Από 1 έως 5 εκατ. η «ταρίφα» για το φακελάκι γιατρών

Είναι η μόνη «μετοχή» στο Χρηματιστήριο της… υγείας που δεν γνωρίζει
κάμψη! Σταθερό «χαρτί», με ανοδική πάντα πορεία, γνωρίζει μόνο «λίμιτ απ» και
ποτέ «λίμιτ ντάουν» ­ αφού η πρόσβαση του ασθενούς στις υπηρεσίες υγείας
γίνεται όλο και δυσκολότερη, οι λίστες αναμονής όλο και «μακρύτερες» και η
ανάγκη διαφυγής από το «μποτιλιάρισμα» εντονότερη από ποτέ…

Έτσι φθάσαμε, εκεί όπου οι λίστες είναι «μακριές» και η αναμονή πρόβλημα ζωής,
οι «παραπληρωμές» να αντιστοιχούν σε υπέρογκα ποσά. Ένα έως ενάμιση ­ κατά
μέσο όρο ­ εκατομμύριο είναι η «ταρίφα» για μια καρδιοχειρουργική επέμβαση. Σε
εξαιρετικές περιπτώσεις (περίπου το 10% των παραπληρωμένων επεμβάσεων) η
«ταρίφα» ανέρχεται έως και τα 2.500.000 δραχμές! Κι εδώ έχει να κάνει με την
επωνυμία όχι μόνο του καρδιοχειρουργού αλλά και του καρδιοχειρουργικού
κέντρου, καθώς και με τα υψηλά ποσοστά επιτυχημένων επεμβάσεων που εμφανίζει ο
χειρουργός και το κέντρο…

Σε ειδικότητες όπου η ανθρώπινη απόγνωση είναι απροσμέτρητη, είναι τεράστια
και τα ποσά που διακινούνται. Μητέρα τριών παιδιών, 46 χρόνων, η οποία έπασχε
από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, περίμενε 40 ημέρες να ειδοποιηθεί για το
χειρουργείο που έπρεπε να γίνει… εσπευσμένα. Ένα απόγευμα αποφάσισε να
επισκεφθεί τον διευθυντή της νοσοκομειακής κλινικής στο γραφείο του.
Χειρουργήθηκε από τον ίδιο την… επομένη. Ξέφυγε ­ προσωρινά ­ από τον
κίνδυνο. Πληρώνοντας 350.000 τον γιατρό και 50.000 δραχμές τον αναισθησιολόγο.
Μικρό τελικά το «τίμημα» για τη ζωή της…

Δεν κατήγγειλε ούτε σκέφτεται να καταγγείλει τον χειρουργό. Είναι εξαρτημένη.
Έχει, λέει, πολύ περισσότερες πιθανότητες ­ από μια φαινομενικά υγιή γυναίκα ­
να εμφανίσει και πάλι καρκίνο. Φοβάται ότι ίσως τον ξαναχρειασθεί…

Όχι, δεν υπάρχουν ασθενείς που «ανταμείβουν» τον γιατρό τους με δέκα φρέσκα
αυγά ή δύο κιλά γνήσιο ελαιόλαδο. Έχει εκπέσει προ πολλού η «παραδοσιακή» αυτή
συναλλαγή. Ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες η «παραπληρωμή» έχει τη
μορφή της ευγνωμοσύνης με «δώρα» και όχι «φακελάκι» προς τον γιατρό ­ τα
αντικείμενα είναι μεγάλης χρηματικής αξίας. Εκείνοι πάντως οι γιατροί που
είναι μυημένοι στη διαδικασία προτιμούν το φακελάκι: έχει περισσότερη «ουσία»
και πιάνει λιγότερο… χώρο!

