Στο μάθημα «σεισμικής παιδείας» πήραμε καλό βαθμό

Το 1981. Ο σεισμός μας βρήκε απροετοίμαστους. Τώρα, η κρατική μηχανή αντέδρασε καλύτερα

Φεβρουάριος 1981: Η Αθήνα δοκιμάζεται από τον καταστροφικό σεισμό που είχε
επίκεντρο στον Κορινθιακό Κόλπο. Περισσότερο όμως και από τον σεισμό οι
Αθηναίοι και οι σεισμόπληκτοι των άλλων περιοχών ταλαιπωρήθηκαν από την
αδυναμία του κράτους να τους βοηθήσει, από τους δημόσιους τσακωμούς υπουργών
τής τότε κυβέρνησης για το ποιος έχει την αρμοδιότητα, από την έλλειψη
συνεργείων διάσωσης εγκλωβισμένων, μηχανικών για την καταγραφή των ζημιών,
υπηρεσιών στις οποίες θα απευθύνονταν για να λύσουν τα προβλήματα που τους
δημιουργήθηκαν. Για πολλές ημέρες η μόνη λέξη που χαρακτήριζε την κατάσταση
που επικρατούσε ήταν μία: χάος.

Σεπτέμβριος 1999: Νέα, και μάλιστα σκληρότερη, δοκιμασία, πάλι από σεισμό, για
την Αθήνα. Μόνο που αυτή τη φορά η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Ειδικά
τις πρώτες κρίσιμες ώρες η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού δεν ήταν μόνο
άμεση, αλλά (και αυτό έχει σημασία) αποτελεσματική, πλήρης και συντονισμένη.
Και μπορεί στη συνέχεια να προέκυψαν σημαντικές δυσλειτουργίες σε μερικούς
τομείς, αλλά τις πρώτες κρίσιμες ώρες οι σεισμόπληκτοι πολίτες είδαν το κράτος
και τους αρμόδιους φορείς κοντά τους να τους βοηθούν και να τους συνδράμουν.
Όμως και ο κόσμος, παρά το ότι η καταστροφή ήταν μεγαλύτερη, έδειξε
περισσότερη ψυχραιμία, ήξερε να συμπεριφερθεί πιο σωστά (γεγονός που βοήθησε
τον ίδιο αλλά και το κράτος) και αντέδρασε με μεγαλύτερη ψυχραιμία.

Πολλαπλή ενημέρωση. Περισσότερα από 30 έντυπα εκδόθηκαν από το 1983 και έπειτα από τον ΟΑΣΠ για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τους σεισμούς

Αυτή η διαφορά στη συμπεριφορά και δράση πολιτείας και πολιτών απέναντι σε δύο
σχεδόν όμοια γεγονότα, μόνο τυχαία δεν είναι: στο διάστημα που μεσολάβησε
έγιναν σημαντικά βήματα, καταβλήθηκε τεράστια προσπάθεια και σπαταλήθηκε πολύς
χρόνος και αρκετό χρήμα για να αποκτήσουμε πολίτες και κράτος τη «σεισμική
παιδεία» που πρέπει να διαθέτουμε αφού κατοικούμε σε μια από τις πλέον
σεισμογενείς περιοχές της Γης. Δεν μπορεί βέβαια κανείς να ισχυριστεί ότι
πλέον τα ξέρουμε όλα ή ότι ο κρατικός μηχανισμός είναι τέλεια οργανωμένος για
την αντιμετώπιση των συνεπειών του σεισμού, όμως η πρόοδος που έγινε είναι
μεγάλη και τα αποτελέσματα πολύ θετικά. Και είναι σίγουρο ότι αν δεν υπήρχαν
οι διάφοροι αυτοσχέδιοι σεισμολόγοι και προφήτες να ξεσηκώνουν τους
ευκολόπιστους με ανεύθυνες διαδόσεις και προβλέψεις σεισμών, τα πράγματα θα
ήταν πολύ καλύτερα.

Η επιτυχία του ΟΑΣΠ

Αν λοιπόν ο σεισμός του 1981 ήταν η πέτρα που τάραξε τα λιμνάζοντα νερά στην
αντισεισμική πολιτική της χώρας και την καθεύδουσα συνείδηση του μεγαλύτερου
μέρους του πληθυσμού της χώρας, το εργαλείο που αφύπνισε κράτος και πολίτες
και τους προέτρεψε να μάθουν για τον σεισμό, ήταν ο Οργανισμός Αντισεισμικού
Σχεδιασμού και Προστασίας, ο γνωστός σε όλους πλέον ΟΑΣΠ.

