Διαρκή οικονομική ανάπτυξη υπόσχεται η πληροφορική

Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές έχουν εισβάλει σχεδόν σε όλους τους κλάδους της αμερικανικής οικονομίας, με αποτέλεσμα την ταχύτατη άνοδο της παραγωγικότητας

Η συνεχιζόμενη αύξηση των επενδύσεων στην πληροφορική έχει βοηθήσει στην
εκτόξευση της παραγωγικότητας της αμερικανικής οικονομίας, η οποία έχει τη
δυνατότητα να αναπτύσσεται κατά 3% τον χρόνο για την επόμενη δεκαετία χωρίς να
προκαλέσει την περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης. Αυτά είναι τα συμπεράσματα
μελέτης του οίκου οικονομικών αναλύσεων Μακροεκονόμικ Αντβάιζερς
(Macroeconomic Advisers), στο Σεν Λούις των Ηνωμένων Πολιτειών. Σκοπός της
μελέτης ήταν ο εντοπισμός των παραγόντων της οικονομικής ανάπτυξης των
Ηνωμένων Πολιτειών το τελευταίο μισό του αιώνα.

Η ανάλυση επιβεβαιώνει την άποψη ορισμένων οικονομολόγων, περιλαμβανομένου του
διοικητή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών κ. Άλαν Γκρίνσπαν,
ότι η βελτίωση της τεχνολογίας και οι επενδύσεις στην πληροφορική προκαλούν
ριζικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας. Επιπλέον ενισχύουν την
προοπτική της διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης στο μέλλον.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παραγωγικότητα παρουσίασε εντυπωσιακή αύξηση
από το 1995 και μετά. Μάλιστα η αύξηση αυτή ανταγωνίζεται την αντίστοιχη των
δεκαετιών του ’50 και του ’60 ­ αυτές τις δεκαετίες η παραγωγικότητα αυξήθηκε
πιο γρήγορα από οποιαδήποτε άλλη περίοδο της μοντέρνας οικονομικής ιστορίας
των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σε πρόσφατη ομιλία του στο Μίσιγκαν ο Γκρίνσπαν υποστήριξε ότι «η αμερικανική
οικονομία βρίσκεται στην κατάσταση την οποία ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τζόζεφ
Σούμπετερ είχε πριν από πολλά χρόνια αποκαλέσει “δημιουργική καταστροφή”, μια
συνεχής διαδικασία με την οποία οι νέες τεχνολογίες παραμερίζουν τις παλαιές.
Πρόκειται για τη διαδικασία από την οποία δημιουργείται πλούτος, βήμα προς
βήμα… Η εντυπωσιακή σύγκλιση των τεχνολογιών που με δυο λέξεις ονομάζουμε
τεχνολογίες της πληροφορικής έχουν αρχίσει να αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον
οποίο κινούμαστε επιχειρηματικά και δημιουργούμε οικονομική αξία ­ πολύ συχνά
με τρόπους που δεν μπορούσαμε να διακρίνουμε ακόμη και πριν από μία δεκαετία».

Ο οίκος Μακροεκονόμικ Αντβάιζερς ιδρύθηκε από τον οικονομολόγο Λόρενς Μάγιερ,
ο οποίος αποχώρησε από αυτήν για να γίνει μέλος του διοικητικού συμβουλίου της
Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Η αξία του οίκου ωστόσο εξακολουθεί να
αναγνωρίζεται και οι μελέτες του δίνουν πολύτιμα συμπεράσματα στο οικονομικό
επιτελείο της εκάστοτε αμερικανικής κυβέρνησης.

Η έρευνα βασίζεται σε συγκεκριμένη μαθηματική περιγραφή της αμερικανικής
οικονομίας ­ γνωστή ως οικονομετρικό μοντέλο. Τα αποτελέσματα των ερευνών που
βασίζονται σε αυτού του είδους τα μοντέλα δεν είναι κατ’ ανάγκην
επεξηγηματικά, αλλά οι αναλυτικές τεχνικές οι οποίες εφαρμόζονται
χρησιμοποιούνται κατά κανόνα στη χάραξη της οικονομικής πολιτικής.

Η παραγωγικότητα, το σύνολο των προϊόντων και των υπηρεσιών που παράγονται
κάθε ώρα εργασίας, παρουσιάζει διακυμάνσεις. Αυτό εξηγείται μερικώς από το
γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του χρόνου η οικονομική δραστηριότητα
επιταχύνεται και επιβραδύνεται. Για να εξαλείψουν αυτή την πηγή διακύμανσης οι
ερευνητές επικεντρώθηκαν σε αυτό που αποκαλούν «εν δυνάμει παραγωγικότητα».
Αυτή ορίζεται ως το επίπεδο παραγωγικότητας που συμβαδίζει με τον ρυθμό
οικονομικής ανάπτυξης η οποία δεν προκαλεί ταχεία άνοδο του πληθωρισμού.