Λίγες στα δικαστήρια

Οι υποθέσεις «δωροδοκίας» που φθάνουν στις δικαστικές αίθουσες είναι έως
και… μηδαμινές μπροστά στον μεγάλο όγκο και τη συχνότητα των λαθροπληρωμών.
Τα ποσά που υπογείως διακινούνται τεράστια. Προσεγγίσαμε (από γιατρούς και
ασθενείς) τις μέσες… «ταρίφες» που αυτή τη στιγμή ισχύουν στην ελληνική
«αγορά» υγείας ­ στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

* Ογκολογία: Στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας το «φακελάκι»
περιέχει συνήθως από 250.000 έως 400.000 δραχμές. Στον καρκίνο του μαστού μια
μέση τιμή είναι 500.000 δραχμές. Σε καρκίνους ευπαθών οργάνων, όπως ήπαρ,
πνεύμονας, πάγκρεας, η τιμή ανέρχεται και κάποιες φορές ξεπερνά το 1.000.000 δραχμές…

Οι «ταρίφες» στην Ογκολογία έχουν μια συγκεκριμένη λογική που σχετίζεται με το
προσδόκιμο επιβίωσης του ασθενούς. Κάθε φορά, ο γιατρός ξέρει τι θα ζητήσει
και με πόσα θα μείνει ικανοποιημένος.

* Γενική Χειρουργική: Οι λεγόμενες ελαφρές επεμβάσεις, όπως
σκωληκοειδίτιδα ή αιμορροΐδες, «τιμώνται» από 100.000 έως 200.000 δραχμές.
Χολή και στομάχι από 200.000 έως 400.000 δραχμές. Θώρακας από 500.000 έως
1.000.000 δραχμές…

* Αγγειοχειρουργική: Ένα ανεύρυσμα στοιχίζει από 500.000 έως 1.000.000 δραχμές.

* Νευροχειρουργική: Λόγω του επείγοντος του πράγματος, το φαινόμενο δεν
εμφανίζει μεγάλη συχνότητα. Όπου το περιστατικό μπορεί να «περιμένει», μπορεί
να διεισδύσει και η συναλλαγή με τη μορφή του 1.000.000 δραχμών και πάνω!

* Πλαστική χειρουργική: Μεγάλη η… συχνότητα. Εδώ εκτιμάται
περισσότερο το εισόδημα και η κοινωνική θέση του ενδιαφερομένου, ειδικά όσον
αφορά τις λεγόμενες καλλωπιστικές επεμβάσεις. Οι ταρίφες ξεκινούν από 100.000
για τις απλές επεμβάσεις, αλλά ξεπερνούν τα 3.000.000 δραχμές σε περιπτώσεις
μετατραυματικής παραμόρφωσης προσώπου και σώματος. Σε επείγουσες περιπτώσεις
ορισμένων τύπων καρκίνου δέρματος ή εγκαυμάτων που χρήζουν αποκατάστασης, οι
ασθενείς διοχετεύονται από άλλες κλινικές σε κλινικές μικροχειρουργικής, δεν
υπάρχουν περιθώρια αναμονής και καθίσταται δυσχερής τουλάχιστον η εκ των
προτέρων «απαίτηση» του γιατρού.

* Ορθοπεδική: Η αποκατάσταση της κεφαλής του μηριαίου οστού τιμάται
κατά μέσο όρο 1.000.000 δραχμές. Η χειρουργική αποκατάστασης δίσκων από
300.000 έως και 1.000.000 δραχμές ­ ανάλογα τη «φήμη» του χειρουργού και τη
μέθοδο που χρησιμοποιεί.

* Αναισθησιολογία: Είναι η μόνη ειδικότητα που όταν τα «παίρνει» δεν
τα… παίρνει! Μεσολαβεί πάντα ο χειρουργός. Που «χρεώνει» τον πελάτη ασθενή
του παραπάνω με 50.000 έως και 100.000 δραχμές για τον αναισθησιολόγο. Αλλά
είναι άγνωστο αν ο αναισθησιολόγος τα «παίρνει» πάντα ή αν παίρνει… λιγότερα
απ’ όσα τού αντιστοιχούν.

