Ακούστε τη θάλασσα ν’ αναπνέει…

Είναι μερικά χρόνια τώρα που οι Έλληνες ανακαλύπτουν τα νησιά της άγονης
γραμμής και εξορμούν το καλοκαίρι, δημιουργώντας πολλές φορές το αδιαχώρητο,
αφού ο τόπος έχει την ικανότητα να διαχειριστεί τουριστικά πολύ λιγότερους
επισκέπτες. Με αυτόν τον τρόπο αρχίζει αργά αλλά σταθερά να αλλάζει και η
φυσιογνωμία του Χ νησιού της άγονης γραμμής, ενώ στα ήδη γνωστά, π.χ. των
Κυκλάδων, οι κρυφές παραλίες, τα όμορφα και απομακρυσμένα σημεία για «λίγους
μυημένους» τα γνωρίζουν πλέον οι πάντες! Παράλληλα τα παραδοσιακά επαγγέλματα
χάνουν έδαφος σε όλα τα θέρετρα και η ενασχόληση των κατοίκων με τον τουρισμό
εντατικοποιείται, αφού είναι ιδιαιτέρως προσοδοφόρα. Πολλοί έχουν αρχίσει να
αναρωτιούνται πού οδηγεί αυτή η κατάσταση και ένα από τα καλύτερα και πλέον
αντιπροσωπευτικά παραδείγματα που θα μπορούσε να φέρει κάποιος είναι εκείνο
του νησιού των Σπετσών. Όταν η τουριστική εκμετάλλευση του νοτιότερου νησιού
του Αργοσαρωνικού έχει ξεκινήσει από την δεκαετία του ’20, η σημερινή
κατάσταση δεν μπορεί παρά να μας γεμίζει με ελπίδα για το μέλλον!

Ένα νησάκι προέκταση της Αργολικής γης μοιάζει με σωστός παράδεισος, ουδόλως
ανεκμετάλλευτος, αλλά με χαρακτηριστικά γνωρίσματα που παραμένουν αναλλοίωτα
στο πέρασμα του χρόνου, έντονη ταυτότητα, μεγάλη ιστορία, ιδιαίτερη
αρχιτεκτονική, ναυτική παράδοση, όμορφες πεντακάθαρες παραλίες και τόσα άλλα
στοιχεία που καταφέρνουν να συγκινούν τους επισκέπτες για πολλές δεκαετίες. Ο
κοσμοπολίτικος χαρακτήρας των Σπετσών ήταν και είναι φανερός, άλλωστε δεν θα
μπορούσε να είναι διαφορετικά! Αλλιώς εκτιμάς το σπίτι σου με την βοτσαλωτή
αυλή που έπαιζες πιτσιρικάς και αλλιώς είναι να την θαυμάζεις σαν επισκέπτης ή
ακόμα σαν υποψήφιος αγοραστής!

