Όταν ο Ιπποκράτης γίνεται βοηθός της Θέμιδος

«Οι ιατροδικαστικές εκθέσεις, με τον τρόπο που γίνονται στην Ελλάδα,
είναι ελλιπείς. Δεν ακολουθείται η μέθοδος που έχει καθιερωθεί στο εξωτερικό.
Δεν διενεργείται λεπτομερής αυτοψία του χώρου, ενώ κρίνεται απολύτως
απαραίτητη, και πολλά άλλα στοιχεία που θα έπρεπε να περιλαμβάνονται σε μια
ιατροδικαστική έκθεση πολύ συχνά παραλείπονται. Γι’ αυτό δεν ευθύνονται οι
ιατροδικαστές, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι άριστοι επιστήμονες,
αλλά ο φόρτος εργασίας και οι συνθήκες λειτουργίας των σχετικών υπηρεσιών. Όλα
γίνονται βιαστικά, με αποτέλεσμα να μη δίνεται η απαιτούμενη προσοχή. Έτσι,
έφτασε στο δικαστήριο υπόθεση ανθρωποκτονίας από πρόθεση, στη δικογραφία της
οποίας υπήρχε ιατροδικαστική έκθεση φοβερά ελλιπής. Στον πρώτο βαθμό ο
κατηγορούμενος κρίθηκε ένοχος κατά πλειοψηφία. Στο Εφετείο όμως, οι ελλείψεις
της ιατροδικαστικής έκθεσης συνετέλεσαν στην απαλλαγή του. Άλλωστε, αυτό ήταν
και το σημαντικότερο επιχείρημα της υπεράσπισης του κατηγορουμένου. Ότι η
έκθεση δεν ήταν σαφής. Και ότι, συνεπώς, δεν προέκυπτε από το στοιχείο αυτό η
ενοχή του. Το γεγονός ότι στον πρώτο βαθμό καταδικάστηκε, ενώ στον δεύτερο
απηλλάγη, καταδεικνύει τη διάσταση απόψεων των δικαστών. Πάντως κανένας
δικαστής δεν καταδικάζει με μόνο επιβαρυντικό στοιχείο την ιατροδικαστική
έκθεση. Αντίθετα, θα μπορούσα να πω πως δεν παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο
στην επ’ ακροατηρίω διερεύνηση της υπόθεσης. Όμως, όταν εξετάζονται οι
ιατροδικαστές ως μάρτυρες υποβοηθούν πάρα πολύ το έργο των δικαστών. Οι
εξειδικευμένες γνώσεις τους ρίχνουν πολλές φορές φως σε σκοτεινά σημεία. Όταν
δηλαδή έχουμε τον ιατροδικαστή απέναντί μας, είτε στην ανάκριση είτε στο
ακροατήριο, και μπορούμε να του υποβάλουμε ερωτήσεις, είναι εντελώς
διαφορετικό από το να διαβάσουμε την ιατροδικαστική έκθεση, που, όπως είπαμε,
συχνά δεν είναι εμπεριστατωμένη».

Είναι το πρόσωπο που όλοι περιμένουν με αγωνία να αποφανθεί όταν το έγκλημα
δεν χαρακτηρίζεται σύνηθες. Το επάγγελμα του ιατροδικαστή κατατάσσεται
ομολογουμένως στα βαρύτερα και πλέον ανθυγιεινά. Η συμβολή του όμως στη
διαλεύκανση ανθρωποκτονιών, βιασμών και άλλων αξιοποίνων πράξεων θεωρείται
σημαντική. Οι απόψεις των ιατροδικαστών, όταν επιλαμβάνονται της ίδιας
υπόθεσης, δεν συμπίπτουν πάντα. Για να ακριβολογούμε δηλαδή, συμπίπτουν
σπανίως. Ξεκινώντας καθένας από άλλα ευρήματα, σε συνδυασμό με την πείρα του,
το ένστικτό του και ­ γιατί όχι; ­ τη νοοτροπία του, καταλήγει σε διαφορετικά συμπεράσματα.

Ας μην ξεχνάμε ότι κατά τη διάρκεια μεγάλων δικών, στην πρόοδο των οποίων
διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο η ιατροδικαστική άποψη, έχουν αναλωθεί ώρες και
ώρες για την εξέταση των πραγματογνωμόνων. Οι αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις τους
προβληματίζουν σε τέτοιο βαθμό τους δικαστές, αναγκάζοντάς τους να υποβάλλουν
άπειρες ερωτήσεις προκειμένου να φτάσουν σε κάποιο κατά το δυνατόν ασφαλές συμπέρασμα.

