[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η τρέχουσα σοφία στο διπλωματικό μας κατεστημένο διατείνεται πως είναι αφελείς
και ανιστόρητοι όσοι δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην προσφάτως εκδηλωθείσα
ελληνοτουρκική φιλία. Και πράγματι οι τελευταίες εξελίξεις μοιάζει να τους
επιβεβαιώνουν: η τουρκική πολιτική, ιδίως στο Κυπριακό, παραμένει αμετακίνητη
στην αδιαλλαξία της. Θα μπορούσε όμως να ισχύει και το αντίθετο: ίσως όχι
αφελείς αλλά πάντως ανιστόρητοι είναι όσοι υποτιμούν τη σημασία που μπορεί να
έχει αυτή η προσέγγιση των δύο λαών. Δεν χρειάζεται, άλλωστε, να έχει κανείς
ιδιαίτερες γνώσεις για να κατανοήσει ότι, ιδιαίτερα στις δημοκρατίες, η
εξωτερική πολιτική είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη στάση που υιοθετεί η κοινή
γνώμη απέναντι στα εξωτερικά προβλήματα.

Στα Ίμια, για παράδειγμα, μία μόλις εβδομάδα πριν η Ελλάδα και η Τουρκία
βρεθούν στα πρόθυρα του πολέμου, ο τότε υπουργός των Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλος
διαβεβαίωνε σε συνέντευξή του ότι πρόκειται για μία άνευ σημασίας διαμάχη για
κάτι… βράχια. Αλλιώς όμως αποφάσισε η κοινή γνώμη κι έτσι, προβοκάτσια στην
προβοκάτσια, φτάσαμε εκεί που φτάσαμε. Αλλά και πιο πρόσφατα, στην κρίση με
τους S-300, σύσσωμη η πολιτική ηγεσία έβλεπε το πρόβλημα να έρχεται, κανείς
όμως ως το παραπέντε δεν τολμούσε να κάνει κάτι ­ για τι άλλο, για τον φόβο
της κοινής γνώμης. Είναι φανερό ότι το καλό κλίμα στις σχέσεις των δύο λαών
ακυρώνει ή πάντως περιορίζει την εμβέλεια τέτοιου είδους εκρήξεων. Ακόμη
περισσότερο όμως επιτρέπει στην πολιτική ηγεσία να πάρει συγκεκριμένες
πρωτοβουλίες για την επίλυση των προβλημάτων, χωρίς να φοβάται… πισώπλατα
μαχαιρώματα. Το αν οι πρωτοβουλίες αυτές θα έχουν ή όχι επιτυχή έκβαση κανείς
δεν μπορεί να το προδικάσει. Η φιλία ασφαλώς δεν αρκεί. Έχει σημασία όμως ­
τουλάχιστον για όσους δεν αποβλέπουν στην εμπορία του πατριωτισμού ­ να
αξιοποιήσουμε την ευκαιρία και όχι εκ των προτέρων να την καταδικάζουμε. Είναι
βέβαια πολύ πιθανό να μην υπάρξει χειροπιαστή πρόοδος ­ οι τουρκικές θέσεις
σήμερα αφήνουν μικρά μόνο περιθώρια ουσιαστικής προσέγγισης. Ακόμα και τότε,
όμως, το καλό κλίμα στις σχέσεις των δύο χωρών θα μπορούσε να αποτελέσει τη
βάση για μία περίοδο ύφεσης στο Αιγαίο. Κι αυτό από μόνο του θα ήταν
εξαιρετικά θετικό και για τον λαό της Ελλάδας και για τον λαό της Τουρκίας.
Μακροπρόθεσμα βεβαίως μπορεί να μην έλυνε τα προβλήματα. Μακροπρόθεσμα όμως,
όπως από πολλού καιρού έλεγε ο Κέινς, θα είμαστε όλοι νεκροί.