* Οφθαλμολογία: Ένας καταρράκτης, υπόθεση ρουτίνας και μισής – μίας
ώρας, στοιχίζει, όταν… αποτιμάται, από 150.000 έως 250.000 δραχμές.

Οι μεταμοσχεύσεις

Μεγάλο και περισσότερο περίπλοκο το κεφάλαιο των μεταμοσχεύσεων οργάνων. Ένα
είναι βέβαιο: η διαδικασία εξασφάλισης των οργάνων δεν έχει περάσει στο
εμπόριο. Η συναλλαγή, στις περιπτώσεις που υπάρχει, αφορά γιατρούς και
ασθενείς. Και συνήθως γίνεται εκ των υστέρων…

* Μεταμόσχευση καρδιάς και πνεύμονα: Ελάχιστες επεμβάσεις, η δυνατότητα
πραγματοποίησης περιορισμένη, ισχυρό το επιστημονικό ενδιαφέρον. Είναι ένας
τομέας που δεν έχει «ενοχοποιηθεί».

* Μεταμόσχευση κερατοειδούς: Μεγάλη η εμπειρία και η ζήτηση. Όπου είναι
εφικτή η συναλλαγή, η «ανταμοιβή» ξεπερνά τις 500.000 δραχμές.

* Μεταμόσχευση ήπατος: Σε μεμονωμένες περιπτώσεις, ακούγονται ποσά έως
και 500.000 δραχμές.

* Μεταμόσχευση νεφρού: Μεγάλη η ζήτηση, ελάχιστα τα μοσχεύματα, υπάρχει
διαφάνεια στον τρόπο χορήγησης και λήψης, αλλά σποραδικά ακούγονται φήμες για
φακελάκια από 1.000.000 έως και 5.000.000 δραχμές. Οι ίδιοι οι ασθενείς ­
μεταμοσχευθέντες και μη ­ είναι εσαεί εξαρτημένοι από τον γιατρό τους και, αν
και μεταξύ τους αποδέχονται τις λαθροπληρωμές, δεν μπορούν να τον καταγγείλουν.

Κάτι δεν πήγαινε καλά

Ο συνάδελφος Γιώργος Καστρινάκης, πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου
Νεφροπαθών, αποκλείει «την περίπτωση εμπορίου νεφρού ή άλλου οργάνου, την
πιθανότητα δηλαδή να έχει δοθεί κάποιο ποσό από οποιονδήποτε σε οποιονδήποτε
για να υπάρξει προμήθεια νεφρού από εγκληματική ενέργεια ή έστω
αντιδεοντολογική. Αποκλείω επίσης την εκδοχή να δοθεί όργανο σε άλλον αντί
άλλου με μειωμένες πιθανότητες επιτυχίας, μόνο και μόνο γιατί μεσολαβεί ο
παράγων χρήμα…». Παρ’ όλα αυτά, παραδέχεται με ειλικρίνεια ότι «στη διάρκεια
των 14 χρόνων που είμαι στον Τεχνητό Νεφρό έχω ακούσει από διάφορους φίλους
και συγγενείς νεφροπαθών αλλά και από συνασθενείς μου ότι σε μερικές
περιπτώσεις “κάτι” δεν πρέπει να πηγαίνει καλά… Έχω ακούσει δηλαδή ότι
κάποιοι, είτε γιατί οι ίδιοι αισθάνθηκαν ευγνωμοσύνη προς τον γιατρό είτε
γιατί ενδεχομένως τους ζητήθηκε, προέβησαν σε κάποια οικονομική παροχή προς
κάποιο μεταμοσχευτή. Όμως σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις, όταν ζητήθηκαν
ονόματα και χρηματικά ποσά, δεν έγινε δυνατή η διαπίστωση της εγκυρότητας ή μη
του ισχυρισμού. Δυστυχώς σε όλες, που απ’ ό,τι θυμάμαι ήταν πάνω από δέκα,
είτε μου ανέφεραν ότι “κάπου” το άκουσαν είτε επέμεναν ότι είναι όντως αλήθεια
αλλά δεν καταγγέλλουν το γεγονός γιατί είναι εξαρτημένοι από τον γιατρό. Και
παρά την προτροπή και τη διαβεβαίωσή μας ότι τα ονόματά τους δεν θα αναφερθούν
παρά μόνο αν το θέμα προχωρήσει σε δικαστική διερεύνηση, καμία επώνυμη έγγραφη
καταγγελία δεν έχει γίνει…». Ο κ. Καστρινάκης επιμένει ότι έχει απόλυτη
εμπιστοσύνη στην επιστημονική κατάρτιση και το ήθος των Ελλήνων μεταμοσχευτών
και θεωρεί ότι φράσεις του τύπου «έτσι άκουσα» ή «κάποιος μου είπε» μπορούν να
αποβούν καταστροφικές για την ύπαρξη των μεταμοσχεύσεων…

