ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ευαίσθητες και γενναίες

Για όποιον αναρωτιόταν αν οι πολεμικές ανταποκρίτριες είναι εξίσου καλές με
τους άνδρες συναδέλφους τους, το Τιμόρ δίνει την απάντηση: είναι καλύτερες.
Πιο ευαίσθητες και πιο γενναίες.

Οι πρόσφυγες: ένα παιδί, ένας άνδρας, ένα μωρό

Γυναίκες ήταν και οι τρεις δημοσιογράφοι που έμειναν τελευταίες στο κτίριο των
Ηνωμένων Εθνών, στο Ντίλι. Η Ολλανδή ανταποκρίτρια Ιρένε Σλεγκτ, που απέτρεψε
τη σφαγή 1.500 απελπισμένων Τιμορέζων οι οποίοι είχαν καταφύγει στην αποστολή.
Η συμπατριώτισσά της συγγραφέας Μίνκα Νίχουις, που μαζί με την Ιρένε έσωσαν τη
ζωή ενός ηγετικού στελέχους των φοιτητών αρπάζοντάς τον από το σπίτι του λίγα
λεπτά πριν εισβάλλουν οι στρατιώτες. Και η Βρετανή Μέρι Κόλβιν από τους
«Σάντεϊ Τάιμς», γνωστή για το πάθος της από προηγούμενες πολεμικές
ανταποκρίσεις. Ο συλλογικός ρόλος αυτών των τριών γυναικών στην κρίση του
ανατολικού Τιμόρ, γράφει η Βικτόρια Μπρίταιν στην «Γκάρντιαν», πρέπει να κάνει
υπερήφανες όλες τις γυναίκες του κόσμου.

Η συμπεριφορά τους την ώρα της έντασης επιτρέπει όμως και να εξαχθούν
γενικότερα συμπεράσματα για τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα σε τέτοιες
καταστάσεις. «Όλες νιώθαμε την ανάγκη να μείνουμε μαζί με τους πρόσφυγες και
λειτουργήσαμε σαν ομάδα», λέει η Ιρένε. «Μοιραζόμασταν τις πληροφορίες, κάναμε
παρέα, μ’ έναν άνδρα θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα». Απέναντι στο φόβο,
οι άνδρες τείνουν να απαντήσουν με «νταηλίκι», είναι ένας τρόπος να αισθανθούν
ισχυρότεροι και γενναιότεροι. Ορισμένοι παθαίνουν έμμονη ιδέα με τα όπλα και
ταυτίζονται με τους στρατιωτικούς. Οι γυναίκες, αντίθετα, ταυτίζονται πάντα με
τους απλούς ανθρώπους που κινδυνεύει η ζωή τους.

Αυτά που έζησαν οι τρεις δημοσιογράφοι στο ανατολικό Τιμόρ δεν είχαν καμιά
σχέση με τις προηγούμενες εμπειρίες τους. Η Ιρένε έχει δουλέψει στο Θιβέτ:
«Εκεί, η ύπαιθρος εξακολουθεί να διατηρεί την κουλτούρα της. Στο Τιμόρ,
αντίθετα, οι Ινδονήσιοι ξερίζωσαν την κουλτούρα και τη θρησκεία κτυπώντας
συνειδητά ιερείς, καλόγριες, εκκλησίες. Ο κοινωνικός ιστός είναι διαλυμένος,
οι άνθρωποι τρομοκρατημένοι. Όταν κοιτάς τα μάτια των ηλικιωμένων, νιώθεις σαν
να έχουν εξαφανιστεί. Όταν τους μιλάς, διαπιστώνεις ότι δεν μπορούν να
μιλήσουν. Ισως μονάχα οι νέοι τολμήσουν μια μέρα να αρχίσουν ξανά τη ζωή τους».

Όταν ξεκίνησαν οι επιθέσεις των πολιτοφυλακών και οι ξένοι δημοσιογράφοι
άρχισαν να εγκαταλείπουν μαζικά τη χώρα, οι τρεις γυναίκες αποφάσισαν να
μείνουν. Στο κτίριο του ΟΗΕ μετακόμισαν μόνον όταν πληροφορήθηκαν ότι ο
στρατός ετοιμαζόταν να έλθει στο ξενοδοχείο τους και να τις συλλάβει. Και θα
είχαν φύγει για τα βουνά ακολουθώντας τους ανθρώπους που πέθαιναν από την
πείνα αν ο ΟΗΕ δεν επέσπευδε το σχέδιο βίαιης εκκένωσης του κτιρίου, ζητώντας
από τα ινδονησιακά στρατεύματα να το περικυκλώσουν (!) ώστε να μην καταφύγουν
εκεί κι άλλοι καταδιωγμένοι. Η Ιρένε, η Μίνκα και η Μέρι παγιδεύτηκαν κι
αναγκάστηκαν να φύγουν για την Αυστραλία. Κι όσο η Ινδονησία διοικείται από
τους στρατοκράτες, το ξέρουν, δεν θα μπορέσουν να ξαναγυρίσουν.