Ποιος θα πληρώσει το 35ωρο

Ποιος θα πληρώσει το κόστος από την εφαρμογή του 35ώρου και πώς; Αυτό είναι
το κρίσιμο ερώτημα στο οποίο εργοδότες και συνδικάτα στον ιδιωτικό τομέα
(εκτός από τον χώρο των Τραπεζών) δίνουν διαφορετική απάντηση.

Και οι δύο πλευρές, εργοδότες και εργαζόμενοι, συμφωνούν ότι η εφαρμογή του
35ώρου στην Ελλάδα χωρίς μείωση αποδοχών θα οδηγήσει σε αύξηση του κόστους
εργασίας στις επιχειρήσεις. Ο ΣΕΒ κάνει λόγο για αύξηση του ωριαίου κόστους
εργασίας κατά 14,26%, το οποίο φθάνει μέχρι και το 17,64% αν διατηρηθεί το
ισχύον σύστημα πληρωμής των υπερωριών, ενώ η ΓΣΕΕ υπολογίζει την αύξηση του
μοναδιαίου κόστους εργασίας στο 13%.

Πάντως η διαφωνία βρίσκεται όχι μόνο στο ποιος θα πληρώσει το κόστος αυτό αλλά
και σε άλλες πλευρές που έχουν σχέση με την αποτελεσματικότητα του μέτρου στη
μείωση της ανεργίας, αλλά και τις επιπτώσεις στην παραγωγικότητα. Οι θέσεις
της ΓΣΕΕ καθώς και οι κοινές θέσεις του ΣΕΒ και των άλλων εργοδοτικών
οργανώσεων παρουσιάζονται στη συνέχεια.

Η ΓΣΕΕ

Κατά τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος, η μείωση του εργάσιμου χρόνου
στις 35 ώρες χωρίς μείωση των μισθών μπορεί να εφαρμοσθεί στην ελληνική
οικονομία χωρίς να απειλήσει την ανταγωνιστικότητά της, εφόσον πραγματοποιηθεί
υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Μάλιστα υποστηρίζεται ότι οι πρόσφατες εξελίξεις
σχετικά με την εφαρμογή του μέτρου σε Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία καθιστούν σαφή
την αναγκαιότητά του για τη μείωση της ανεργίας. Η Συνομοσπονδία εκτιμά ότι το
μέτρο θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία 130.000 νέων θέσεων εργασίας και
ταυτοχρόνως θα αποτρέψει απολύσεις 40.000 εργαζομένων στα επόμενα χρόνια.

Τα συνδικάτα θεωρούν επίσης ότι η αναδιοργάνωση του εργάσιμου χρόνου που θα
γίνει με την εφαρμογή των 35 ωρών εργασίας καθιστούν δυνατή την επιμήκυνση του
χρόνου λειτουργίας του μηχανικού-τεχνολογικού εξοπλισμού, δηλαδή την
εντατικότερη χρήση κεφαλαίου που θα οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγικότητας.

Όσον αφορά τις προϋποθέσεις, που κατά τη ΓΣΕΕ θα πρέπει να υπάρξουν για την
αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου, σχετίζονται με τη συμβολή του κράτους
κυρίως στην κάλυψη του κόστους που θα προκύψει. Έτσι προτείνεται το κόστος που
θα υπάρξει στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να καλυφθεί από το κράτος με πακέτο
φορολογικών μέτρων καθώς και από κίνητρα που θα πριμοδοτοτήσουν τις νέες προσλήψεις.

Για τις μεγάλες επιχειρήσεις η ΓΣΕΕ έχει την άποψη ότι τα τελευταία χρόνια
αύξησαν αρκετά την κερδοφορία τους και έτσι έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν το
κόστος χωρίς να μειώσουν τις επενδύσεις και την παραγωγή τους.

Ο ΣΕΒ

Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών και οι άλλες εργοδοτικές οργανώσεις,
επικαλούμενοι την αύξηση του κόστους εργασίας που θα προκύψει, εκφράζουν την
κατηγορηματική αντίθεσή τους στη μείωση των ωρών εργασίας. Εκτιμούν ότι κάτι
τέτοιο θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία αφού θα πλήξει την
εγχώρια παραγωγή και θα οδηγήσει σε αύξηση του επιπέδου ανεργίας.

Οι εργοδοτικές οργανώσεις διαφωνούν γενικά με την εφαρμογή του μέτρου, είτε
αυτή συνοδεύεται με μείωση αποδοχών είτε όχι. Σημειώνεται ότι η ελληνική
οικονομία υστερεί σε ανταγωνιστικότητα έναντι των άλλων χωρών της Ε.Ε. Έτσι
θεωρείται ότι μια μείωση των ωρών εργασίας θα υποβάθμιζε ακόμη περισσότερο τη
χαμηλή της ανταγωνιστικότητα και γι’ αυτό η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια
τέτοιων ρυθμίσεων στα ωράρια εργασίας.