Οι τόνοι ανεβαίνουν πάντα όταν η ιατροδικαστική έκθεση και γενικότερα η άποψη
του ιατροδικαστή είναι το σημαντικότερο στοιχείο βάσει του οποίου παραπέμπεται
σε δίκη ένας κατηγορούμενος. Όταν δεν υπάρχει καμιά άλλη απόδειξη χειροπιαστή
ή, σε κάποιες περιπτώσεις, ούτε καν ένδειξη, η εις βάρος του προσώπου που
κάθεται στο εδώλιο θέση του ιατροδικαστή αποτελεί ενδεχομένως έρεισμα για μια
καταδικαστική απόφαση.

Βεβαίως ο ιατροδικαστής δεν υποδεικνύει και τον ένοχο. Απλώς βεβαιώνει ότι
πρόκειται περί εγκληματικής ενέργειας ή όχι. Αν στο πρόσωπο του κατηγορουμένου
οι δικαστές «βλέπουν» τον δράστη, τότε η καταδίκη είναι αναπόφευκτη.

Αν ανατρέξουμε στο παρελθόν, σε μια υπόθεση που συγκλόνισε όχι μόνο την
ελληνική αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη, στη δράση της «εταιρείας δολοφόνων»,
θα θυμηθούμε πως σε κανένα από τα θύματα του Χρήστου Παπαδόπουλου και της
παρέας του δεν είχαν διαπιστωθεί ίχνη εγκληματικής ενέργειας. Ο τρόπος
θανάτωσης των ηλικιωμένων στόχων των δολοφόνων ήταν τόσο… περίτεχνος, ώστε
στο πιστοποιητικό θανάτου τα αίτια έφεραν τον χαρακτηρισμό «φυσιολογικά».
Βεβαίως τότε, όταν δηλαδή πέθαινε ένας-ένας από τους πλούσιους τους οποίους
στη συνέχεια κληρονόμησαν τα μέλη της «εταιρείας», δεν υπήρχε καν υποψία περί
ενδεχόμενης εγκληματικής ενέργειας. Έτσι, ακόμη και λόγω ηλικίας των θυμάτων,
ούτε και ο ιατροδικαστής θα έδωσε τη δέουσα προσοχή, αρκούμενος στη διαπίστωση
ότι επρόκειτο περί ανακοπής της καρδιάς. Άλλωστε όλοι είχαν κάποια προβλήματα
υγείας. Έτσι κανείς δεν υποπτεύθηκε πως πίσω από τους οκτώ αιφνίδιους θανάτους
κρυβόταν ένας πολύ έξυπνος δολοφόνος που είχε προηγουμένως φροντίσει να
επωφεληθεί της περιουσίας των άτυχων εκείνων ανθρώπων. Όταν αποκαλύφθηκε η
υπόθεση ήταν μάλλον αργά.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΩΜΑΙΟΣ

Όλα έδειχναν δολοφονία

Είχαν περάσει περίπου 36 ώρες από τη στιγμή που ο Γιάννης είχε αποχαιρετήσει
τη Μαρία. Ήταν τρεις τα ξημερώματα της 2ης Ιουλίου 1997 και οι δύο νέοι είχαν
περάσει αρκετές ώρες μαζί, στο σπίτι της Μαρίας. Ο Γιάννης όμως έπρεπε να
φύγει, γιατί είχε το αυτοκίνητο του πατέρα του και είχε υποσχεθεί να του το επιστρέψει.

Το πρωί η 27χρονη ζωγράφος δεν απαντούσε στο τηλέφωνο. Ούτε στα μηνύματα που
της άφηνε ο Γιάννης. Εκείνος ρωτούσε τις φίλες της μήπως γνώριζαν κάτι, αλλά
κανείς δεν είχε επικοινωνήσει με την κοπέλα. Η εξαφάνισή της ήταν περίεργη,
γιατί η σχέση της με τον 22χρονο φοιτητή ήταν πολύ καλή και μάλιστα σχεδίαζαν
να συμβιώσουν στο Λονδίνο, όπου η Μαρία Ζωγλοπίτου σπούδαζε με υποτροφία. Έτσι
την επόμενη μέρα, το απόγευμα της 3ης Ιουλίου, ο Γιάννης με την καλύτερη φίλη
της Μαρίας αποφάσισαν να πάνε στο σπίτι της να δουν τι γίνεται.

