ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εγκέλαδος ο επιλεκτικός

Πρώτα έπρεπε να μάθουμε να ζούμε με το AIDS. Τώρα πρέπει να μάθουμε να
ζούμε και με τους σεισμούς! Και έχει ο Θεός ή η φύση, κατά πώς θα έλεγε και ο
αποσυνάγωγος Σπινόζα.

Λοιπόν, οι σεισμοί είναι φυσικό φαινόμενο. Και ο Εγκέλαδος, αυτός ο ηλίθιος
γίγαντας, που η Αθηνά τον έθαψε κάτω από την Αίτνα, κουνάει επί πλουσίους και
επί φτωχούς, γκρεμοτσακίζει δικαίους και αδίκους; Λάθος! Ο Εγκέλαδος έχει
ταξικό κριτήριο!

Παραδοξολογία; Δέστε, λοιπόν, ποιες περιοχές έγιναν ερείπια: οι φτωχογειτονιές
της δυτικής και βορειο-δυτικής περιοχής του Λεκανοπεδίου. Η φτωχο-μεσαία (όχι
πάντα) Κάτω Κηφισιά, ενώ η Άνω, των τζακιών, παλαιών και νέων, ωραία
απολαμβάνει το φθινόπωρο. Άλλωστε, δέστε και την «έξωθεν κακήν μαρτυρίαν»:
ποιοι θάβονται κατά χιλιάδες στην Τουρκία, στο Ιράν, στη μακρινή Ταϊβάν κ.λπ.;
Οι φτωχοί, οι πλούσιοι ή και οι φτωχοί και οι πλούσιοι;

Λοιπόν, οι σεισμοί φυσικό και ταυτόχρονα (ως προς τις επιπτώσεις) ταξικό
φαινόμενο; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η Αθήνα έχει το μοναδικό, παγκόσμιο και θλιβερό προνόμιο, να «φιλοξενεί»
περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας. Πώς έγινε αυτό το νεοελληνικό θαύμα; Στις
αρχές της δεκαετίας του ’50 το Λεκανοπέδιο ήταν ακόμα πράσινο, με τεράστιες
εκτάσεις από λαχανόκηπους, περιβόλια, αμπέλια και ελαιώνες. Κατοχή, Εμφύλιος
και κράτος της εθνικοφροσύνης: οι χωριάτες, κυνηγημένοι από τη φτώχεια, την
κρατική αστοργία και τον χωροφύλακα, εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και
ροβολούσαν κατά την Αθήνα, να δουν άσπρη μέρα! (φίδι που τους έφαγε!).

Όνειρο του κάθε φτωχού, μετανάστη, εξόριστου στον τόπο του ήταν ένα οικοπεδάκι
και μια στέγη πάνω από το κεφάλι του. Τα χωριά άδειαζαν και η Αθήνα
επεκτεινόταν χωρίς σχέδιο, χωρίς κανονισμούς, χωρίς έλεγχο. Οικοπεδοφάγοι και
εργολάβοι πλούτιζαν, ενώ το Λεκανοπέδιο μετατρεπόταν όλο και περισσότερο σε
μια άμορφη έκταση τσιμέντου.

Πώς έχτιζαν, λοιπόν, οι εσωτερικοί μετανάστες; Χωρίς σχέδιο, παράνομα, με ό,τι
έβρισκαν, όπως μπορούσαν. Οι εργολάβοι (όταν κατέφευγαν σ’ αυτήν τη μαφία)
τούς έκλεβαν, ενώ το κράτος ερχόταν εκ των υστέρων να κάνει «πολεοδομικό
σχέδιο» (!!!) και να νομιμοποιήσει την αναρχία. Ποιο κράτος; Το καραμανλικό
και το μετέπειτα που επέλεξε ως τρόπο ανάπτυξης τον τουρισμό και την όποια
βιομηχανία που συγκεντρώθηκε στο Λεκανοπέδιο, στο Θριάσιο Πεδίο και
δευτερευόντως στη Θεσσαλονίκη και σε μερικές επαρχιακές πόλεις. Το ίδιο
κράτος, «σοσιαλιστικό» σήμερα, καταστρέφει ό,τι απέμεινε: την πανάρχαια,
όμορφη και πλούσια Μεσογαία, χάριν του αεροδρομίου, του τουρισμού, της
διακίνησης ανθρώπων, εμπορευμάτων και για χάρη άλλων μεταμοντέρνων
«υπηρεσιών». Και για να εκτελέσει τα «μεγάλα έργα» που θα μας μετατρέψουν σε
ευρωπαϊκή πολιτισμική και ανθρώπινη έρημο, μαζεύει και τους τελευταίους νέους
της υπαίθρου να δουλέψουν τώρα στα «έργα» και να μείνουν αύριο άνεργοι.

Ωραία, αλλά ξεχάσαμε τους σεισμούς! Υπομονή: έτσι, λοιπόν, το Λεκανοπέδιο
μετατράπηκε σε τσιμεντένιο καρκίνωμα. Σπίτια χτισμένα χωρίς σχέδιο. Με λειψά
και κακά υλικά. Σπίτια και εργοστάσια χτισμένα σε μπαζωμένα ρέματα. Σπίτια
χτισμένα από κλέφτες εργολάβους και μηχανικούς. Ποιοι θα πλήρωναν, λοιπόν, την
«τυφλή μανία του Εγκέλαδου»; Οι κάτοικοι της Εκάλης, της Πολιτείας, του
Παλαιού Ψυχικού; Αυτοί που έχουν κτίσει τα ανάκτορα (δικαιούμαστε να τα
βλέπουμε απ’ έξω ­ έχουν πάντοτε σκύλους στην αυλή) πληρώνοντας τους
καλύτερους μηχανικούς και αξιοπρεπείς εργολάβους που δεν τολμούσαν να τους
κλέψουν; Ο φτωχός και η μοίρα του!

Τι να την κάνει τη μοίρα του; Το κράτος κάτι δίνει και πολλά υπόσχεται! Ως και
μεταφορά πόλεων σκοπεύει να κάνει σε μέρη ασφαλή! Οψόμεθα. Αλλά ας αφήσουμε το
κράτος. Τι κάνουν τα θύματα; Διεκδικούν. Καλά κάνουν! Αλλά η συμφορά θα τους
βοηθήσει να κατανοήσουν τις αιτίες της δυστυχίας τους; Να δουν ότι η
καταστροφή τους και η καταστροφή του τόπου μας συνολικά είναι, σε τελευταία
ανάλυση, συνέπεια του τρόπου της μεταπολεμικής ανάπτυξης; Και ότι ο τρόπος
αυτός είναι συνέπεια του ανταγωνιστικού, αρπακτικού χαρακτήρα της
κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας μας;

Ο καπιταλισμός αναπτύχθηκε εις βάρος «των δύο μόνιμων πηγών του πλούτου, της
γης και της εργατικής δύναμης» (Μαρξ). Έτσι ­ μεταξύ των άλλων ­ δημιούργησε
τις σημερινές πόλεις-καρκινώματα, που υπονομεύουν το μέλλον της ανθρωπότητας.
Και για να ξαναθυμηθούμε τους σεισμούς: μόνο μια αποκεντρωμένη κοινωνία
συλλογικής προσπάθειας, θα μπορέσει, μεταξύ άλλων, να αντιμετωπίσει στο μέτρο
του δυνατού και τις φυσικές «θεομηνίες». Ως τότε, ας μην έχουμε αυταπάτες.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.