Έκπληξη

Η μελέτη καταλήγει με τη διαπίστωση ότι η αύξηση της «εν δυνάμει
παραγωγικότητας» απογειώθηκε τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, από το 0,3% το
1994, η άνοδος της παραγωγικότητας έφθασε το 2,9% το δωδεκάμηνο Ιουνίου
1998-1999. Σε συνδυασμό με την αύξηση του εργατικού δυναμικού, αυτό σημαίνει
ότι η ικανότητα της οικονομίας να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες αυξήθηκε κατά
3,7% κατά τη διάρκεια της παραπάνω περιόδου. Η πραγματική οικονομική ανάπτυξη
βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτό το ποσοστό και η ανεργία μειώθηκε χωρίς να
εκδηλωθούν πληθωριστικές πιέσεις. Αυτό προκάλεσε την έκπληξη πολλών
οικονομικών αναλυτών.

Ο Τζόελ Πράκεν, πρόεδρος του οίκου Μακροεκονόμικ Αντβάιζερς, υποστηρίζει ότι η
προσπάθεια για τον εντοπισμό και διαχωρισμό των πηγών οικονομικής ανάπτυξης
απαιτεί μεγάλη προσοχή. Για παράδειγμα, «πολλές από τις διαπιστώσεις της
μελέτης βασίζονται στο γεγονός ότι οι τιμές των ηλεκτρονικών υπολογιστών έχουν
σημειώσει ταχύτατη πτώση. Έχει γίνει σωστά η μέτρηση αυτής της πτώσης;».

Ο Πράκεν θέτει αυτό το ερώτημα επειδή αυτές οι τιμές έπεφταν τόσο γρήγορα ­
κατά μέσο όρο 20% τον χρόνο από το 1996 και πολύ πιο γρήγορα τα τελευταία
χρόνια ­ που μια ακριβής μέτρηση είναι στην καλύτερη περίπτωση πολύ δύσκολη.

Ωστόσο ο Πράκεν εξέφρασε τη σιγουριά ότι η μελέτη επιβεβαιώνει πως κάτι
σημαντικό συνέβη στην οικονομία το οποίο κατά πάσα πιθανότητα θα έχει
συνέχεια. Από το 2,6% αύξηση της «εν δυνάμει παραγωγικότητας», η μελέτη
αποδίδει μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα στην αύξηση των επενδύσεων σε
ηλεκτρονικούς υπολογιστές και άλλο εξοπλισμό και 0,9% στην αύξηση του ρυθμού
τεχνολογικών καινοτομιών ­ ταχεία βελτίωση της ποιότητας των ηλεκτρονικών
υπολογιστών και των μεθόδων μέτρησης του πληθωρισμού. Το υπόλοιπο 0,7% είναι
αυτό που η μελέτη αποκαλεί «ανεξήγητο υπόλοιπο».

Οι βελτιώσεις των μεθόδων με τις οποίες το υπουργείο Εργασίας μετρά τον
πληθωρισμό μείωσαν τον ρυθμό ανόδου των τιμών και κατά συνέπεια αύξησαν τις
εκτιμήσεις για την ­ διορθωμένη από τον ρυθμό πληθωρισμού ­ οικονομική
ανάπτυξη. Αυτό, με τη σειρά του, αύξησε αυτόματα την παραγωγικότητα κατά 0,2
ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με τη μελέτη.

Οι επενδύσεις

Η σημαντική αύξηση που παρατηρήθηκε στις επενδύσεις των επιχειρήσεων τα
τελευταία χρόνια ήταν εξαιρετικά σημαντική διότι το μεγαλύτερο μέρος τους ήταν
δαπάνες για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Πάντως, επηρεάστηκαν θετικά και οι
δαπάνες για απόκτηση άλλου είδους εξοπλισμού.

«Με δεδομένες τις εκτιμήσεις μας για τις επενδυτικές δαπάνες και το εργατικό
δυναμικό, αν υποτεθεί ότι οι τιμές των ηλεκτρονικών υπολογιστών θα συνεχίσουν
την πτωτική τους πορεία» (με τον ρυθμό των τελευταίων χρόνων), η ικανότητα της
οικονομίας να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες θα αυξηθεί τον επόμενο χρόνο κατά
3,5% και μπορεί να φθάσει κατά μέσο όρο για τα επόμενα δέκα χρόνια το 3%»,
αναφέρεται στη μελέτη.

Ωστόσο, το υπουργείο Εμπορίου θα αναθεωρήσει τον επόμενο μήνα τον τρόπο με τον
οποίο αντιμετωπίζει τις δαπάνες των επιχειρήσεων για λογισμικό ηλεκτρονικών
υπολογιστών. Μέχρι τώρα αν το λογισμικό που αγοράζουν οι επιχειρήσεις δεν είχε
τοποθετηθεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή λογιζόταν ως καταναλωτική και όχι
επενδυτική δαπάνη. Από τον επόμενο μήνα θα θεωρείται επένδυση, μια αλλαγή η
οποία από μόνη της θα αύξανε, για παράδειγμα, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν του
1996 κατά 1,5%.

«Αυτή η αλλαγή θα ανεβάσει τις εκτιμήσεις τόσο για την παραγωγικότητα όσο και
για τον όγκο των ηλεκτρονικών υπολογιστών της αμερικανικής οικονομίας», λέει ο
Πράκεν. «Αυτές οι βελτιωμένες εκτιμήσεις θα αυξήσουν κατά πάσα πιθανότητα την
πρόβλεψή μας για την εν δυνάμει οικονομική ανάπτυξη της επόμενης δεκαετίας».