ειδικότερα, προτείνεται η
δημιουργία και η ενίσχυση μικρών εταιρικών σχημάτων από διάφορες ειδικότητες
μηχανικών, στους οποίους θα μπορούσε να ανατεθεί η μελέτη και υλοποίηση της
ανοικοδόμησης τμημάτων των διαφόρων περιοχών, με βάση σύγχρονες ελαφριές κατασκευές.

Σύγχρονο πολεοδομικό σχέδιο

Στο πλαίσιο της ήπιας ανάπτυξης και ανάπλασης των σεισμοπαθών περιοχών που
απαιτείται να γίνει με ταχύτατους ρυθμούς, ευνόητο είναι ότι χρειάζεται άμεσα
η κατάρτιση ενός νέου πρωτοποριακού, καλαίσθητου και ορθολογικού πολεοδομικού
σχεδίου που θα προβλέπει απλόχερα κοινόχρηστους χώρους, πλατείες, ευρείς
δρόμους και λεωφόρους, χώρους στάθμευσης, κ.λπ. Για τον ίδιο σκοπό, αναγκαία
είναι η υποχρεωτική θέσπιση γεωτεχνικών μελετών, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση του
αρκετά βεβαρημένου σήμερα κόστους κατασκευών, καθώς και η θέσπιση μέτρων όπως
είναι η υποχρεωτική ασφάλιση των κατασκευών, η δημιουργία μητρώου
κατασκευαστών, η κατάρτιση αυστηρών αντισεισμικών προδιαγραφών, η πρόβλεψη για
την εναπόθεση του επιλεγόμενου «μαύρου κουτιού» στις στέγες των κτισμάτων με
ενσωματωμένα σχέδια, άδειες, υπεύθυνους μηχανικούς, η σύσταση Σώματος Ορκωτών
Μηχανικών, ο ορισμός ειδικού εισαγγελέα για τις πολεοδομικές παραβάσεις με
προτεραιότητα αυτές που αφορούν την καταπάτηση ποταμών και ρεμάτων κ.λπ.
Επίσης, άμεση προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στο τεράστιο ζήτημα καταλογισμού
ευθυνών σε ιδιώτες, επιχειρηματίες, μηχανικούς και δημόσιους λειτουργούς που
συνδέονται με κατεστραμμένα κτίρια που στοίχισαν ανθρώπινες ζωές, με τις
κατάλληλες ποινικές και αστικές κυρώσεις. Ειδικότερα όσον αφορά τις
πολεοδομίες, η ευθύνη λειτουργίας τους χρειάζεται να επαναφερθεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ,
με παράλληλη θέσπιση του συστήματος της υποχρεωτικής μετάθεσης των διευθυντών
ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όπως ισχύει σε πολλές άλλες περιπτώσεις άσκησης
δημόσιας εξουσίας (δικαστικοί, εφοριακοί, λιμενικοί, κ.λπ.).

Κόστος-Όφελος

Το κόστος γενναίων επιλογών όπως η κατεδάφιση ολόκληρων περιοχών, η δημιουργία
ζώνης πρασίνου, η οργανωμένη δόμηση μέχρι διώροφων κατοικιών και η συνακόλουθη
αναγκαία ένταξη στο σχέδιο πόλης νέων περιοχών με χαμηλούς συντελεστές δόμησης
συνεπάγεται ασφαλώς ένα σημαντικό κόστος. Αν οι κυβερνώντες προσβλέπουν σ’ ένα
φωτεινό αύριο και όχι στην αναπαραγωγή της μιζέριας του χθες, οφείλουν να
δεχτούν ότι το συνολικό κόστος θα ξεπεράσει το 1 τρισ. δρχ. κυρίως όσον αφορά
την ανοικοδόμηση, στα επόμενα 4-5 χρόνια. Σ’ έναν ορίζοντα 10-15 ετών, το
κόστος αυτό θα έχει υπερκαλυφθεί από έσοδα και οφέλη που θα προκύψουν από την
κατασκευαστική δραστηριότητα και την παρεπόμενη οικονομική ανάπτυξη των
περιοχών.

