Στάζουν μέλι για την κρητική κουζίνα

Η κρητική διατροφή, «η πιο υγιής σε όλο τον κόσμο», σύμφωνα με τους
επιστήμονες, «πρωταγωνιστεί» σε ένα τετρασέλιδο αφιέρωμα στο περιοδικό «Travel
& Leisure» στο τεύχος Σεπτεμβρίου.

Ο συντάκτης του άρθρου κάνοντας μία περιήγηση στις «αυθεντικές κρητικές
ταβέρνες και τα εστιατόρια» που βρίσκονται σε απόσταση από την τουριστική
κίνηση στα Χανιά, το Ηράκλειο, τα Μάταλα, τις Αρχάνες και το Βραχάσι,
βρίσκεται από την αρχή έως το τέλος αντιμέτωπος με άγνωστες γευστικές
απολαύσεις και εκπλήσσεται ευχάριστα από την ποικιλία και τη ποιότητα των
συνταγών της κρητικής κουζίνας που ερεθίζουν τον ουρανίσκο. Οι πίτες αποτελούν
«το καμάρι της κρητικής γαστρονομίας», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο
αφιέρωμα. Με μυζήθρα και μέλι (μυζηθρόπιτες), τηγανισμένες ή ψημένες, μεγάλες
ή μικρές (πιταράκια), ο συντάκτης και οι συνεργάτες του τις ανακάλυψαν στην
ταβέρνα «Πλάτανος» στο Βραχάσι. Οι ίδιοι μάλιστα περιγράφουν με την παραμικρή
λεπτομέρεια της χορτόπιτες, αλλά και το στιφάδο από μοσχάρι που δοκίμασαν
εκείνο το μεσημέρι από τα… χέρια της κυρα-Ελένης.

Επόμενη στάση για τους ταξιδιώτες είναι τα Μάταλα και η ταβέρνα «Μίνος Παλάς»,
όπου οι ταξιδιώτες απολαμβάνουν ούζο με συνοδεία χωριάτικης σαλάτας. Και ενώ
έχουν δοκιμάσει θαλασσινά σε πολλά μέρη της Ελλάδας, «εδώ οι τηγανητές γαρίδες
και ο ψημένος ξιφίας φθάνουν στο πιάτο ζουμερά, γλυκά, και ολόφρεσκα». Δεν
παραλείπουν όμως να μιλήσουν με θαυμασμό και έκπληξη και για το χταπόδι, «το
καλύτερο που έχουμε δοκιμάσει στην Ελλάδα, τρυφερό και βουτηγμένο σε ένα
μείγμα από λεμόνι και λάδι ελιάς».

Το «στολίδι» της Κρήτης, τα Χανιά, και η ταβέρνα «Καρνάγιο», ελαφρώς
απομακρυσμένη από την τουριστική κίνηση της πόλης, είναι ο χώρος που επιλέγει
ο συντάκτης του περιοδικού για να συγκινήσει τον ουρανίσκο του και σε αυτό το
τμήμα του νησιού. Είναι η πρώτη φορά που προσθέτει στο λεξιλόγιο, αλλά και
στις γαστριμαργικές του γνώσεις τη λέξη «μεζέδες», ορεκτικά, σύμφωνα με τα όσα
ο ίδιος γνώριζε μέχρι σήμερα. Τα τηγανισμένα λαχανικά, τα ψημένα αρνίσια
μεζεδάκια και τα μπουρεκάκια από στρώματα ζύμης με μυζήθρα και σουσάμι κάνουν
τον ίδιο και την συντροφιά του να συμφωνήσουν πως «όλ΄ αυτά βγάζουν τον
μουσακά εκτός συναγωνισμού».

Η γαστριμαργική περιπλάνηση συνεχίζεται στο εστιατόριο «Ανάπλους», ένα
χορτοφαγικό εστιατόριο που τώρα είναι κυρίως γνωστό για το κρέας του. Το
αρνάκι που έχει σβηστεί με κρασί, οι πίτες με φρέσκο τυρί και λουκάνικο από
μοσχαρίσιο κρέας, αλλά και ο ντάκος, είναι αυτά που επιλέγουν για κύριο μενού,
ενώ το επιδόρπιο τους εντυπωσιάζει ιδιαιτέρως: «ένα τεράστιο πιάτο με χοντρό
γιαούρτι γαρνιρισμένο με όσα καρύδια, σπόρους και ξηρούς καρπούς, μπορεί να
φανταστεί κανείς». «Ήταν σαν να τρως την ίδια την εξοχή», καταλήγουν.

Στις Αρχάνες, επιλέγουν για το πρώτο γεύμα την ταβέρνα «Ο Αρίστος». Ένα γεύμα
που δεν θα μπορούσε παρά να ξεκινά με τον παραδοσιακό ντάκο, το βρεγμένο
κρητικό παξιμάδι που σερβίρεται με τοματοπολτό και λάδι ελιάς, που όπως τους
ενημέρωσαν οι ντόπιοι, «το τρώνε οι βοσκοί στα λιβάδια». Ο κύριος λόγος που
διάλεξαν τη συγκεκριμένη ταβέρνα, όμως, ήταν για να δοκιμάσουν τον βραστό
κόκορα, του οποίου η «θαυμάσια μυρωδιά οφείλεται στο ότι τον ταΐζουν με άγρια
βότανα». Δοκιμάζοντας τον σερβιρισμένο με ρύζι, μαθαίνουν ότι το ίδιο φαγητό
σερβίρεται στους γάμους «γιατί συμβολίζει την ευτυχία». Ιδιαίτερη εντύπωση
τους προξενεί η ρακή, «αυτό το λικέρ από σταφύλια τόσο καυτερό και τραχύ
που… παραλίγο να πνιγούμε», αλλά και η εικόνα που ακολουθεί το κέρασμα: το
τραγούδι και οι μαντινάδες, «τα δίστιχα ποιήματα που μιλούν για τα αρπακτικά,
τους αετούς και την ελευθερία».

Το μεγάλο λιμάνι της Κρήτης, το Ηράκλειο, και η πολυκοσμία του δεν φάνηκαν να
πτοούν τους περιηγητές, που έσπευσαν να το επισκεφθούν και να κάνουν μία
προσπάθεια να το «αποκρυπτογραφήσουν». Δεν μπορούσαν παρά να μιλήσουν για την
μπουγάτσα, «από πολλές στρώσεις φύλλου και ζεστό τυρί», αλλά και για τον
παγωμένο φραπέ, που όπως παρατηρεί ένας ντόπιος ανάμεσά τους, «έχει γίνει το
εθνικό ποτό των Ελλήνων». Ύστερα από τη βόλτα στην πόλη κάνουν στάση στον
«Έμπολο», στο κέντρο του Ηρακλείου, για να δοκιμάσουν μακαρόνια μαγειρεμένα σε
ζωμό κατσίκας και πασπαλισμένα με ανθότυρο.

Το επόμενο πιάτο είναι το «βραστό ζιγούρι», «γνωστό για τις θεραπευτικές του
ιδιότητες έπειτα από ένα μεθύσι με ρακή». Και επειδή η Κρήτη είναι η Εδέμ των
χορτοφάγων, αφού «περισσότερα από 2.500 είδη χορταρικών χρησιμοποιούνται στην
τοπική κουζίνα», δεν παρέλειψαν να δοκιμάσουν και βρασμένα βλαστάρια λάχανου
με τη συνοδεία λεμονιού και ελαιόλαδου.