Ρεκόρ αποδοχής για Σημίτη και κυβέρνηση

Οι έρευνες που συγκροτούν το «Πολιτικό και κοινωνικό βαρόμετρο» των «ΝΕΩΝ»,
τη διενέργεια των οποίων αναλαμβάνει η εταιρεία V. PRC, πραγματοποιούνται
τέσσερις φορές τον χρόνο στην περιφέρεια της πρωτεύουσας (Ιανουάριος, Μάιος,
Ιούλιος και Νοέμβριος) και δύο φορές τον χρόνο σε πανελλαδική κλίμακα (Μάρτιος
και Σεπτέμβριος). Για τις έρευνες της πρώτης κατηγορίας το μέγεθος του
δείγματος είναι περίπου 1.000 άτομα, σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές που
ισχύουν για αντίστοιχου τύπου τακτικά «βαρόμετρα». Οι δύο πανελλαδικές έρευνες
(Μάρτιος και Σεπτέμβριος) προσφέρουν επίσης μια εκτίμηση για την εν δυνάμει
εκλογική επιρροή των κομμάτων και για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούν ελαφρώς
αυξημένο δείγμα.

Συμπληρώθηκαν, πριν από λίγες μέρες, τρία χρόνια από την τελευταία εκλογική
νίκη του ΠΑΣΟΚ, αλλά τα πυκνά και κρίσιμα γεγονότα που σημάδεψαν τον μήνα που
τέλειωσε (σεισμός στην Αθήνα, δυστύχημα με το Φάλκον, άνοδος, αλλά και κρίση
στο Χρηματιστήριο), δεν άφησαν κανένα περιθώριο για επετειακούς εορτασμούς.

Άλλωστε, η όλο και σαφέστερα διαγραφόμενη προοπτική να οδηγηθούμε σε πρόωρη
διάλυση της Βουλής ­ με αφορμή την εμπλοκή κατά την εκλογή του Προέδρου της
Δημοκρατίας ­ έχει στρέψει το ενδιαφέρον, σχεδόν αποκλειστικά, προς τις
μελλοντικές εξελίξεις. Εξελίξεις, μάλιστα, που κανείς δεν μπορεί σήμερα να
προδιαγράψει, αφού δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί κανένα σαφώς πλειοψηφικό ρεύμα,
το οποίο να προδικάζει την έκβαση των επόμενων εκλογών. Κι έτσι, η εκλογική
αναμέτρηση που πιθανολογείται ότι θα πραγματοποιηθεί στις 26 Μαρτίου του 2000
εμφανίζεται, με βάση τουλάχιστον τα σημερινά δεδομένα, ως η πλέον αβέβαιη και
αμφίρροπη της τελευταίας 25ετίας.

Το κυβερνητικό έργο

Μια κρίσιμη πάντως παράμετρος, που αναμφίβολα θα επηρεάσει το αποτέλεσμα των
επόμενων εκλογών, είναι η συνολική αποτίμηση και αξιολόγηση του κυβερνητικού
έργου. Και στο σημείο αυτό η κυβέρνηση, ύστερα από μια μακρά περίοδο
παγιωμένου αρνητικού κλίματος (από τα τέλη του 1997 έως και τις αρχές του
1999), φαίνεται να ανακτά σήμερα τη χαμένη της αξιοπιστία.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας έρευνας, η λειτουργία της κυβέρνησης
αξιολογείται ως (πολύ ή αρκετά) ικανοποιητική από το 33,6% των ερωτηθέντων,
έναντι 25,6% τον περασμένο Απρίλιο και μόλις 18,4% τον Δεκέμβριο του 1998.
Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό κυβερνητικής δημοτικότητας που έχει
καταγραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και το οποίο, αν διατηρηθεί, θα
σηματοδοτεί μια σαφέστατη μεταστροφή του πολιτικού κλίματος: είναι
χαρακτηριστικό ότι από το καλοκαίρι του 1991 και μετά, όλες οι κυβερνήσεις της
τελευταίας οκταετίας (Μητσοτάκη, Παπανδρέου, Σημίτη) θεωρούσαν επιτυχία να
προσεγγίσουν σε δημοτικότητα το 25%, ενώ για αρκετά μεγάλες περιόδους (1993,
1995 – 1996, 1998) κυβέρνησαν με δημοτικότητα που δεν ξεπερνούσε το 20%.