Σημαντικό μέρος των δημόσιων δαπανών μπορεί να καλυφθεί από επιχορηγήσεις και
ευνοϊκά δάνεια από διεθνείς φορείς και Τράπεζες, όπως και από φόρους,
ασφαλιστικές εισφορές, μείωση επιδομάτων ανεργίας κ.λπ. Ένα άλλο μέρος των
δαπανών, θα μπορούσε να καλυφθεί από έσοδα που θα προέκυπταν από την ανάπτυξη
δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως λ.χ. η δημιουργία ενός
«Πάρκου Ελληνικής Μυθολογίας» στα πρότυπα της «Disneyland», χωρίς αυτό να
αποβεί φυσικά εις βάρος της ζωτικής ανάγκης για τη δημιουργία χώρων πρασίνου
που να είναι προσβάσιμοι στο κοινό.

Γενικότερα, ο προβλεπόμενος οικονομικός οργασμός, η αύξηση της απασχόλησης και
η αξιοποίηση υποχρησιμοποιούμενων παραγωγικών συντελεστών της παραγωγής μπορεί
να οδηγήσει σε σοβαρά οικονομικά οφέλη για τις σεισμοπαθείς περιοχές και κατ’
επέκταση για όλη τη χώρα. Η σχέση δηλαδή κόστους-οφέλους μπορεί σε τελευταία
ανάλυση να είναι θετική από οικονομική άποψη, με ακόμα πιο ευνοϊκές συνέπειες
για τη μελλοντική ποιότητα της ζωής των κατοίκων.

Βιοτεχνικά πάρκα – Εκπαίδευση – Έρευνα

Για την εύρυθμη πολεοδομική και οικονομική ανασύνταξη των επίμαχων περιοχών,
απαιτείται η δημιουργία βιοτεχνικών πάρκων που θα παρέχουν σημαντικά
συγκριτικά πλεονεκτήματα, ελκυστική και συμφέρουσα υποδομή (φθηνά οικόπεδα,
επιδοτήσεις για μετεγκατάσταση, άριστα δίκτυα τηλεπικοινωνιών, ηλεκτρικών και
ηλεκτρονικών παροχών, διασύνδεση με Πανεπιστήμια, ΤΕΙ και ερευνητικά
εργαστήρια, κ.λπ.). Στην περιοχή του Τατοΐου, σκόπιμο θα ήταν να μεταφερθούν ή
να δημιουργηθούν Ανώτατες, Ανώτερες και μέσες τεχνικές σχολές, καθώς και
ερευνητικοί φορείς που θα διασυνδεθούν με τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτά
εντάσσεται σήμερα όσο ποτέ άλλοτε η επείγουσα ανάγκη για τη δημιουργία ενός
«Αθηναϊκού Ινστιτούτου Υψηλής Τεχνολογίας» όπου θα κληθούν ως επικεφαλής, με
πλήρη οικονομική αυτονομία και ανεξαρτησία δράσης, ακόμα και με μερική
απασχόληση σε εξαμηνιαία βάση, Έλληνες διαπρεπείς επιστήμονες διεθνούς φήμης,
όπως ο Νίκολας Νεγκροπόντε, ο Μιχάλης Δερτούζος του ΜΙΤ κ.ά.

Γενικότερα, εφόσον υπάρξει το όραμα, ο κατάλληλος και εμπνευσμένος σχεδιασμός,
είναι δυνατό μέσα από τα ερείπια των σεισμών να αναδειχτεί ένα καλύτερο αύριο
για τις σεισμοπαθείς περιοχές που να αποτελέσει πρότυπο οικονομικής και
πολεοδομικής ανασυγκρότησης για όλη τη χώρα. Στην κυβέρνηση και στους
δημάρχους των περιοχών εναπόκειται να ανταποκριθούν στο κάλεσμα των καιρών και
να θέσουν τις βάσεις γι’ αυτό το καλύτερο αύριο με ορίζοντα δύο και τρεις
γενιές μπροστά.