Αναγκαία μια κίνηση της Άγκυρας

Ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ισμαήλ Τζεμ, στην κατ’ ιδίαν συνάντηση που θα έχουν
εκτός απροόπτου στις Βρυξέλλες, τη Δευτέρα, θα… κουβαλούν τουλάχιστον μία
κοινή εικόνα στο μυαλό τους: τον Σωτήρη Χρυσανθόπουλο της ΕΜΑΚ και τον Μπιρόλ
Σαή της τουρκικής AKUT να δουλεύουν πλάι πλάι στα χαλάσματα της «Ρικομέξ», για
να ανασύρουν τους εγκλωβισμένους.

Ταυτοχρόνως, βέβαια, οι δύο υπουργοί που είδαν επί των ημερών τους την άνευ
προηγουμένου ελληνοτουρκική προσέγγιση ­ τουλάχιστον στην κοινή γνώμη των δύο
λαών ­ γνωρίζουν ότι η πολιτική ­ και μάλιστα η εξωτερική πολιτική ­ υπακούει
και σε κάποιους άλλους κανόνες. Κανόνες που συνήθως δεν έχουν σχέση με τη
συγκινησιακή φόρτιση, αλλά με αυτό που αποκαλείται «εθνικό συμφέρον».

Οι προϋποθέσεις

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, λοιπόν, θα επιχειρήσει να εξηγήσει στον Τούρκο
ομόλογό του τις προϋποθέσεις που θέτει η Αθήνα για να συναινέσει στο να
χαρακτηρισθεί υποψήφια για ένταξη χώρα, στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, τον Δεκέμβριο, στο Ελσίνκι. Ο κ. Παπανδρέου, όμως, θα επιχειρήσει και
κάτι άλλο ­ να πείσει τον κ. Τζεμ ότι είναι προς το συμφέρον και των δύο χωρών
να υπάρξουν αυτές οι προϋποθέσεις.

Ο Ισμαήλ Τζεμ προσεκλήθη ­ και αποδέχθηκε την πρόσκληση ­ στο μεθαυριανό
Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των «15» μετά το άτυπο Συμβούλιο στο
Σαριζέελκα της Φινλανδίας, το περασμένο Σαββατοκύριακο. Θα είναι η πρώτη φορά
που Τούρκος αξιωματούχος προσέρχεται σε διαδικασία της Ένωσης μετά τη Σύνοδο
Κορυφής του Λουξεμβούργου, τον Δεκέμβριο του ’97.

Το… σπάσιμο του πάγου έγινε δυνατό μετά την απόφαση των «15» να χορηγήσουν
γενναία οικονομική βοήθεια στην Τουρκία για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του
σεισμού, αλλά και το θετικό κλίμα που υπήρξε στο να δοθεί ο χαρακτηρισμός της
υποψήφιας χώρας στη Σύνοδο του Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο.

Συμβολική κίνηση

Γιώργος Παπανδρέου – Ισμαήλ Τζεμ (το στιγμιότυπο από συνάντησή τους στο Σαράγεβο τον Ιούλιο). Πιθανότατα θα συναντηθούν κατ’ ιδίαν την Δευτέρα στις Βρυξέλλες. Θα είναι η πρώτη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας – Τουρκίας μετά τους καταστροφικούς σεισμούς που έπληξαν τις χώρες τους και -αναπάντεχα… – άλλαξαν το κλίμα στις μεταξύ τους σχέσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες, στη συνάντησή του με τον κ. Τζεμ ο Γιώργος Παπανδρέου
θα εξηγήσει πως η Αθήνα είναι ανεπιφύλακτα υπέρ μιας ευρωπαϊκής Τουρκίας και
είναι διατεθειμένη να συμβάλει όσο μπορεί σε αυτήν την κατεύθυνση ­ αλλά…