Θα μπορούσαν κάποιοι να κατακρίνουν τον «ελιτίστικο» χαρακτήρα που αποκτούν
χρόνο με τον χρόνο οι Σπέτσες, αλλά είναι σίγουρο ότι θα ακολουθούσαν λάθος
«μονοπάτι» για την γνωριμία τους με το νησί. Είναι ομολογουμένως ακριβές οι
διακοπές στις Σπέτσες, ένας καφές στη Ντάπια κοστίζει 700 δραχμές και άνω,
αλλά… κοιτάξτε γύρω σας! Είναι όμορφα, καθαρά, περιποιημένα, παρά την
πληθώρα των επισκεπτών δεν είναι εύκολο να γίνει «πανικός», ενώ βγαίνοντας από
το λιμάνι σε περιμένουν γλυκές παραλίες, ένα καταπληκτικό πευκοδάσος και
αρκετές θαυμάσιες εικόνες για να πάρεις μαζί σου. Ο τουρισμός είναι η βασική
πηγή εσόδων για το νησί και οι Σπετσιώτες πολλά χρόνια τώρα έχουν μάθει να
δέχονται τους επισκέπτες με ηρεμία, αλλά και κάποιον σκεπτικισμό. Από τη μια
είναι εκ φύσεως φιλόξενοι και καταδεκτικοί, από την άλλη προσπαθούν να
διατηρήσουν στον τόπο τους κάποια ισορροπία ­ εύθραυστη ίσως ­ ενώ δεν λείπουν
και εκείνοι που θέλουν να «τα πάρουν» για ένα καλοκαιρινό τρίμηνο και να
εξαφανιστούν από το νησί! Μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνονται αδιάφοροι για
όσα συμβαίνουν στον τόπο τους, να υιοθετούν το «ωχ αδερφέ», η ιστορία όμως
αποδεικνύει ότι μπροστά στον εκάστοτε κίνδυνο είναι μονιασμένοι και
αποτελεσματικοί. Έχουν τον δικό τους τρόπο να αγαπούν το νησί και το γεγονός
ότι το έχουν διατηρήσει σε αυτή την κατάσταση είναι το καλύτερο αποδεικτικό
στοιχείο. Τα αρχοντικά δεν έχουν περάσει σε ξένα χέρια, η Ντάπια και το παλιό
λιμάνι σφύζουν από ζωή χωρίς να χάνεται εντελώς ο παραδοσιακός χαρακτήρας, τα
καρνάγια λειτουργούν ακόμη φτιάχνοντας υπέροχα ξύλινα σκαριά και το πευκοδάσος
φτάνει μέχρι την άκρη της θάλασσας. Οι κυράδες με τις κόρες και τα εγγόνια
τους κατεβαίνουν από τις σκάλες των αρχοντικών και βουτούν στην παραλία κάτω
από το σπίτι τους μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο. Οι αμαξάδες πηγαινοέρχονται
συνεχώς, τα αυτοκίνητα μοιάζουν εξοστρακισμένα από το νησί και οι περισσότεροι
χρησιμοποιούν είτε ποδήλατα, είτε τα πόδια τους για να πάνε από το ένα σημείο
στο άλλο. Άμα το καλοσκεφτείτε δεν είναι λίγα όλα τούτα!

Για 3.000 χρόνια, μέχρι δηλαδή τους πρώτους βυζαντινούς αιώνες, το όνομα του
νησιού ήταν Πιτιούσσα, που σημαίνει πευκόφυτος. Το σημερινό της όνομα το
οφείλει μάλλον τους Ενετούς που την είχαν αποκαλέσει Isola de Spezzie, δηλαδή
νησί των αρωμάτων, αφού τα αρωματικά φυτά τούς είχαν σπάσει τις μύτες.
Παραφράζοντας είτε το Πιτιούσσα, είτε το Spezzie οι αρβανίτες που την
εποίκισαν αργότερα την ονομάτισαν «Πέτσες», οπότε το σημερινό Σπέτσες είναι
απόλυτα δικαιολογημένο από κάθε άποψη. Οι αγώνες των Σπετσιωτών ενάντια στον
τουρκικό ζυγό αναγράφονται με χρυσά γράμματα στην ιστορία της Ελλάδας, αλλά
πέρα από το όνομα της Μεγάλης Κυράς, της Λασκαρίνας-Μπουμπουλίνας δηλαδή, οι
μορφές των αγωνιστών, όπως ο Χατζηγιάννης Μέξης, ο Γεώργιος Πάνου ή ο
Παναγιώτης Μπότασης φαντάζουν άγνωστα στους περισσότερους από εμάς. Και όμως η
συμβολή τους στον αγώνα ήταν τρομακτική, απλά ως συνήθως συμβαίνει οι
Σπετσιώτες ασχολούνται με την ουσία και όχι τις δημόσιες σχέσεις!

