ΔΡΟΜΟΙ

«Οι Σοσιαλδημοκράτες…

… βρίσκονται στην κυβέρνηση σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η σοσιαλδημοκρατία είναι ευρύτατα αποδεκτή επειδή, διατηρώντας τις
παραδοσιακές της αξίες, έχει αρχίσει να ανανεώνει με αξιόπιστο τρόπο τις ιδέες
της και να εκσυγχρονίζει τα προγράμματά της, υπερασπιζόμενη ταυτόχρονα όχι
μόνο την κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά και τον οικονομικό δυναμισμό, τη
δημιουργικότητα και τον εκσυγχρονισμό». Έτσι άρχιζε το μανιφέστο του Τόνυ
Μπλαιρ και του Γκέρχαρντ Σρέντερ με τίτλο «Ευρώπη: Ο Τρίτος Κόσμος», που
δόθηκε στη δημοσιότητα μια εβδομάδα πριν από τις ευρωεκλογές του περασμένου
Ιουνίου. Οι εκλογές εκείνες έδειξαν ότι η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δεν είναι
και τόσο «ευρύτατα αποδεκτή».

Σε έξι…

… από τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία,
Ιρλανδία, Ιταλία και Ολλανδία) τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έλαβαν ποσοστό
κάτω του 20%. Σε δύο άλλες (Γαλλία, Λουξεμβούργο) έλαβαν από 21% έως 25% και
σε άλλες πέντε (Γερμανία, Ελλάδα, Βρετανία, Αυστρία, Σουηδία) από 26% έως 33%.
Μόνο στην Ισπανία (35%) και την Πορτογαλία (43%) υπερέβησαν το ένα τρίτο των
ψήφων. Και μόνο σε τέσσερις χώρες αναδείχθηκαν το κόμμα με τη μεγαλύτερη
δύναμη. Τα αποτελέσματα των δύο τελευταίων Κυριακών σε τρία γερμανικά κρατίδια
επιβεβαίωσαν την πτώση της δημοτικότητας ενός από τα μεγαλύτερα
σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης, εκείνου του Γκέρχαρντ Σρέντερ (φωτ).

Η πραγματική…

… τάση που διακρίνει κανείς σήμερα στην Ευρώπη, τόνισε σε πρόσφατη διάλεξή
του στη Βιέννη ο καθηγητής Ραλφ Ντάρεντορφ, είναι η ενίσχυση των μη
παραδοσιακών κομμάτων, πολλά από τα οποία δεν υπήρχαν πριν από 20 χρόνια. Στις
περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τα ποσοστά που λαμβάνουν συνολικά υπερβαίνουν
εκείνα των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Οι ψηφοφόροι τελούν σε σύγχυση και
είναι δύσκολο να προσδιορίσει κανείς κάποιες συγκεκριμένες τάσεις του
εκλογικού σώματος. Εξίσου αλήθεια, συνεχίζει ο πρώην διευθυντής του London
School of Economics, είναι ότι οι ιδέες που υποστηρίζουν ο Μπλαιρ και ο
Σρέντερ βρίσκουν ευρεία απήχηση ­ αυτό παρατηρείται όμως τόσο στο εσωτερικό
όσο και στο εξωτερικό των σοσιαλιστικών κομμάτων. Ο Μπλαιρ έχει εξίσου καλές
σχέσεις με τον Ισπανό συντηρητικό πρωθυπουργό Χοσέ Μαρία Αθνάρ και με τον
Γάλλο σοσιαλιστή πρωθυπουργό Λιονέλ Ζοσπέν. Το ερώτημα στο οποίο προσπαθούν να
βρουν απάντηση σήμερα όλες οι χώρες είναι: πώς μπορούμε να επιτύχουμε μια
σταθερή οικονομική ανάπτυξη στο πλαίσιο των παγκόσμιων αγορών χωρίς να
θυσιάσουμε την αλληλεγγύη και τη συνοχή των κοινωνιών μας;

Ο Τρίτος…

… Δρόμος ελκύει κυρίως εκείνους που δεν αισθάνονται απειλούμενοι, αλλά
αντίθετα ελπίζουν να επωφεληθούν από τις αλλαγές στις δυνάμεις της παραγωγής.
Ο όρος είναι κάπως «ελιτίστικος», πράγμα που σημαίνει ότι δεν αναμένεται να
εμπνεύσει κάποιο μαζικό κίνημα αν και αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμος για να
κερδίζει κανείς τις εκλογές. Απαιτεί επίσης την ύπαρξη των λεγόμενων
«spin-doctors», ανθρώπων δηλαδή που είναι επιφορτισμένοι να ερμηνεύουν με
ευνοϊκό τρόπο στα μέσα ενημέρωσης τις διάφορες εξελίξεις.

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα όμως του Τρίτου Δρόμου, συνεχίζει ο Ραλφ Ντάρεντορφ,
βρίσκεται στο ίδιο το όνομά του. Η επανάσταση του 1989 στην Ανατολική Ευρώπη
έδωσε τέλος στην κυριαρχία των συστημάτων ιδεολογικής σκέψης. Δεν υπάρχουν πια
πρώτος, δεύτερος και τρίτος κόσμος, αλλά διάφορες εκδοχές με τις οποίες
αντιμετωπίζονται οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές ανάγκες. Δεν
υπάρχουν δύο ή τρεις δρόμοι, αλλά ένας απεριόριστος αριθμός δρόμων. Δεν
υπάρχει ένας και μόνον καπιταλισμός ούτε μία και μόνη δημοκρατία.