Η μεγάλη περιπέτεια των Σπουδών Επιλογής

Η περιπέτεια των Προγραμμάτων Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ), τα οποία σήμερα
παρακολουθούν περίπου 6.000 φοιτητές (και άλλοι τόσοι αναμένουν εγγραφή από
εφέτος), σε 25 τέτοια Τμήματα, που έχουν αναπτυχθεί σε ΑΕΙ και ­ κυρίως ­ σε
ΤΕΙ, ξεκίνησε το φθινόπωρο του 1997 προτού καν δημιουργηθούν τα ΠΣΕ και
μάλιστα από… το όνομά τους!

Στην αρχή, τα προγράμματα αυτά, που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση
και αντίστοιχά τους υπάρχουν στην Ευρώπη, επρόκειτο να ονομαστούν «ΕΛΚΥΣ»
(Ελεύθεροι Κύκλοι Σπουδών). Τελικά, όμως, επικράτησε η ονομασία με την οποία
τα γνωρίζουμε σήμερα. Μάλιστα, ενώ στην αρχή πολλοί πανεπιστημιακοί
εμφανίζονταν μάλλον θετικοί στη δημιουργία των ΠΣΕ και είχαν καταθέσει 60
προτάσεις, από τις οποίες τελικά εγκρίθηκαν οι 32 από το υπουργείο Παιδείας,
τελικά τον Μάρτιο του 1998 λειτούργησαν μόλις 24 ΠΣΕ (12 σε ΑΕΙ και 12 σε
ΤΕΙ), καθώς είχαν ξεκινήσει οι πρώτες αντιδράσεις και πολλά Πανεπιστήμια
(Πατρών, Αριστοτέλειο, Οικονομικό, Πολυτεχνείο κ.ά.) αποφάσισαν ότι δεν τα
θέλουν. Κυριότερη ένσταση όσων αντιδρούν είναι η αβεβαιότητα για τη συνέχιση
της χρηματοδότησής τους όταν λήξει η ευρωπαϊκή επιχορήγηση, παρ’ ότι το
υπουργείο Παιδείας έχει εγγυηθεί τη συνέχιση χρηματοδότησης, αλλά και το ότι
θεωρούν πως τα ΠΣΕ θα εξελιχθούν εις βάρος των συμβατικών Τμημάτων, ενώ και οι
φοιτητές των συμβατικών Τμημάτων δεν τα βλέπουν με καλό μάτι.

Οι κυριότερες εντάσεις σημειώθηκαν στο Πολυτεχνείο της Κρήτης, όπου συνέβησαν
ακόμα και συμπλοκές μεταξύ καθηγητών, φοιτητών των ΠΣΕ και φοιτητών των
συμβατικών Τμημάτων. Η υπόθεση έφθασε και στο ΣτΕ, ύστερα από προσφυγές, με το
γνωστό πλέον αποτέλεσμα περί αντισυνταγματικότητας (παραβίαση της αρχής της
ισότητας λόγω ισότιμου πτυχίου με τα συμβατικά Τμήματα, αλλά με εισαγωγή χωρίς
εξετάσεις) που ήρθε χθες. Πάντως, από το υπουργείο Παιδείας διατυπώνεται σε
όλους τους τόνους η υπόσχεση ότι τα ΠΣΕ δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να
εγκαταλειφθούν, αλλά αντιθέτως θα ενισχυθούν με τροποποίηση του σχετικού
νομοθετικού πλαισίου. Με ποιον ακριβώς τρόπο θα γίνει αυτό όμως, δεν είναι
ακόμα γνωστό.

Στην Κρήτη, λοιπόν, η πρώην πρυτανική αρχή, με πρύτανη τον κ. Σωτηρόπουλο,
είχε αρχικά εγκρίνει και λειτούργησε τρία ΠΣΕ. Όμως, ένα χρόνο αργότερα ο
πρύτανης εξέπεσε του αξιώματός του για άλλους λόγους και η νέα πρυτανική αρχή
υπό τον κ. Ι. Φίλη, αποφάσισε πρόσφατα την κατάργηση των ΠΣΕ, υποστηρίζοντας
μεταξύ άλλων ότι είχαν οργανωθεί χωρίς σχέδιο, χωρίς απόφαση Συγκλήτου, ότι
έγιναν οικονομικές ατασθαλίες και πως η επιλογή των φοιτητών δεν είχε γίνει με
διαφανή κριτήρια.

