[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Οι απόψεις που εκφράστηκαν πρόσφατα μεταξύ άλλων και από τον Αρχιεπίσκοπο
Αθηνών κ. Χριστόδουλο για το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, αν και κάπως
υπερβολικές στη διατύπωσή τους, αξίζουν την προσοχή μας ιδιαίτερα καθώς
μπορούν να ανοίξουν μια ενδιαφέρουσα συζήτηση στη χώρα μας για το σύγχρονο
διεθνές οικονομικό και πολιτικό σύστημα και τις τάσεις που το διαμορφώνουν. Η
παγκοσμιοποίηση συνιστά είτε το θέλουμε είτε όχι μια «ιστορική τάση», μια τάση
δηλαδή που είναι δύσκολο να ανακοπεί. Προσφέρει ευκαιρίες αλλά ενέχει και
κινδύνους, θετικά αλλά και αρνητικά στοιχεία, διευρύνει τα περιθώρια της
ελευθερίας αλλά και ταυτόχρονα μπορεί να συρρικνώσει τις δυνατότητες της
δημοκρατίας και της ιδιαιτερότητας κάθε χώρας. Δημιουργεί προϋποθέσεις
σταθερότητας και ευημερίας με την επέκταση εμπορικών, οικονομικών σχέσεων,
επενδύσεων, σύγχρονης τεχνολογίας και μέσων επικοινωνίας, αλλά εκτρέφει και
δυναμικές αστάθειας, ανατροπών και συγκρούσεων. Η παγκοσμιοποίηση, δηλαδή,
μπορεί να είναι καλό ή κακό φαινόμενο. Εξαρτάται σε ποια θεσμικά πλαίσια
πειθαρχείται και αναπτύσσεται. Η άποψη ότι η παγκοσμιοποίηση μπορεί να
σημαίνει την επιβολή του «αμερικανικού προτύπου αξιών και οργάνωσης» σε
παγκόσμια κλίμακα δεν στερείται σημασίας. Αποτελεί μια τάση που πρέπει να μας προβληματίσει.

Το κεντρικό ωστόσο ερώτημα είναι: πώς μια χώρα μπορεί να αντισταθεί σ’ αυτή
την προσπάθεια επιβολής; Η απάντηση είναι βέβαια όχι με την απομόνωση και
απόσυρση αλλά με την ενεργό παρουσία στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, μέσα
όμως από τη δυναμική συμμετοχή της στις διαδικασίες και στους θεσμούς
ολοκλήρωσης. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ενεργό συμμετοχή στη διαδικασία της
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γιατί η
Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά απάντηση στο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης. Συνιστά
προσπάθεια διαφύλαξης του ευρωπαϊκού πολιτιστικού και κοινωνικού προτύπου από
τις διαβρωτικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης και της άκριτης
«αμερικανοποίησης». Η συμμετοχή στην Ένωση συνιστά ακόμη προϋπόθεση για τη
διαφύλαξη της ιδιαίτερης πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας της χώρας.
Χωρίς το αγκυροβόλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα θα ήταν έρμαιη στις
ανεξέλεγκτες, σαρωτικές δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.