Διαψεύσθηκαν οι προσδοκίες των ΗΠΑ για Ελντοράντο της Ρωσίας

Η διαφθορά έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις στη Ρωσία που ανησυχεί ακόμα και τον
Αμερικανό πρόεδρο Μπιλ Κλίντον. Στη συνάντηση που είχε στο περιθώριο της
ετήσιας οικονομικής διάσκεψης Ασίας-Ειρηνικού με τον Ρώσο πρωθυπουργό
Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Μπιλ Κλίντον εξέφρασε τον φόβο ότι η διαφθορά θα
καταστρέψει τη Ρωσία, αν δεν ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπισή της.

Πόσο έξω έπεσε στις προβλέψεις του ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Ρωσία, Τόμας
Πίκεριν, όταν έπειτα από τρία ταραχώδη χρόνια επέστρεφε στην πατρίδα του. Ήταν
το φθινόπωρο του 1996, μετά τη νίκη του Μπορίς Γιέλτσιν στις προεδρικές
εκλογές. Αλλά, πριν αναχωρήσει από τη Μόσχα, ο Αμερικανός διπλωμάτης θέλησε να
κοινοποιήσει το όραμά του για το μέλλον της Ρωσίας στους συμπατριώτες του
επιχειρηματίες που περίμεναν στην ουρά για να επενδύσουν δισεκατομμύρια
δολάρια στην «Άγρια Ανατολή», όπως την έλεγαν τότε.

«Μέσα σε τρία χρόνια», προέβλεπε ο Τόμας Πίκεριν, «οι Αμερικανοί θα ταξιδεύουν
στο Σόσι και τη Σαμάρα τόσο εύκολα όσο σήμερα ταξιδεύουν στο Σικάγο και το
Κλίβελαντ, θα διαμένουν σε ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων και θα νοικιάζουν
αμερικανικά αυτοκίνητα. Η “ρωσική Άπω Ανατολή” θα είναι τόσο εύρωστη
οικονομικά, όπως η Σιγκαπούρη και η Ιαπωνία. Η φορολογική νομοθεσία θα
πλησιάζει τα δυτικά πρότυπα. Και μέχρι το φθινόπωρο του 1999, η Ρωσία θα είναι
ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών».

Τρία χρόνια μετά τις προβλέψεις του Αμερικανού πρεσβευτή, η Ρωσία κατατάσσεται
στην 30η θέση στον κατάλογο των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, ανάμεσα στην
Κολομβία και τη Δομινικανή Δημοκρατία. Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της έπεσε
κατά 50% την τελευταία δεκαετία. Περισσότεροι από εξήντα εκατομμύρια Ρώσοι ­
σχεδόν ο μισός πληθυσμός ­ ζει κάτω από το ήδη πολύ χαμηλό επίσημο όριο της φτώχειας.

Η κατάρρευση της ρωσικής οικονομίας συνοδεύτηκε από τη διάλυση των
αμερικανικών ψευδαισθήσεων για τη Ρωσία και οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης
Κλίντον, οι οποίοι παρουσίαζαν τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις ως επιτυχία της
εξωτερικής πολιτικής, σπεύδουν να απολογηθούν σε όσους τους κατηγορούν για
αφέλεια. Τα δημοσιεύματα για μαζικό ξέπλυμα χρημάτων μέσω της Τράπεζας της
Νέας Υόρκης προκάλεσαν νέα ερωτηματικά για την τακτική της χορήγησης διεθνών
δανείων σε μια χώρα απ’ όπου διαφεύγουν κάθε χρόνο 10-15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το ερώτημα «ποιος έχασε τη Ρωσία;» θα διατυπωθεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια
της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του επόμενου χρόνου.
Οι σύμβουλοι επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής του Τζορτζ Μπους, που είναι ο
επικρατέστερος υποψήφιος πρόεδρος των Ρεπουμπλικανών, επιχειρούν να συνδέσουν
τον αντιπρόεδρο Αλ Γκορ με την αποτυχία των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στη
Ρωσία, λόγω της τόσο πολυδιαφημισμένης σχέσης του με τον πρώην πρωθυπουργό
Βίκτορ Τσερνομίρντιν.

Πέρα από την πολιτική διαμάχη, αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι η
συνειδητοποίηση από την πλευρά των Αμερικανών ότι το σύστημα της ελεύθερης
αγοράς θα πετύχει στη Ρωσία έπειτα από πολλές δεκαετίες.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν κάνουν πλέον λόγο για τα οφέλη που απεκόμισε ο
μέσος Ρώσος από τη μετάβαση προς τον καπιταλισμό δυτικού τύπου. Αντιθέτως,
υπογραμμίζουν τα γεωπολιτικά κέρδη που έδρεψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες από την
προσέγγιση με τη Ρωσία.

«Οι σχέσεις μας με τη ρωσική ηγεσία ξεπληρώθηκαν με την ασφάλεια των Ηνωμένων
Πολιτειών», υποστηρίζει ο Αμερικανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Στρόουμπ
Τάλμποτ, αρχιτέκτονας της ρωσικής πολιτικής της κυβέρνησης Κλίντον, ο οποίος
αναφέρει έναν μακρύ κατάλογο επιτευγμάτων, όπως η διάλυση του κομμουνιστικού
κράτους, η αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από τις χώρες της Βαλτικής, η
συνεργασία στην Βοσνία και το Κόσοβο, η αποπυρηνικοποίηση της Ουκρανίας και η
συνεργασία για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Από τη ρωσική πλευρά, τα πράγματα δεν είναι το ίδιο ευνοϊκά. Πολλοί
εμπειρογνώμονες φοβούνται μια έντονη αντίδραση που θα υπονομεύσει την
ενσωμάτωση της Ρωσίας με τη Δύση.

Ο Τζον Νέλις, στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας, μεταφέρει ένα ανέκδοτο που
κυκλοφορεί ευρέως τον τελευταίο καιρό στη Μόσχα: «Όλα όσα μας είπαν οι
κομμουνιστές για τον κομμουνισμό ήταν ψέματα. Δυστυχώς, όλα όσα μας είπαν οι
κομμουνιστές για τον καπιταλισμό ήταν αλήθεια».