Για τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες που συζητούν το μέτρο, η άποψη των
εργοδοτών είναι ότι αυτές έχουν ήδη πολλαπλάσιες επιδόσεις από την Ελλάδα που
δικαιολογούν αυτές τις συζητήσεις.

Όσον αφορά τις επιδράσεις του 35ώρου στην ανεργία, ο ΣΕΒ επικαλείται μελέτη
που δείχνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η μείωση των ωρών απασχόλησης
δεν οδηγεί σε αύξηση της απασχόλησης. Σημειώνεται ότι στην πράξη η μείωση των
συμβατικών εβδομαδιαίων ωρών απασχόλησης κάτω από τις 40 ώρες σε διάφορες
χώρες στο παρελθόν είχε περισσότερο αρνητικές επιπτώσεις παρά θετικές.
Αναφέρεται η περίπτωση της Γαλλίας στην οποία, όπως δείχνει η σχετική μελέτη,
δημιουργήθηκαν λιγότερες θέσεις εργασίας από ό,τι αναμένονταν αρχικά, κυρίως
στις μεγάλες επιχειρήσεις με περισσότερους από 500 εργαζομένους. Στις μικρές
επιχειρήσεις προκλήθηκε μείωση τη παραγωγής. Στο 50% των επιχειρήσεων αυτών η
μείωση της παραγωγής ήταν ανάλογη με τη μείωση των ωρών εργασίας.

Ο ΣΕΒ επικαλείται τη σημαντική μείωση των ωρών εργασίας στην Ελλάδα την
περίοδο 1979-82 και σημειώνει ότι στο ίδιο διάστημα οι εξελίξεις στην ανεργία
την απασχόληση και την παραγωγή ήταν αρνητικές. Αναφέρεται επίσης σε στοιχεία
τού ΟΟΣΑ για την περίοδο 1972-1992 που δείχνουν ότι σε μια σειρά χωρών-μελών
του Οργανισμού οι μειώσεις στις ώρες εργασίας συμβαδίζουν με αυξήσεις στο
επίπεδο της ανεργίας.

Τα τέσσερα ζητήματα που θα κρίνουν τη «μάχη» στη Γαλλία

Σε τέσσερα σημεία επικεντρώνεται η μάχη στη Γαλλία μεταξύ των εργοδοτών και
των συνδικάτων των εργαζομένων στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται αυτή την
περίοδο για τον τρόπο εφαρμογής του 35ώρου (στον νόμο προβλέπεται ότι το μέτρο
θα εφαρμοσθεί σε πρώτη φάση από 1-1-2000 στις επιχειρήσεις που έχουν
περισσότερους από 20 εργαζομένους και από το 2002 θα επεκταθεί και στις
μικρότερες, έναντι 39 ωρών σήμερα). Τα τέσσερα κρίσιμα σημεία που θα κρίνουν
την έκβαση της μάχης είναι:

* Η εξέλιξη των αμοιβών μετά την εφαρμογή του μειωμένου ωραρίου εργασίας.
Δηλαδή αν η εφαρμογή του μέτρου θα συνδυασθεί με μείωση μισθών.

* Αν και πώς θα γίνει διευθέτηση του χρόνου εργασίας παράλληλα με την εφαρμογή
του νέου ωραρίου (δηλαδή, αν θα υπάρξει ελαστικοποίηση του εργάσιμου χρόνου).

* Ο τρόπος πληρωμής των υπερωριών στο νέο καθεστώς.

* Η σχέση εργάσιμου χρόνου και επαγγελματικής κατάρτισης, δηλαδή ο χρόνος
εκπαίδευσης και εξειδίκευσης των εργαζομένων θα περιλαμβάνεται στον χρόνο
εργασίας. Πάντως στη συντριπτική πλειονότητα των κλαδικών συμβάσεων, το
«μεγάλο αγκάθι» που αφορά τη μείωση ή όχι των μισθών μετά την εφαρμογή του
35ώρου παραπέμπεται στις επιχειρησιακές συμβάσεις, σε ορισμένες από τις οποίες
προβλέπεται και μείωση των πραγματικών αμοιβών σε μεσοπρόθεσμη προοπτική. Για
παράδειγμα, σε αρκετές επιχειρήσεις έχει συμφωνηθεί η εφαρμογή του μέτρου με
πάγωμα των μισθών των εργαζομένων για τα επόμενα δύο ή τρία χρόνια.
Αξιοσημείωτο είναι ότι μόνο στη σύμβαση που υπεγράφη στον κλάδο της
κλωστοϋφαντουργίας υπάρχει ρητή δέσμευση ότι σε κάθε περίπτωση, μετά την
εφαρμογή του μέτρου, θα διατηρηθεί το σημερινό επίπεδο των αμοιβών των
εργαζομένων. Σημειώνεται ότι και στο σχετικό νομοσχέδιο που έχει ψηφισθεί από
το 1998 δεν προβλέπεται ο τρόπος πληρωμής των 35 ωρών εργασίας.