Αυτό το «αλλά», όπως διαμορφώθηκε στη σύσκεψη που έγινε για το θέμα υπό την
προεδρία του Πρωθυπουργού, συνίσταται σε μία κίνηση, μία ενέργεια, έστω και
συμβολική, που θα πρέπει να κάνει η Άγκυρα πριν από το Ελσίνκι. Για
παράδειγμα, όπως έλεγαν διπλωματικές πηγές, θα μπορούσε η τουρκική
Εθνοσυνέλευση να άρει το casus belli που έχει κηρύξει έναντι ενδεχόμενης
επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Κάτι τέτοιο, έλεγαν οι
ίδιες πηγές, θα αναιρούσε το κλίμα απειλών κατά της Ελλάδας, που έχει
επικρατήσει επί πολύ καιρό.

Όπως εκτιμά το υπουργείο Εξωτερικών, εάν μέχρι τον Δεκέμβριο έχει καταδειχθεί
και η έμπρακτη διάθεση της Άγκυρας να συμβάλει στην επίλυση του Κυπριακού ­ με
τον κ. Ντενκτάς να κάθεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον κ. Κληρίδη
­ η Αθήνα θα «διευκολυνθεί» να συναινέσει στον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως
υποψήφιας. Εάν μάλιστα και οι «15» συμφωνήσουν στην έκδοση μιας πολιτικής
δήλωσης για την ένταξη της Κύπρου, τότε το «πράσινο φως» της Αθήνας θα πρέπει
να θεωρείται βέβαιο.

Ποιοι συμφώνησαν

Στις διαπραγματευτικές αυτές θέσεις ­ τις οποίες θα εκθέσει ο κ. Παπανδρέου
στον Τούρκο ομόλογό του ­ κατέληξε το υπουργείο Εξωτερικών μετά τους
συσχετισμούς που διαπίστωσε μεταξύ των «15» στο άτυπο Συμβούλιο. Ιδίως όταν
είδε ότι η πρότασή του για δεσμεύσεις που θα αναλάβει η Άγκυρα, προκειμένου να
προχωρήσει η ευρωπαϊκή της προοπτική, δεν αντιμετωπίζεται θετικά ­ και η
πλειοψηφία των εταίρων επιθυμεί να μείνουν οι ευρωτουρκικές σχέσεις απλώς στο
επίπεδο της υποψηφιότητας. Με την πρόταση της Αθήνας φέρονται να συμφώνησαν
μόνον οι Σουηδοί, οι Φινλανδοί και εν μέρει οι Πορτογάλοι.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ωστόσο, η θέση της Αθήνας πως πρέπει να υπάρξει κάτι
«πριν» από το Ελσίνκι ­ και όχι «μετά» ­ υπαγορεύθηκε και από έναν άλλο λόγο:
ότι τέσσερα τουλάχιστον κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης και του ΠΑΣΟΚ έκαναν
σαφές στον Πρωθυπουργό ότι «δεν θα ήταν σώφρον» να προχωρήσει η Αθήνα σε μια
τέτοια κίνηση καλής θέλησης χωρίς απτό «αντάλλαγμα». Το σκεπτικό των στελεχών
αυτών έλεγε ότι σε προεκλογική περίοδο «δεν πρέπει να διακινδυνεύουμε τέτοιου
είδους αμφιλεγόμενες κινήσεις στην εξωτερική πολιτική». Γι’ αυτό δεν θα πρέπει
να θεωρείται «τυχαία» η αναφορά του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, ότι «δεν
αλλάζει η πολιτική μας» για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Την ίδια στιγμή, οι εκλογές είναι μία παράμετρος που έχει μελετηθεί και στο
κτίριο της Βασιλίσσης Σοφίας ­ αλλά με λίγο διαφορετική έννοια: όπως λένε
συνεργάτες του κ. Παπανδρέου, όσο ειδυλλιακά κι αν προχωρήσει η ελληνοτουρκική
προσέγγιση, δεν υπάρχει περίπτωση να τεθούν επί τάπητος «στο άμεσο μέλλον» τα
μεγάλα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών…