Πανάκριβη η κούρσα για τον Λευκό Οίκο

Πριν από εννιά μήνες, όταν ανέτειλε το τελευταίο έτος του 20ού αιώνα, οι
κανόνες για τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές ήταν κατοχυρωμένοι και
κατανοητοί. Οι μάχες για τις υποψηφιότητες μπορεί να κόστιζαν λίγο
περισσότερο, ωστόσο παρέμειναν σε σχετικά γνωστά, αναμενόμενα οικονομικά
επίπεδα. Μικρές πολιτείες, όπως το Νιου Χαμσάιρ και η Αιόβα, πιστές στην
παράδοση, απαιτούσαν από τους υποψηφίους θερμές, γιατί όχι, υποβλητικές
εκστρατείες. Και όσοι κατέβαιναν στην προεδρική κούρσα με μικρότερες
πιθανότητες αντιμετωπίζοντας δύσκολα στοιχήματα, είχαν τουλάχιστον μια βάση
για να ελιχθούν. Και, παράλληλα, μια ευκαιρία. Η μάχη για την κατάκτηση του
ανώτατου αξιώματος και οι συγκρούσεις μεταξύ των υποψηφίων για τα άλλοτε
κρίσιμα ζητήματα, που κάποτε Βρετανοί δημοσιογράφοι είχαν χαρακτηρίσει
«αμερικανικό μελόδραμα», συνέθεταν ένα από τα πλέον καθηλωτικά θεάματα στην
πολιτική ζωή του έθνους.

Όλα αυτά ήταν τμήμα της αμερικανικής πολιτικής κληρονομιάς στις πρώτες ημέρες
του 1999. Σήμερα, μερικές ανάσες πριν από το νέο αιώνα, τίποτα δεν θυμίζει πια
εκείνη την περίοδο. Το κλίμα άλλαξε. Και αυτός ο αγώνας για τον Λευκό Οίκο θα
μπορούσε κάλλιστα να καταγραφεί για πολλούς λόγους στο βιβλίο των ρεκόρ.

Καμία εκστρατεία για τους υποψηφίους δεν κόστισε ποτέ τόσο πολύ. Καμία δεν
ξεκίνησε τόσο νωρίς. Και καμία δεν συγκέντρωσε ποτέ τόσα εχέγγυα για να λήξει
με τόσο αιφνιδιαστικό τρόπο, όπως η τελευταία. Ελάχιστες οι δημόσιες
συζητήσεις, σχεδόν ανύπαρκτες οι διαφωνίες, με τόσα λίγα να διακυβεύονται.

Η εκστρατεία που θα σημάνει το τέλος του 20ού αιώνα, σημαδεύει επίσης το τέλος
μιας πολιτικής περιόδου, παράγοντας απτές ενδείξεις ότι τα πολιτικά πράγματα
της νέας εποχής ­ περισσότερο ακριβής, περισσότερο στείρας, περισσότερο
μπερδεμένης για τον μέσο Αμερικανό ­ θα είναι τελείως διαφορετικά συγκριτικά
με ό,τι προηγήθηκε.

Ολόκληρος ο κόσμος της πολιτικής, όλες οι αντιλήψεις που ως χθες τον στήριζαν,
όλα εκείνα που τον ζωντάνευαν, όλοι οι παράγοντες που τον ορίζουν και τον
σχηματοποιούν, έχουν αλλάξει.

Στην αναζήτηση της κύριας αιτίας, πολλοί δρόμοι καταλήγουν στο χρήμα. «Ποτέ
δεν είδαμε τόσο τεράστια ποσά, τόσο νωρίς, να έχουν τέτοιο αντίκτυπο ώστε
ακόμη και να αντικαθιστούν το ίδιο το εκλογικό σώμα», δηλώνει η Έλεν Μίλερ,
διευθύνουσα σύμβουλος της Δημόσιας Εκστρατείας, μιας οργάνωσης που
παρακολουθεί τις μεθόδους συγκέντρωσης κεφαλαίων υπέρ των υποψηφίων.
«Ενυπάρχει κίνδυνος διότι τα πολλά λεφτά ενδεχομένως να έχουν επιλέξει τους
υποψηφίους πριν καν δοθεί η δυνατότητα στους εκλογείς να αρθρώσουν λέξη».

Εκατομμύρια δολάρια

Στα μέσα του καλοκαιριού, ο Τζορτζ Μπους Τζούνιορ, κυβερνήτης του Τέξας, είχε
συγκεντρώσει περισσότερα από 37 εκατομμύρια δολάρια για την εκστρατεία της
υποψηφιότητάς του, ποσό διπλάσιο από το εντυπωσιακό των περίπου 20
εκατομμυρίων δολαρίων, που ο κύριος αντίπαλός του από το στρατόπεδο των
Δημοκρατικών, Αλ Γκορ, είχε ήδη καταφέρει. Από το κονδύλι που κατοχύρωσε ο
Μπους, τα 10,6 εκατομμύρια δολάρια συγκεντρώθηκαν μόνο στο Τέξας, και
ξεπερνούν το ποσό που άλλοι εννέα υποψήφιοι απέσπασαν από όλη τη χώρα. «Αυτός
ο εκλογικός αγώνας αποτελεί σημαντική αλλαγή», επισημαίνει ο Άντονι Κοράντο,
πολιτικός επιστήμονας του Κολεγίου Κόλπμι, ειδικός σε θέματα χρηματοδότησης
εκστρατειών. «Ήταν πράγματι θέμα στις τελευταίες προεκλογικές εκστρατείες, τα
χρήματα έπαιζαν πρωτεύοντα ρόλο. Αυτό που είναι διαφορετικό στην τρέχουσα,
είναι ότι ο Τζορτζ Μπους Τζ. όχι μόνο κατέκτησε αυτή την πρωτιά, αλλά είναι
μόνος του στην κορυφή».

