[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Όταν ήμασταν μικροί ­ σ’ εκείνη τη σκοτεινή περίοδο του αντικομμουνισμού ­
μαθαίναμε ότι οι αριστεροί δεν αγαπούν την πατρίδα. Ήταν ο τρόπος που είχαν
διαλέξει κάποιοι για να δυσφημήσουν μία από τις πιο ωραίες παραδόσεις της
αριστεράς ­ τον διεθνισμό. Σήμερα ο αντικομμουνισμός έχει πλέον υποχωρήσει.
Και οι αριστεροί όμως έχουν πάψει κατά τα φαινόμενα να μιλούν για την
κατάργηση συνόρων. Αντιθέτως, όπως φάνηκε στο πρόσφατο συνέδριο για τον Νίκο
Πουλαντζά, έχουν γίνει οι πιο φανατικοί υπέρμαχοι του εθνικού κράτους ­ και οι
ορκισμένοι αντίπαλοι της παγκοσμιοποίησης.

Είναι ασφαλώς απορίας άξιο γιατί, για μία ακόμη φορά, οι διανοούμενοι της
αριστεράς γυρνούν την πλάτη τους στην πραγματικότητα και υιοθετούν άλλη μια
χαμένη υπόθεση. Η επιχειρηματολογία που ακούστηκε στο συνέδριο ­ όπως
τουλάχιστον μεταφέρθηκε από τις εφημερίδες ­ είχε δύο κυρίως συνιστώσες.

Η πρώτη σχετιζόταν με τη δημοκρατία. Το εθνικό κράτος, λένε, είναι το μοναδικό
επίπεδο στο οποίο μπορεί να υπάρξει η δημοκρατία. Προφανώς εννοούν ότι μόνο
στα εθνικά κράτη οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν τις τύχες τους και να
αντιστέκονται στην ισχύ των πολυεθνικών. Αλλά βέβαια η εμπειρία του αιώνα μας
είναι ακριβώς το αντίθετο: από μόνα τους τα κράτη ­ ιδίως τα μικρά ­ είναι
ανίκανα να ορίσουν τις τύχες τους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο άλλωστε, αλλά
και για να αμυνθούν απέναντι στην πολιτική της ισχύος των μεγάλων, επιδιώκουν
μέσα από υπερεθνικούς θεσμούς να παγκοσμιοποιήσουν την πολιτική. Η δεύτερη
συνιστώσα της αριστερής επιχειρηματολογίας είναι περισσότερο οικονομική. Κατ’
αυτήν λοιπόν, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, το κεφάλαιο φαλκιδεύει τις
κατακτήσεις των εργαζομένων μεταναστεύοντας διαρκώς σε χώρες με χαμηλό κόστος
εργασίας.

Για τις χώρες αυτές βέβαια, η μετανάστευση του κεφαλαίου είναι ίσως η μόνη
τους ελπίδα να ξεφύγουν από τον φαύλο κύκλο της φτώχειας και της ανάπτυξης.
Ακόμα και αν παραβλέψουμε τέτοιες παραμέτρους διεθνιστικής αλληλεγγύης όμως,
αποτελεί ασφαλώς πρωτοφανή αναχρονισμό να πιστεύει κανείς ότι με μία πολιτική
αυτάρκειας και κλειστών συνόρων μπορεί να ανέβει το βιοτικό επίπεδο μιας
κοινωνίας. Οι αγωνιώδεις προσπάθειες όλων των μικρών κρατών να μετάσχουν κι
αυτά στα «κλαμπ» των ισχυρών ­ όπως η Ενωμένη Ευρώπη ­ αποτελεί τον καλύτερο
δυνατό μάρτυρα για το αδιέξοδο της αριστερής πρότασης. Αλλά, βέβαια, μπορεί
όλοι εμείς να έχουμε λάθος. Μπορεί να είμαστε τα αφελή θύματα της πρόσκαιρης
ευφορίας του Χρηματιστηρίου. Μπορεί, πράγματι, όπως λέει ο Κώστας Βεργόπουλος,
ο καπιταλισμός να έχει περιέλθει σε… βαθύτατο αδιέξοδο. Μπορεί κι όλοι εμείς
να έχουμε κατέβει από τον Άρη!