« Ήμουν στο σπίτι του πατέρα»

Καινοτομία, ειδικά για τους μαθητές, χαρακτήρισε ο Αρχιεπίσκοπος
Χριστόδουλος την ενέργειά του να διαβάσει στον Αγιασμό του 53ου Γυμνασίου στα
Σεπόλια το Ευαγγέλιο στη δημοτική. Όταν μάλιστα τους ρώτησε αν τους άρεσε,
αυτοί με χειροκροτήματα απάντησαν ναι.

Η μετάφραση του Ευαγγελίου από την αρχή του αιώνα ήταν ένα από τα θέματα που
προκάλεσαν σοβαρές συγκρούσεις στους κόλπους της Εκκλησίας. Μάλιστα, τον
Νοέμβριο του 1901 έγιναν στην Αθήνα σοβαρά επεισόδια μεταξυ φοιτητών της
Θεολογικής Σχολής και του Στρατού, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 11 άτομα.

Οι πρωταγωνιστές του εγχειρήματος τότε ήταν ο δημοτικιστής Αλέξανδρος Πάλλης,
η βασίλισσα Όλγα και η γραμματέας της Ιουλία Καρόλου. Ο Πάλλης πίστευε ότι αν
το Ευαγγέλιο μεταφραστεί στη δημοτική, θα γινόταν κατανοητό και στους απλούς
ανθρώπους, οι οποίοι θα γίνονταν καλοί χριστιανοί. Η Όλγα όχι μόνο ασπάστηκε
την άποψη Παλλη, αλλά έδωσε και εντολή στη γραμματέα της Ιουλία Καρόλου να
αρχίσει τη μετάφραση. Ο τότε Αρχιεπίσκοπος Προκόπιος βρήκε καλή την προσπάθεια
και έδωσε την άδεια να δημοσιευτεί. Στην εφημερίδα «Ακρόπολις» άρχισε η
δημοσίευση σειράς αποσπασμάτων του Ευαγγελίου στη δημοτική.

Η Όλγα ζητά από το υπουργείο Παιδείας τη διάδοση της μετάφρασης, όμως ο τότε
υπουργός Α. Μομφερράτος αρνείται και ζητά την άδεια της Ιεράς Συνόδου, η οποία
απαντά στην καθαρεύουσα: «Η Σύνοδος απέχει του εγκρίναι την υποβληθείσα αυτή
εν χειρογράφω μετάφρασιν του Ιερού Ευαγγελίου εν γλώσση δημώδη και τετριμμένη».

Παρά την αρνητική απάντηση, η Όλγα τυπώνει, χωρίς καν να ενημερώσει την
κυβέρνηση, περίπου 1.000 αντίτυπα. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, θεολόγοι και
φοιτητές αντιδρούν. Γίνονται διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση αναγκάζεται να ζητήσει
τη συνδρομή πεζοναυτών. Ακολουθούν συγκρούσεις στις οποίες σκοτώνονται τρεις
φοιτητές και οκτώ πολίτες, ενώ άλλα 80 άτομα τραυματίζονται. Το παλάτι
υποχρέωσε σε παραίτηση τον Προκόπιο και η ηρεμία επανήλθε, αφού στο μεταξύ
παραιτήθηκε και η κυβέρνηση Θεοτόκη.

Η πρώτη προσπάθεια έγινε στα μέσα του 18ου αιώνα. Ο Νεόφυτος Βάμβας είχε
μεταφράσει το Ευαγγέλιο, όμως δεν έτυχε της έγκρισης να προχωρήσει.

Κατά καιρούς ακούστηκαν και μέσα στην Ιεραρχία αρκετές φορές απόψεις υπέρ της
μετάφρασης στη δημοτική. Όμως παρά τις προσπάθειες, δεν έγινε καμία ουσιαστική
απόπειρα. Μέχρι σήμερα πάντως στην Ελλαδική Εκκλησία κανείς Ιεράρχης δεν
τόλμησε να διαβάσει το Ευαγγέλιο στη δημοτική, πλην του κ. Χριστόδουλου,
προκαλώντας θετικά σχόλια στους χώρους των μαθητών και των καθηγητών, όχι όμως
και των μητροπολιτών, πολλοί από τους οποίους χαρακτήρισαν την κίνηση αυτή λάθος.

… Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

“Εκείνο τον καιρό πήγαιναν οι γονείς του Χριστού κάθε χρόνο στα Ιεροσόλυμα για
την εορτή του Πάσχα και όταν ο Χριστός έγινε 12 ετών ανέβηκαν στα Ιεροσόλυμα,
όπως είχαν συνήθεια, και αφού τελείωσαν στις ημέρες που έπρεπε εκεί να μείνουν
για να προσκυνήσουν, όταν γύρισαν πίσω στην πόλη τους, ο Χριστός έμεινε πίσω
στα Ιεροσόλυμα. Και δεν τον πήραν είδηση ούτε ο Ιωσήφ, ούτε η μητέρα του η
Παναγία. Νομίζανε δε ότι είναι μαζί τους, μέσα στη συνοδεία στο καραβάνι που
γύρισε από το πανηγύρι, ήταν μακριά από τα Ιεροσόλυμα, σε απόσταση περίπου
μιας ημέρας. Και τότε αντελήφθησαν ότι δεν ήταν μαζί τους ο Χριστός και
άρχισαν να τον ψάχνουν οι γονείς του, ο Ιωσήφ και η Παναγία, στους γνωστούς
και στους συγγενείς, ρωτώντας αν ήταν μαζί τους. Και όταν δεν τον βρήκαν
γύρισαν με ανησυχία στα Ιεροσόλυμα πίσω, ψάχνοντας να τον βρουν. Και αφού
έψαξαν 3 ημέρες, τον βρήκαν στο ιερό, δηλαδή στις στοές του Σολομώντος, να
κάθεται εν μέσω των διδασκάλων, να τους ακούει και να τους ερωτάει. Και
μάλιστα όλοι αυτοί οι σοφοί διδάσκαλοι του Ισραήλ εξεπλήσσονταν για τη
συζήτηση και τη σοφία και τις αποκρίσεις που τους έδινε το παιδί των 12 ετών.
Και όταν τον είδαν οι γονείς του να στέκεται και να συνομιλεί με τους σοφούς
του Ισραήλ, εξεπλάγησαν και η μητέρα του η Παναγία του είπε: «Παιδί μου, γιατί
μας το έκανες αυτό;». Και είπε σ’ αυτούς ο Χριστός: «Γιατί με ζητούσατε. Δεν
ξέρατε ότι πρέπει να είμαι στο σπίτι του πατέρα μου;». Και βέβαια δεν
κατάλαβαν τι εσήμαιναν τα λόγια που τους είπε. Και τότε τους ακολούθησε και
ήρθαν και γύρισαν πίσω στη Ναζαρέτ, την πόλη δηλαδή όπου έμεναν και ο Χριστός
ήταν υποταγμένος σ’ αυτούς. Και η μητέρα του η Παναγία, μέσα στην καρδιά της
συντηρούσε, θυμόταν όλα αυτά τα λόγια τα οποία της είπε ο μικρός Χριστός. Και
ο Ιησούς προόδευε στη σοφία, στην ηλικία και στη χάρη που δεχόταν από τον Θεό,
μπροστά στον Θεό και μπροστά στους ανθρώπους.”