Ανέτοιμη η Αθήνα σε νέο ισχυρό σεισμό

Δημήτρης Παπανικολάου. Τι θα συνέβαινε εάν είχαμε έναν ανάλογο σεισμό με αυτόν που έπληξε την Τουρκία; Καλό να αποφεύγονται τα εφιαλτικά σενάρια

«Η Αθήνα πρέπει άμεσα να οχυρωθεί. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να λειτουργούμε
με τη λογική που είχαμε μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου. Τα δεδομένα πλέον αλλάζουν. Η
ριζική αναμόρφωση της ισχύουσας αντισεισμικής πολιτικής για τη θωράκιση της
πρωτεύουσας πρέπει να γίνει έργο πρώτης προτεραιότητας».

Αυτά επισημαίνει σε συνέντευξη του στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος της Επιτροπής
Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου του ΟΑΣΠ κ. Δημήτρης Παπανικολάου, επισημαίνοντας
ότι κάτω από τα νέα δεδομένα για τη σεισμικότητα της Αττικής η πρωτεύουσα
είναι ανέτοιμη να αντιμετωπίσει έναν ισχυρό σεισμό. Όσον αφορά υποθέσεις όπως
«τι θα συνέβαινε εάν είχαμε έναν ανάλογο σεισμό με αυτόν που έπληξε την
Τουρκία»; Καλό είναι να αποφεύγονται τα εφιαλτικά σενάρια.

Ο διακεκριμένος καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και τέως πρόεδρος
του ΟΑΣΠ, λίγες ημέρες μετά τον αναπάντεχο σεισμό που έπληξε τη βορειοδυτική
Αττική, μιλάει για τον αιφνιδιασμό που προκάλεσε ο Εγκέλαδος στους ειδικούς
επιστήμονες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις άγνωστες ­ για την ώρα ­
πλευρές του σεισμικού ρήγματος της Πάρνηθας. Κυρίως, όμως, αναφέρεται στην
«επόμενη ημέρα», στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται και σε όσα πρέπει να
γίνουν μεθοδικά και αποτελεσματικά για την επιβεβλημένη, όπως αποδεικνύεται,
ενίσχυση της αντισεισμικής προστασίας της πρωτεύουσας.

Χωρίς περιστροφές ο κ. Παπανικολάου από την πρώτη στιγμή καθιστά ευκρινές ότι
τα όσα γνώριζε η επιστημονική κοινότητα για τη σεισμικότητα του Λεκανοπεδίου
περίπου… πάνε περίπατο. Παρ’ ότι δεν χρησιμοποιεί αυτή τη διατύπωση, το λέει
ευκρινώς: «Μέχρι πριν από αυτό τον σεισμό θεωρούσαμε ότι το πρόβλημα για το
Λεκανοπέδιο περιοριζόταν στα ρήγματα της Κορινθίας και δευτερευόντως στο ρήγμα
του Ωρωπού. Ενώ μέχρι πρότινος για την Αττική το φόβητρο ήταν το ρήγμα της
Αταλάντης, τώρα αποδεικνύεται ότι το Λεκανοπέδιο έχει το πρόβλημα μέσα στον
πυρήνα του».

Για τους λόγους αυτούς μέχρι σήμερα, προσθέτει ο τέως πρόεδρος του ΟΑΣΠ, «δεν
είχαμε δώσει ιδιαίτερο βάρος στη θωράκιση της Πρωτεύουσας, όπως συνέβη με
άλλες περιοχές της χώρας». Αυτό δεν σημαίνει ότι υπήρξαν δραματικές
παραλείψεις. Οι αναλύσεις των επιστημονικών δεδομένων ήταν εκείνες οι
παράμετροι που οδηγούσαν στην ιεράρχηση των όποιων προτεραιοτήτων· κάτι που
απεικονίζεται στον σημερινό χάρτη σεισμικότητας της χώρας, όπου η Αττική
κατέχει μία από τις χαμηλότερες θέσεις των ζωνών 1 και 2.

Τα εδάφη

Υπό τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται, υπογραμμίζει ο κ. Παπανικολάου,
«είμαστε υποχρεωμένοι να ξαναδούμε άμεσα το θέμα “σεισμοί στην Ελλάδα”, αλλά
κυρίως να επανεξετάσουμε την αντισεισμική προστασία της πρωτεύουσας. Στο
πλαίσιο του αντισεισμικού κανονισμού δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα.
Εκεί που πρέπει να επικεντρώσουμε την προσοχή και τις εργασίες μας είναι στην
ανάλυση των εδαφών».

Πρώτο μέλημα θα πρέπει να είναι η λεπτομερής χαρτογράφησης της Αττικής. «Θα
πρέπει να γίνει μια σειρά μικροζωνικών μελετών, τεκτονικών χαρτών και
πολεοδομικών σχεδίων. Δεν μπορεί η Αθήνα σήμερα να μην έχει καμία μικροζωνική
μελέτη, δεν γίνεται».