Μια πρώτη εικόνα για τις αλλαγές που πρόκειται να επιφέρει το 35ωρο στις
συνθήκες εργασίας στη Γαλλία δίνουν οι ίδιες οι κλαδικές συμβάσεις που έχουν
υπογραφεί και τα όσα αναφέρονται σε αυτές. Έτσι, μεταξύ άλλων:

* Στην κλωστοϋφαντουργία παραπέμπεται στις επιχειρήσεις να βρουν συνδυασμούς
εφαρμογής του 35ώρου με διευθέτηση του χρόνου εργασίας.

* Στη μεταλλοβιομηχανία προβλέπεται ετήσια διευθέτηση του χρόνου εργασίας με
την οποία επιτρέπεται η επιμήκυνση του ωραρίου μέχρι 10 ώρες ημερησίως και 48
ωρών εβδομαδιαίας απασχόλησης για διάστημα μέχρι 12 συνεχόμενων εβδομάδων. Στο
υπόλοιπο διάστημα θα μειώνεται ανάλογα ο ημερήσιος εργάσιμος χρόνος.

* Στη βιομηχανία ζάχαρης προβλέπεται ότι το 35ωρο θα εφαρμοσθεί με διευθέτηση
του χρόνου εργασίας με τέτοιον τρόπο ώστε ο εργάσιμος εβδομαδιαίος χρόνος να
κυμαίνεται από 0 μέχρι 46 ώρες την εβδομάδα ανάλογα με τη συγκυρία.

* Στις βιομηχανίες κατασκευών προβλέπονται εναλλακτικές μορφές ελαστικοποίησης
του ημερήσιου χρόνου εργασίας. Όπως, εναλλαγή ανά εβδομάδα ωραρίου 31 και 39
ωρών εργασίας, δυνατότητα επέκτασης του ωραρίου μέχρι τις 42 ώρες με ανάλογη
μείωσή του στη συνέχεια, ώστε ο μέσος όρος να διατηρείται στις 35 ώρες κ.ά.

Πρέπει να σημειωθεί ότι από την πλευρά της η κυβέρνηση παρέχει κίνητρα για τις
επιχειρήσεις που θα προχωρήσουν σε προσλήψεις στο πλαίσιο εφαρμογής του
μέτρου. Έτσι, με βάση τον σχετικό νόμο στις επιχειρήσεις που θα μειώσουν 10%
τον εργάσιμο χρόνο και θα αυξήσουν την απασχόληση κατά 6%, θα χορηγηθεί
χρηματική βοήθεια 1.400 ευρώ τον χρόνο για κάθε θέση απασχόλησης και μέχρι
2.000 ευρώ για μεγαλύτερη αύξηση της απασχόλησης.

Ούτε στο νομοσχέδιο που είχε καταθέσει στην ιταλική Βουλή η κυβέρνηση Πρόντι
υπάρχει σαφής πρόβλεψη για το ποια πλευρά, οι εργοδότες ή οι εργαζόμενοι, θα
πληρώσουν το κόστος από τη μείωση του εργάσιμου χρόνου. Δηλαδή αν θα
διασφαλισθεί το σημερινό επίπεδο αμοιβών και μετά την εφαρμογή του μέτρου. Τη
«λύση» καλούνται να βρουν οι δύο πλευρές κατά τις διαπραγματεύσεις που
διεξάγονται. Παράλληλα με το νομοσχέδιο, ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να
προχωρήσουν στη μείωση του χρόνου εργασίας αναπτύσσοντας τη μερική απασχόληση,
ενώ υπάρχει πρόβλεψη για οικονομική ενίσχυση των επιχειρήσεων που θα αυξήσουν
τις θέσεις απασχόλησης.

Γεγονός είναι πάντως ότι και στη Ιταλία το 35ωρο προχωρεί μετ’ εμποδίων, καθώς
τόσο τα συνδικάτα των εργαζομένων όσο και οι εργοδότες διαφωνούν με βασικά
σημεία του σχετικού νομοσχεδίου. Ίσως το τοπίο στο μέτωπο αυτό να ξεκαθαρίσει
τον Νοέμβριο οπότε η κυβέρνηση, τα συνδικάτα και οι εργοδότες θα ξανακαθήσουν
στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να βρουν κοινά σημεία στην εφαρμογή του 35ώρου.