500 δισ. ο ετήσιος τζίρος!

Πλαστικοί χειρουργοί. Η ταρίφα, όταν η περίπτωση είναι δύσκολη, ξεπερνάει τα 3 εκατομμύρια

Περιστασιακό σύμπτωμα ή μόνιμο φαινόμενο; Εμφανίζει έξαρση κατά εποχές ή μήπως
αποτελεί τη μοναδική διέξοδο από την στενωπό της υγείας; «Το φακελάκι στην
Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι περιστασιακό σύμπτωμα, αλλά αποτελεί τελικά και την
πιο σταθερή παράμετρο με την οποία “προσμετράται” το υγειονομικό μας σύστημα
τις τελευταίες δύο δεκαετίες», εξηγεί ο κ. Γιάννης Κυριόπουλος, καθηγητής
Οικονομικών της Υγείας.

Με τις «σιωπηλές» ευλογίες του κράτους, το 40% τελικά των δαπανών για την
υγεία προέρχεται από τις τσέπες των πολιτών, ένα ποσοστό το οποίο εμφανίζει το
σύστημα υγείας της χώρας μας ως το πιο «ιδιωτικοποιημένο» ­ μετά εκείνου της
Τουρκίας ­ στις χώρες του ΟΟΣΑ! Και το 50% αυτού του ποσοστού είναι χρήματα
«τυφλά», δίχως αποδείξεις, αφορολόγητα, που αλλάζουν απλώς χέρια και συνθέτουν
το γκρίζο τοπίο της παραοικονομίας της υγείας στην Ελλάδα…

Μια παραοικονομία που σε τιμές του 1995 υπερέβαινε τα 350 δισ. και σήμερα
υπολογίζεται ότι προσεγγίζει και ξεπερνά τα 500 δισ. ­ αύξηση πάνω από 45%
μέσα σε τέσσερα χρόνια!

Τι είναι αυτό που ωθεί έναν γιατρό να απαιτεί ή να αποδέχεται το «φακελάκι»
και τους ασθενείς να το δίνουν;

Παραδόξως, υποκινούνται και οι δύο από διαφορετικά κίνητρα ­ ο γιατρός από
εκείνο του εύκολου πλουτισμού και ο ασθενής από εκείνο της επιβίωσης ­ αλλά
εξαιτίας του ίδιου πάντα… λόγου: Τα ελληνικά νοσοκομεία και οι προσφερόμενες
υπηρεσίες υγείας είναι διαμορφωμένες με τέτοιο τρόπο που δεν μπορούν να
ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση!