Αλλά και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ανάλογες διαμάχες των πρώην και νυν
πρυτανικών αρχών, καθώς και των φοιτητών από τα συμβατικά Τμήματα, δεν
επέτρεψαν τελικά τη λειτουργία δύο ΠΣΕ, τα οποία είχαν προγραμματιστεί από
πέρυσι και εκεί. Έτσι, από τα 18 ΑΕΙ της χώρας, μόνο σε πέντε λειτούργησαν
τελικά 11 ΠΣΕ (Αθηνών, Αιγαίου, Ιωαννίνων, Θεσσαλίας και Πολυτεχνείο Κρήτης),
χωρίς να είναι βέβαιο τι θα γίνει πλέον με τα τρία ΠΣΕ του Πολυτεχνείου
Κρήτης, αφού στην απόφαση για κατάργηση των ΠΣΕ αντιδρούν, όπως είναι φυσικό,
οι φοιτητές τους, που δεν ευθύνονται σε τίποτα για την όλη αναστάτωση.
Μάλιστα, με συνεχείς ανακοινώσεις τους κατηγορούν ενίοτε εκείνους που δεν τους
θέλουν για έναν ιδιότυπο εκπαιδευτικό «ρατσισμό», υποστηρίζοντας ότι αντιδρούν
γιατί «τα ΠΣΕ σπάνε τα παραδοσιακά μονοπώλια της εκπαίδευσης» (ανακοίνωση
φοιτητών ΠΣΕ Αθηνών 1/7/99). Όλα τα υπόλοιπα ΠΣΕ, δηλαδή 14 από τα 25 που
λειτουργούν συνολικά εφέτος, ανετέθησαν σε ΤΕΙ, τα οποία δεν φέρουν τις ίδιες
αντιδράσεις για τη λειτουργία τους που διατυπώνονται στα ΑΕΙ.

Τι είναι, λοιπόν, τα ΠΣΕ; Ανεξάρτητα από τη διαμάχη που έχει αναπτυχθεί, είναι
αναμφισβήτητο γεγονός ότι το ενδιαφέρον του κόσμου για τα προγράμματα αυτά
είναι τόσο μεγάλο, ώστε σε ορισμένα έγιναν έως και 6.000 αιτήσεις για 250
θέσεις! Η σχέση μεταξύ προσφοράς θέσεων και ζήτησης είναι στα περισσότερα
μεγαλύτερη από αυτήν που υπάρχει για ομοειδή συμβατικά Τμήματα. Γιατί
συμβαίνει αυτό; Γιατί στα ΠΣΕ μπορούν να εισαχθούν άνθρωποι κάθε ηλικίας,
εργαζόμενοι που θέλουν να βελτιώσουν τυπικά και ουσιαστικά προσόντα (από την
ηλικία των 25 ετών και επάνω οι φοιτητές πληρώνουν δίδακτρα, που δεν ξεπερνούν
τις 900.000 -1.000.000 δρχ. για το σύνολο των σπουδών) κάτι που σηματοδοτεί
τον ορισμό της «διά βίου εκπαίδευσης». Βεβαίως, είναι και μια καλή διέξοδος
για νέους που δεν κατάφεραν να εισαχθούν στα συμβατικά Τμήματα των ΑΕΙ και
ΤΕΙ. Μοναδική προϋπόθεση για την εισαγωγή είναι να κατέχουν απολυτήριο
Λυκείου, όμως υπάρχουν κριτήρια (π.χ. υψηλός βαθμός απολυτηρίου) και
ποσοστώσεις (φοιτητές, εργαζόμενοι, απόφοιτοι Λυκείου κ.ο.κ.) για να
καθοριστεί η προτεραιότητα εγγραφής. Σε χθεσινή της ανακοίνωση η φοιτητική
παράταξη της Ν.Δ. (ΔΑΠ) υποστηρίζει ότι η απόφαση του ΣτΕ δικαιώνει όσους
αντιτάχθηκαν στα ΠΣΕ και ζητεί την πλήρη κατάργησή τους.