Όταν ιδρύθηκε ο ΟΑΣΠ, το 1983, όλοι πίστεψαν ότι δημιουργήθηκε ένας ακόμη
βραδυκίνητος και γραφειοκρατικός κρατικός μηχανισμός, που δεν θα έκανε τίποτα.
Και ίσως έτσι να εξελισσόταν αν δεν είχε την τύχη να αναλάβουν τη διοίκησή του
δύο παθιασμένοι με το αντικείμενο άνθρωποι: Ο αείμνηστος καθηγητής Γιάννης
Δρακόπουλος, πρόεδρος, και ο πολιτικός μηχανικός κ. Γιάννης Σμπώκος (σήμερα
είναι γενικός γραμματέας εξοπλισμών στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας) ως
διευθυντής. Χάρις στους δύο αυτούς ανθρώπους και τη βοήθεια μιας μικρής πλην
εξίσου παθιασμένης και αποτελεσματικής ομάδας υπαλλήλων, ο ΟΑΣΠ πέτυχε όχι
μόνο να οργανωθεί σε υψηλά επίπεδα η αντισεισμική άμυνα της χώρας, αλλά και να
μάθει στους πολίτες πώς να συμπεριφέρονται πριν, κατά τη διάρκεια και ύστερα
από κάθε σεισμό. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς:

* Την ΕΜΑΚ που όλοι θαυμάζουμε σήμερα και η οποία τόσο αποτελεσματικά έδρασε
τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό σε όλους τους τελευταίους σεισμούς; Ο
πρώτος πυρήνας της (γύρω στους 10-12 άνδρες) πρωτομαζεύτηκαν από τον ΟΑΣΠ και
άρχισαν να εκπαιδεύονται στο παλιό εργοστάσιο του ΦΙΞ στα Πατήσια, από Γάλλους
ειδικούς, στη διάσωση επιζώντων σε ερείπια, στην παροχή κάθε είδους βοήθειας
προς σεισμοπαθείς και εγκλωβισμένους κ.λπ.

* Οι πρώτοι (δύο τον αριθμό) γιατροί που ακολουθούν τις ομάδες διάσωσης για να
προσφέρουν ιατρική βοήθεια, από τον ΟΑΣΠ επελέγησαν και πείστηκαν να
προσφέρουν τις υπηρεσίες τους.

* Την οργάνωση κλιμακίων διάσωσης κ.λπ. σε όλους τους νομούς και την
πραγματοποίηση δεκάδων ασκήσεων ενημέρωσης και ετοιμότητας των πολιτών σε
πολλές περιοχές της χώρας;

* Την πραγματοποίηση εκατοντάδων ομιλιών στελεχών του ΟΑΣΠ σε σχολεία όλης της
χώρας για την ενημέρωση των μαθητών, των δασκάλων και των γονέων για τον
σεισμό;

* Τη συγγραφή, εκτύπωση και δωρεά διανομή, σε χιλιάδες αντίτυπα, περισσοτέρων
από 30 βιβλίων, φυλλαδίων, πινάκων κ.λπ. με οδηγίες προς διάφορες ομάδες του
πληθυσμού (μαθητές, εργαζόμενους, επιστήμονες κ.λπ.) από το πώς να
συμπεριφέρονται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το σεισμό μέχρι πώς να
επισκευάζονται ζημιές κτιρίων, πώς να κτίζονται αντισεισμικές κατασκευές κ.λπ.
Ακόμη και ο ισχύων αντισεισμικός κανονισμός στο μεγαλύτερο μέρος του έργο του
ΟΑΣΠ είναι.

Η επιτυχία του έργου του ΟΑΣΠ ίσως να οφείλεται και στο γεγονός ότι δεν είχαμε
τις συχνές αλλαγές διοικήσεων και στελεχών που παρατηρούνται σε άλλους
δημόσιους οργανισμούς, μόλις αλλάξει η κυβέρνηση ή ο εποπτεύων υπουργός.

Βέβαια στην αντισεισμική θωράκιση της χώρας και στην εκπαίδευση του κόσμου δεν
συνέβαλε μόνο ο ΟΑΣΠ. Τα περισσότερα υπουργεία, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, το
Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας και άλλοι φορείς ασχολήθηκαν με επιμονή και
υπομονή για να αποκτηθεί από τους πολίτες η «σεισμική παιδεία» και να
οργανωθεί η αντισεισμική άμυνα της χώρας.

Μόνο που η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί γιατί και πολλά απομένουν να γίνουν
ακόμη και ο σεισμός παραμένει μια διαρκής απειλή για τη χώρα. Και όσο
περισσότερο ενημερωμένοι και ψύχραιμοι είναι οι πολίτες, τόσο οι επιπτώσεις
του σεισμού θα μειώνονται..