Χρησιμοποιώντας μια σκάλα ανέβηκαν στο διαμέρισμα. Από το παράθυρο μπήκε μόνο
ο Γιάννης και αντίκρυσε ένα μακάβριο θέαμα. Η Μαρία ήταν νεκρή. Το πτώμα της
ήταν μπρούμυτα στο πάτωμα, δίπλα στο κρεβάτι της, σε αρκετά προχωρημένη σήψη.
Μαζί με τη φίλη της Μαρίας, που είχε μπει από την πόρτα στο σπίτι, ειδοποίησαν
την Αστυνομία.

«Παθολογικά αίτια» απεφάνθη αρχικά ο ιατροδικαστής που διενήργησε τη
νεκροτομή. Στη συνέχεια όμως ο κ. Καρακούκης διαπίστωσε πως ο θάνατος της
άτυχης κοπέλας, που είχε βρεθεί χωρίς το κάτω εσώρουχο, προκλήθηκε από
στραγγαλισμό. Υπ’ αριθμόν ένα ύποπτος ο Γιάννης Θωμάτος, ο τελευταίος άνθρωπος
που είχε μπει στο σπίτι της, αφού στον χώρο δεν υπήρχαν ίχνη εισβολής άλλου.

Από τη στιγμή εκείνη και μετά αρχίζει η οδύσσεια του Γιάννη, των δικών του,
αλλά και της οικογένειας της Μαρίας. Που όσο κι αν ακούγεται περίεργο, αυτοί
οι άνθρωποι, οι οποίοι είχαν χάσει ξαφνικά το παιδί τους, δεν πίστεψαν ποτέ
πως ο Γιάννης ήταν δολοφόνος. Στο δικαστήριο δεν δήλωσαν παράσταση πολιτικής
αγωγής εναντίον του, με αποτέλεσμα όλοι οι μάρτυρες ­ κατηγορητηρίου και
υπεράσπισης ­ να γίνουν ένα. Να επιμένουν πως ο Γιάννης δεν σκότωσε τη Μαρία,
πως ίσως ο θάνατός της προκλήθηκε από μια κρίση επιληψίας, από εκείνες που την
καταλάμβαναν τελευταία.

Μόνο ο ιατροδικαστής ήταν απόλυτος. Όχι για τον κατηγορούμενο. Για τα αίτια
θανάτου. Επέμεινε πως η Μαρία είχε στραγγαλιστεί και βεβαίως ποτέ από τον ίδιο
της τον εαυτό. Η άποψή του επηρέασε το δικαστήριο. Όχι όλους. Τους πέντε από
τους επτά ­ τακτικούς και λαϊκούς ­ δικαστές. Έκριναν πως ο Γιάννης είχε
στραγγαλίσει τη Μαρία. Πως επειδή του είχε αφήσει υπαινιγμούς κατά τη διάρκεια
ερωτικών παιχνιδιών, εκείνος εκνευρίστηκε, την έριξε στο πάτωμα, ανέβηκε πάνω
της και την έπιασε με δύναμη από τον λαιμό.

Φαίνεται όμως πως οι αμφιβολίες δεν είχαν καταλάβει μόνο τους δύο
μειοψηφήσαντες που ήθελαν την απαλλαγή του. Και οι υπόλοιποι, ακριβώς λόγω του
ότι δεν είχαν πειστεί απολύτως περί της ενοχής του Γιάννη Θωμάτου, του
μετέτρεψαν την κατηγορία ­ σε ανθρωποκτονία από πρόθεση που τελέστηκε σε
βρασμό ψυχικής ορμής ­ μόνο και μόνο για να του μετριάσουν την ποινή. Και του
επέβαλαν κάθειρξη 12 χρόνων.

ΜΑΡΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

Τον καταδίκασαν μόνο με ενδείξεις

Μάριος Γεωργίου. Ποτέ δεν θυμήθηκε τι έκανε εκείνη τη νύχτα. Αν του αποδείκνυαν ότι ήταν δολοφόνος θα το δεχόταν

Η νύχτα ήταν κρύα, αλλά η ατμόσφαιρα στο κέντρο όπου διασκέδαζε ο Μάριος με
τον φίλο του «έκαιγε». Και οι δύο είχαν πιει πολύ. Λίγο το κέφι της ημέρας ­
ήταν Τσικνοπέμπτη ­ λίγο τα κορίτσια που γνώρισαν εκεί, προδιέθεταν για
αξέχαστη διασκέδαση.