Για πρώτη φορά

Για πρώτη φορά από την αρχή της τετραετίας η λειτουργία της κυβέρνησης
αξιολογείται σήμερα θετικά από την πλειονότητα των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ το 1996
(57,7%), ενώ καταγράφονται επίσης αξιοσημείωτα ποσοστά αποδοχής από ψηφοφόρους
της Ν.Δ. (14,2%), καθώς και των μικρότερων κομμάτων (περίπου 20%). Σχετικώς
θετικότερη στάση απέναντι στην κυβέρνηση υιοθετούν οι πολίτες που
ενδιαφέρονται για την πολιτική (με τις θετικές κρίσεις να ξεπερνούν το 40%),
καθώς και εκείνοι που διαθέτουν σχετικώς υψηλό μορφωτικό επίπεδο (απόφοιτοι
ΑΕΙ/ΤΕΙ). Η κυβέρνηση εμφανίζεται έτσι να ανακτά (και να διευρύνει) την
αποδοχή της από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, αλλά παρουσιάζει ακόμη
έλλειμμα εμπιστοσύνης στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα καθώς και μεταξύ εκείνων
που είναι αποστασιοποιημένοι από την πολιτική.

Η σαφέστατη βελτίωση της κυβερνητικής εικόνας αντανακλάται, τέλος, και στον
δραστικό περιορισμό του χώρου της πλήρους απόρριψης. Οι πολίτες που υιοθετούν
ανεπιφύλακτα αρνητική στάση για την κυβέρνηση («καθόλου ικανοποιημένος») έχουν
σήμερα περιοριστεί στο 23,3%, ενώ κατά την προηγούμενη τριετία αντιπροσώπευαν
σταθερά το περίπου 40% του πληθυσμού.

Η δημοτικότητα Σημίτη

Αντίστοιχη εξέλιξη με αυτήν που εμφανίζει η κυβερνητική δημοτικότητα,
παρουσιάζει και η δημοτικότητα του Πρωθυπουργού, η οποία, για πρώτη φορά μετά
δύο χρόνια, ξεπερνά το φράγμα του 50%, αγγίζοντας και πάλι τα υψηλότατα
επίπεδα που κατέγραφαν οι δημοσκοπήσεις πριν από τις εκλογές του 1996. Έτσι,
ύστερα από μια σχετικώς μακρά περίοδο, περίπου δύο ετών, στη διάρκεια της
οποίας η δημοτικότητα του Πρωθυπουργού είχε περιέλθει στον χώρο της αρνητικής
αξιολόγησης, η εικόνα του Κ. Σημίτη φαίνεται σήμερα να ανακτά και πάλι τα
δυναμικά χαρακτηριστικά που αποτελούσαν το σταθερό της γνώρισμα κατά την πρώτη
φάση της πρωθυπουργικής του θητείας.

Οι θετικές κρίσεις για τον Πρωθυπουργό δεν περιορίζονται μάλιστα στον χώρο των
ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ ­ όπου η αποδοχή του είναι γενικευμένη (θετικές κρίσεις
83,1%) ­, αλλά έχουν και πάλι αποκτήσει ευρύτερη διακομματική βάση, αφού
υιοθετούνται από το 30% των ψηφοφόρων της Ν.Δ., αλλά και από την πλειονότητα
της εκλογικής βάσης των μικρών κομμάτων.