Η προεκλογική εκστρατεία στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θυμίζει σε τίποτα τον
μαραθώνιο για τον οποίο ετοιμάζονταν άλλοτε οι υποψήφιοι. Ο αγώνας πλέον είναι
ταχύτητας. Γνώστες της πολιτικής επιστήμης αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για
«εκστρατεία χιλιετίας». «Τα πάντα τρέχουν, γιατί όχι και η προεκλογική
εκστρατεία;». Παραδέχονται όμως ότι αυτός ο ρυθμός ενδυναμώνει τους ήδη
ισχυρούς, τιμωρώντας τους αδύναμους.

Ο Αλ Γκορ είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των σταθερών Δημοκρατικών εκλογέων,
κυρίως μεταξύ των γυναικών. Σύμφωνα με πρόσφατη σφυγμομέτρηση των
ειδησεογραφικών μέσων Boston Globe και WBZ-TV, ο αντιπρόεδρος προηγείται με
40% του Μπιλ Μπράντλεϊ, πρώην γερουσιαστή του Νιου Τζέρσι, ο οποίος αποσπά το
36% των προτιμήσεων. Ωστόσο, άλλες δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν τον Αλ Γκορ
πρώτο με μεγαλύτερη, αλλά συρρικνούμενη, διαφορά. Η εντύπωση που είχε
σχηματιστεί γύρω του ως βέβαιου, αρχικά, για την υποψηφιότητα εκτιμάται ότι
αποτέλεσε αποτρεπτικό παράγοντα, μεταξύ άλλων και για τον γερουσιαστή Τζον Φ.
Κέρι της Μασαχουσέτης, να μείνει εκτός διαγωνισμού. Ίσως το πιο ανησυχητικό
για τον ίδιο είναι ότι ενώ οι ψηφοφόροι των Δημοκρατικών, εν πολλοίς στηρίζουν
τον πρόεδρο Κλίντον, ενδεικτικό και για την προτίμηση στον διάδοχό του, και
πιστεύουν ότι η χώρα προχωρά στη σωστή κατεύθυνση, εμφανίζονται κατά κάποιον
τρόπο ανήσυχοι για την παρούσα πολιτική ηγεσία και κάνουν λόγο για «ανάγκη
αλλαγής». Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ενοχλήθηκαν από την στάση του, πιστά στο
πλευρό του Αμερικανού προέδρου, στη διάρκεια του σκανδάλου Λιουίνσκι.

Ο άσος στο μανίκι του Γκορ

Τίποτα δεν φαίνεται να προβληματίζει τον Τέρι ΜακΆλιφ. Το ισχυρό χαρτί των
Δημοκρατικών. Ο ΜακΆλιφ είναι ο άνθρωπος που κατά τις δύο τελευταίες εκλογικές
αναμετρήσεις οργάνωσε τις πλέον επικερδείς και πρωτότυπες εκδηλώσεις για τους
Δημοκρατικούς. Ο Γκορ τον αποκάλεσε «ο σπουδαιότερος στη συγκέντρωση χρημάτων
διεθνώς». Η είσοδός του σε αυτή την πλευρά της πολιτικής έγινε πριν από 20
χρόνια, όταν και τα δύο κόμματα προσπαθούσαν να μάθουν πώς να έλξουν κονδύλια
μετά το Γουότεργκέιτ και τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που θεσπίστηκαν για
τις προεκλογικές εκστρατείες. Σήμερα, ο ΜακΆλιφ βρίσκεται σταθερά στο πλευρό
της Χίλαρι Κλίντον και της αναμενόμενης υποψηφιότητάς της για τη Γερουσία, όσο
και στον πλευρό του Αλ Γκορ για το προεδρικό αξίωμα. Πολλοί Δημοκρατικοί
«χρωστούν» σήμερα στον ΜακΑλιφ, όμως κανείς τόσα πολλά, όσα ο πρόεδρος
Κλίντον. Η οικονομική διευθέτηση της δικαστικής υπόθεσης Πόλα Τζόουνς είναι
δικό του έργο, όπως και τα 1,3 εκατομμύρια δολάρια που διέθεσε από τα
προσωπικά του κεφάλαια για το νέο σπίτι των Κλίντον στη Νέα Υόρκη. Στην άλλη
πλευρά, με βάση σφυγμομέτρηση επίσης των Boston Globe και WBZ-TV, ο κυβερνήτης
του Τέξας διατηρεί την πρωτιά στους Ρεπουμπλικανούς με 44%, αφήνοντας δεύτερη
την Ελίζαμπεθ Ντόουλ με 14% και τον Τζον Μακ Κέιν, γερουσιαστή της Αριζόνα, να
ακολουθεί με 12%. Στην τέταρτη θέση βρίσκεται ο μεγαλοεκδότης Στιβ Φόρμπς με
προτίμηση που φτάνει το 7%.

Ο Τζορτζ Μπους Τζ. χρωστά πολλά από τα φώτα της δημοτικότητάς του στο όνομα
που κληρονόμησε. Το 24% των ερωτηθέντων Ρεπουμπλικανών εκλογέων απάντησε ότι
το όνομά του και η ιστορία της οικογένειας είναι οι κύριοι λόγοι για την
υποστήριξη που παρέχουν στον νέο Μπους. Άλλο ένα 24% μίλησε για τις απόψεις
του και ένα 25% για τα θετικά της θητείας του ως κυβερνήτη. Σκοτεινό σημείο,
ένα 29% που δεν θα χάριζε την ψήφο του σε υποψήφιο που έχει κάνει χρήση ναρκωτικών.