Ξημερώματα πια, παραπατώντας οι δύο νεαροί, βγήκαν στον δρόμο. Το κρύο και η
δυνατή βροχή, ανάγκασαν τον φίλο του Μάριου να επιταχύνει το βήμα του και να
τον αφήσει να συνεχίσει μόνος τη διαδρομή. Η επόμενη συνάντησή τους δεν θύμιζε
σε τίποτε το κλίμα εκείνης της βραδιάς. Ο Μάριος Γεωργίου είχε συλληφθεί ως
υπαίτιος μιας άγριας δολοφονίας και ο φίλος του είχε κληθεί να εξεταστεί ως
βασικός μάρτυρας…

Δεν είχαν περάσει λίγα λεπτά από τη στιγμή που χώρισαν, όταν το πλήρωμα
περιπολικού της Αστυνομίας, φθάνοντας σε ισόγειο διαμέρισμα πολυκατοικίας της
περιοχής Κουκακίου, αντίκρυσε ένα αποκρουστικό θέαμα. Μια 80χρονη γυναίκα,
κατακρεουργημένη, ξαπλωμένη στο δάπεδο και ένα νεαρό καθισμένο σχεδόν πάνω
της. Το σπίτι ήταν αναστατωμένο, αλλά δεν έλειπε τίποτε. Ο νεαρός ήταν ο
25χρονος Κύπριος φοιτητής της Νομικής Σχολής Μάριος Γεωργίου, ο οποίος αμέσως
συνελήφθη. Τότε ήταν που κατάλαβε, όπως είπε, πού βρισκόταν.

Ο κατηγορούμενος δεν αντέδρασε σε τίποτε. Το μόνο που επαναλάμβανε διαρκώς,
ήταν πως δεν θυμόταν τι είχε μεσολαβήσει. Η μέθη, έλεγε, του είχε προκαλέσει
κενό μνήμης. «Αποδείξτε μου ότι σκότωσα τη γυναίκα και θα το δεχτώ. Γιατί δεν
θυμάμαι τίποτε», είπε επανειλημμένα σε αστυνομικούς και δικαστές.

Ωστόσο, οι συνήθεις αποδείξεις δεν προέκυπταν. Το λευκό του πουκάμισο δεν είχε
ίχνος αίματος, όπως θα έπρεπε αν ο ίδιος είχε κατακρεουργήσει την άτυχη
γυναίκα, ο χρόνος που είχε μεσολαβήσει από τη στιγμή που έφυγε από το κέντρο
έως τη στιγμή που συνελήφθη δεν ήταν αρκετός για να αναστατώσει το διαμέρισμα
και να δολοφονήσει μ’ ένα σπασμένο γυαλί την Αργυρώ Θάνου, την οποία ούτε καν
γνώριζε. Όσο για δακτυλικά αποτυπώματα, η Αστυνομία δεν είχε μπει στον κόπο να
αναζητήσει, θεωρώντας πως ο νεαρός ήταν οπωσδήποτε ο δολοφόνος. Κι ας μην
έφερε εκείνος καμιά αμυχή.

Το μόνο που βάρυνε τη θέση του Μάριου Γεωργίου στο δικαστήριο, όπου κρίνονται
τελικά οι υποθέσεις και όπου αποκαλύπτονται τυχόν κενά των δικογραφιών που
σχηματίζει η Αστυνομία, ήταν η ιατροδικαστική έκθεση και η κατάθεση του
ιατροδικαστή. Η θέση του κατηγορούμενου τη στιγμή της σύλληψης, η ποσότητα
αλκοόλ που είχε καταναλώσει, το γεγονός ότι δεν σημειώθηκε ληστεία που θα
υποδήλωνε πως ενδεχομένως οι δράστες είχαν προλάβει να διαφύγουν όταν έφθασε
στο σπίτι ο Μάριος, ανάγκασε τον ιατροδικαστή να καταλήξει στο συμπέρασμα πως
ο Μάριος Γεωργίου ήταν αυτός που διέπραξε το άγριο έγκλημα.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επέβαλε στον Κύπριο φοιτητή κατά πλειοψηφία κάθειρξη
15 ετών, κρίνοντάς τον ένοχο. Δεκατέσσερις μήνες αργότερα, το Εφετείο τον
απάλλαξε. Τον έκρινε ομόφωνα αθώο. «Υπάρχουν ενδείξεις», τόνισε ο εισαγγελέας
στην αγόρευσή του, «αλλά με τον νόμο των πιθανοτήτων δεν μπορούμε να
προχωρήσουμε. Εφόσον ο ίδιος δεν ομολογεί και δεν θυμάται, είμαστε
υποχρεωμένοι εμείς να αποδείξουμε την ενοχή του».