Και όταν είσαι άρρωστος και απελπισμένος στη μέση ή προς το τέλος της ουράς,
είσαι διατεθειμένος, παραδέχεται ο κ. Κυριόπουλος ­ έναντι όποιου τιμήματος ­
και να την «παρακάμψεις»: «Όταν όλα δείχνουν σκοτεινά και ο μόνος τρόπος να
βρεις μια θέση ή “ανοιχτό” για σένα χειρουργείο είναι να πληρώσεις, πληρώνεις.
Είναι μια τακτική που το ίδιο το σύστημα, δυστυχώς, εφευρίσκει, κάτι σαν
“μπάι-πας” για να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης! Το
φακελάκι είναι σαν φαινόμενο τόσο εκτατεμένο που έπαψε να έχει μόνο ηθικό και
δεοντολογικό χαρακτήρα. Αποτελεί δομικό πια και ίσως και το πιο χαρακτηριστικό
στοιχείο του υγειονομικού μας συστήματος…».

Τεχνητή ζήτηση

Η αυξημένη ζήτηση προκαλείται πολλές φορές από το ίδιο το σύστημα και είναι
τεχνητή ­ κατά τον κ. Κυριόπουλο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η
συρρίκνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και η «υπερδιόγκωση» του νοσοκομειακού
τομέα, όπου το φαινόμενο της «λαθροπληρωμής» εμφανίζεται ιδιαίτερα πυκνό.

Η προληπτική ιατρική και η πρωτοβάθμια φροντίδα υφίστανται περισσότερο ως όροι
παρά ως πράξη.

Όλο και… υψηλότερα

Το «φακελάκι» μπορεί να μην πηγαίνει… παντού, να αφορά σημαντικό ποσοστό,
αλλά όχι το σύνολο των γιατρών, συγκεκριμένες αλλά όχι όλες τις ειδικότητες,
αλλά σίγουρα πηγαίνει όλο και… υψηλότερα! Σύμφωνα με πρόσφατα ερευνητικά
δεδομένα, «προτιμά» τα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ στις μικρές επαρχιακές πόλεις
και τις αγροτικές περιοχές έχει περιστασιακή έως και μηδενική εμφάνιση.
Εμφανίζεται ιδιαίτερα πυκνό ως φαινόμενο στις χειρουργικές ειδικότητες και
στην υψηλή βιοϊατρική τεχνολογία, ενώ έχει αισθητά μικρότερη παρουσία σε
ειδικότητες όπως η παθολογία ή η παιδιατρική. Στοιχεία, πόσοι γιατροί
«απαιτούν» φακελάκι ή το παίρνουν ως απόρροια… ευγνωμοσύνης του ασθενούς,
δεν υπάρχουν. Επιστημονικές όμως μελέτες και εκτιμήσεις συγκλίνουν στην άποψη
ότι ενώ σε μια παθολογική κλινική της επαρχίας η πιθανότητα να πληρώσει ένας
ασθενής φακελάκι τείνει προς το μηδέν, σε μια κλινική υψηλής τεχνολογίας της
Αθήνας, η ίδια πιθανότητα αγγίζει το 50%!

Η μόνη επιτυχημένη διαδικασία για την τεκμηρίωση μιας «παραπληρωμής», είναι
εκείνη του… αυτοφώρου. «Αν και δυστυχώς σπανίζει, είναι η μόνη που οδηγεί
στην απόδειξη και τεκμηρίωση της πράξης», λέει ο κ. Σπύρος Παπασπύρος,
οργανωτικός γραμματέας της ΑΔΕΔΥ και εκπρόσωπος των εργαζομένων στο Δ.Σ. του
Γενικού Κρατικού Αθηνών. Οι αναφορές λόγου και τα υπονοούμενα δεν οδηγούν
συνήθως πουθενά, κατά τον κ. Παπασπύρου: «Πολλά λέγονται, πολλά όλοι ακούμε,
πολλά ίσως ξέρουμε, αλλά αν δεν σταθούν πιο αποφασιστικοί οι ασθενείς τίποτα
δεν μπορεί να γίνει… Και πόσο τελικά αποφασιστικός θα είναι ο ασθενής,
εξαρτάται και από τον τρόπο συμπεριφοράς του γιατρού. Κάποιες φορές που
εμφανίζει ακραία συμπεριφορά ο γιατρός, οδηγείται και ο ασθενής πιο εύκολα
στην καταγγελία…».