Η εντυπωσιακή βελτίωση που παρουσιάζει η δημοτικότητα του Κ. Σημίτη (θετικές
κρίσεις 56,9%, έναντι 45,1% τον Απρίλιο και 39,7% τον Δεκέμβριο του 1998),
αποτυπώνεται με ιδιαίτερη σαφήνεια και στη σύγκρισή του με τον αρχηγό της Ν.Δ.
Κι αυτό, παρ’ όλο που ο Κ. Καραμανλής διατηρεί, από την εκλογή του στην ηγεσία
της Ν.Δ. και μετά, μια σταθερά υψηλή δημοτικότητα (με τις θετικές κρίσεις να
κυμαίνονται περί το 50%), γεγονός πρωτόγνωρο για ηγέτη συντηρητικού κόμματος
την τελευταία 20ετία.

Συντριπτική υπεροχή

Ο Κ. Σημίτης, για πρώτη φορά τα τελευταία δύο χρόνια, εμφανίζεται πάντως να
υπερέχει σε δημοτικότητα του Κ. Καραμανλή (56,9% θετικές κρίσεις, έναντι
52,0%), υπεροχή που προέρχεται κυρίως από τη στάση που υιοθετούν όσοι
διαθέτουν πτυχίο ανώτερης εκπαίδευσης (θετικές κρίσεις για τον Κ. Σημίτη
62,7%, έναντι 49,6% για τον Κ. Καραμανλή). Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι
όταν οι πολίτες αυτοί ερωτώνται ποιος από τους δύο είναι καταλληλότερος για
πρωθυπουργός, εκδηλώνουν, με εντυπωσιακή διαφορά, την προτίμησή τους για τον
Κ. Σημίτη (με 47,8%, έναντι 20,9% για τον Κ. Καραμανλή) και αυτό ανεξάρτητα
από τη συμπάθεια που πολλοί από αυτούς εκφράζουν για τον αρχηγό της Ν.Δ.

Η εντυπωσιακή βελτίωση που εμφανίζουν οι δείκτες της κυβερνητικής και
πρωθυπουργικής δημοτικότητας φαίνεται να δείχνει ότι η ήττα του ΠΑΣΟΚ στις
ευρωεκλογές του Ιουνίου δεν είχε καμία άμεση επίπτωση στην αξιολόγηση και τη
λειτουργία της κυβέρνησης. Αντίθετα, φαίνεται να παραπέμπει στο ερμηνευτικό
σχήμα του κύκλου της τετραετίας, σύμφωνα με το οποίο, η κυβερνητική
δημοτικότητα, ύστερα από μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλής στάθμης, ανακάμπτει
όσο πλησιάζει η ώρα των επόμενων εκλογών. Κανείς όμως δεν μπορεί να προδικάσει
αν η ανάκαμψη αυτή αρκεί, από μόνη της, για να οδηγήσει σε μια νέα εκλογική
επιτυχία.

Γιατί ούτε η συμπεριφορά των ψηφοφόρων προσδιορίζεται αποκλειστικά και μόνο
από την αποτίμηση του κυβερνητικού έργου ούτε οι σχετικές κρίσεις έχουν την
ίδια σημασία (και τις ίδιες επιπτώσεις) για τα επιμέρους κοινωνικά στρώματα.

Γκάλοπ μετά τους σεισμούς, το Φάλκον, την κρίση του Χρηματιστηρίου

Κατά το διάστημα διεξαγωγής της έρευνας (17/9/99 – 29/9/99) τα σημαντικότερα
γεγονότα που ενδέχεται να έχουν επηρεάσει τις απαντήσεις των ερωτωμένων είναι
κατά χρονολογική σειρά τα εξής:

α) Οι επιπτώσεις από τον καταστροφικό σεισμό της Πάρνηθας (7 Σεπτεμβρίου).

β) Το αεροπορικό δυστύχημα του πρωθυπουργικού αεροσκάφους (14 Σεπτεμβρίου).

γ) Η κρίση του Χρηματιστηρίου (20 Σεπτεμβρίου).