Όπως αποδείχθηκε από τον πρόσφατο σεισμό, συμπληρώνει ο καθηγητής Γεωλογίας,
επλήγησαν περισσότερο οι περιοχές με προσχωσιγενή εδάφη, τα οποία είναι χαλαρά
είτε από φυσικού τους, καθώς στο Λεκανοπέδιο συγκεντρώνονται όλες οι φερτές
ύλες, είτε εξαιτίας ανθρώπινων παρεμβάσεων. Αντιθέτως, δεν σημειώθηκαν
καταρρεύσεις σε βραχώδεις περιοχές (εδάφη με αλπικό υπόβαθρο), ακόμη και στις
περιοχές όπου είχαμε το επίκεντρο.

«Σημασία έχει πλέον να γίνει σαφές ότι δεν μπορούμε να κτίζουμε σε όλο το
Λεκανοπέδιο με τον ίδιο τρόπο. Δεν μπορεί οι κατασκευές ­ από αντισεισμικής
απόψεως ­ που κτίζονται στον Λυκαβηττό και στον Καρέα να είναι ίδιες με αυτές
που χτίζουμε στο Μενίδι και στο Χαλάνδρι». Παρ’ ότι σήμερα στα χαρτιά
θεωρητικά εφαρμόζεται αυτή η ζωτική διάκριση, στην πράξη, όπως αναφέρει ο κ.
Παπανικολάου, «αυτή η εργασία εναπόκειται στη βούληση του κάθε κατασκευαστή».

Εδαφολογικές μετρήσεις

Δίδοντας το στίγμα του νέου τοπίου, της νέας πραγματικότητας που ανακύπτει
μετά την Πάρνηθα, ο τέως πρόεδρος του ΟΑΣΠ υποστηρίζει ότι στο εξής θα πρέπει
να γίνονται εδαφολογικές μετρήσεις σε επίπεδο γειτονιάς και οικοδομικού
τετραγώνου πριν από την ανέγερση νέων κτιρίων. «Σε επίπεδο οικοδομικού
τετραγώνου θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς οδηγίες για τα χαρακτηριστικά του
εδάφους και για τα πλαίσια στα οποία θα πρέπει να κινηθεί ο πολιτικός μηχανικός».

Μία από τις προτάσεις που θα καταθέσει στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου
ΠΕΧΩΔΕ ­ με την οποία βρίσκεται σε καθημερινή επαφή ­ ο πρόεδρος της Επιτροπής
Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, σχετίζεται με την αντισεισμική ενίσχυση των
κατασκευών μας, κυρίως στη βορειοδυτική Αττική. «Πρέπει να ενισχύσουμε ακόμη
περισσότερο σε αυτή την περιοχή τις κατασκευές μας. Με ποιους τρόπους θα γίνει
αυτό, θα μας το πουν οι ειδικοί των κατασκευών. Ανάλογες ενισχύσεις πρέπει να
υπάρξουν, όπου κρίνεται επιβεβλημένο, και στις υφιστάμενες κατασκευές.
Δυνατότητες υπάρχουν».

Επανεξέταση

Σε ό,τι αφορά τις μελέτες πολεοδομικού αντισεισμικού σχεδιασμού, οι οποίες
αποτελούν τη βάση εφαρμογής των σχεδίων αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, ο κ.
Παπανικολάου προτείνει στο πλαίσιο της επανεξέτασής τους ακόμη και τη
δημιουργία ελεύθερων χώρων. «Η Αθήνα στερείται ελεύθερων χώρων. Πρέπει να
βρούμε λύσεις, να βρούμε τέτοιους χώρους, στην ανάγκη να προχωρήσουμε σε ένα
πρόγραμμα απαλλοτριώσεων, για να δημιουργήσουμε χώρους καταφυγίου. Οι Ιάπωνες
σε όλα τα μεγάλα κτίρια έχουν ορόφους-καταφύγια. Εγώ δεν προτείνω κάτι τέτοιο,
το θεωρώ ανέφικτο. Προτείνω, ωστόσο, τη δημιουργία καταφυγίων υπερτοπικής
σημασίας». Δεν μπορεί αυτές τις ημέρες, εξηγεί ο κ. Παπανικολάου, «να ψάχνουμε
να βρούμε ελεύθερους χώρους και να μην μπορούμε. Δεν μπορεί οι υπάλληλοι των
ΠΣΕΑ να μην γνωρίζουν τη δουλειά τους ή όταν τη μαθαίνουν να μετατίθενται.
Κατά τη θητεία μου είχα παρατηρήσει ότι μέσα σε διάστημα λίγων χρόνων το 50%
των αρμόδιων υπαλλήλων είχε μετατεθεί»!

Στη δέσμη μέτρων για την επαναχάραξη της αντισεισμικής πολιτικής, ο πρόεδρος
της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου του ΟΑΣΠ εντάσσει βεβαίως και τον
έλεγχο των υφισταμένων, αλλά και των υπό κατασκευή δημοσίων έργων μεγάλης
κλίμακας. «Ο έλεγχος των δημοσίων κτιρίων θα γίνει άμεσα. Δεν είναι βεβαίως
μια απλή πράξη, αλλά μια ολόκληρη μεθοδολογία. Σε ό,τι αφορά τα υπό κατασκευήν
έργα αν και κατά κανόνα διαθέτουν αντισεισμική μελέτη, όπου δεν είναι πλέον
αργά, θα ήταν σκόπιμο να επανεξετασθούν».