Καρνάγιο σε λειτουργία

Οι Σπετσιώτες ήταν από τους πρώτους που πήραν μέρος στην πρώιμη επανάσταση της
Πελοποννήσου του 1769 (Ορλωφικά) μετατρέποντας τον εμπορικό τους στόλο σε
πολεμικό. Το πλήρωσαν ακριβά, οι περισσότεροι με τη ζωή τους, ενώ όσοι
πρόλαβαν να μπουν στα καράβια φεύγοντας για τα Κύθηρα, είδαν την πατρίδα τους
να γίνεται στάχτη. Επέστρεψαν στο νησί στα 1774 και σε λίγα χρόνια απέκτησαν
τεράστια ναυτική δύναμη, εμπορική ισχύ και φυσικά μεγάλο πλούτο. Στα 1821 και
πάλι πρώτοι (από τα τρία ναυτικά νησιά Σπέτσες, Ύδρα και Ψαρά) οι Σπετσιώτες
σήκωσαν το λάβαρο της επανάστασης και απέκλεισαν τα κάστρα της Μονεμβασιάς και
του Ναυπλίου. Πληρώνοντας με χρήμα, αλλά και με τη ζωή τους βλέπουν την
πατρίδα τους ελεύθερη, αλλά πλέον φτωχή. Έμελλε ένας μονάχα άνθρωπος να δώσει
νέα πνοή στο νησί. Ο Σωτήριος Ανάργυρος, που μετανάστευσε στην Αμερική και
πήρε στα χέρια του μια τεράστια καπνοβιομηχανία, πουλά την περιουσία του και
επιστρέφει στο νησί με το τρομακτικό ποσόν των 650.000 δολαρίων. Πέρα από το
φοβερό αρχοντικό του με τις αιγυπτιακές επιρροές κατασκευάζει με δικά του
έξοδα το πρώτο υδραγωγείο και αγοράζει πάνω από το 40% της έκτασης του νησιού
το οποίο αναδασώνει δημιουργώντας και πάλι το περίφημο πευκοδάσος που βλέπουμε
και σήμερα. Ανοίγει περιφερειακούς δρόμους στο νησί (αυτούς που
χρησιμοποιούνται) και κτίζει το υπέροχο ξενοδοχείο «Ποσειδώνιο». Πρίγκιπες και
βασιλιάδες έρχονται να μείνουν στο αριστοκρατικό ξενοδοχείο και από το 1828 οι
Σπέτσες γίνονται το μόνιμο αγκυροβόλιο του αγγλικού στόλου. Ήδη το νησί
αναπτύσσεται τουριστικά και η Αναργύρειος-Κοργιαλένειος σχολή ανεβάζει και το
πολιτιστικό επίπεδο. Οι Σπέτσες ανασαίνουν πλέον έναν άλλο αέρα.

Αυτόν τον υπέροχο αέρα ανασαίνει ακόμα και σήμερα το νησί με περίπου 5.000
μόνιμους κατοίκους που πολλαπλασιάζονται το καλοκαίρι. Με εύκολη πρόσβαση είτε
από το Πόρτο-Χέλι, είτε από τον Πειραιά με φέρι και ταχύπλοα σκάφη, οι Σπέτσες
προσφέρουν στον επισκέπτη εικόνες με ταυτότητα και περισσή αρχοντιά. Μία από
τις ομορφότερες διαδρομές που μπορεί να ακολουθήσει κανείς είναι ο απλός
περιμετρικός ασφάλτινος δρόμος των 26 περίπου χιλιομέτρων. Ξεκινάς από την
Ντάπια και καταλήγεις πάλι σ’ αυτήν χωμένος κάπου ανάμεσα στα υπέροχα
αρχοντικά, στο πράσινο τους πευκοδάσους και το γαλάζιο της θάλασσας. Τα δέντρα
δεν είναι λίγες οι φορές που βουτάνε κυριολεκτικά στη θάλασσα, ενώ πέρα από
διάσπαρτες βίλες δεν θα συναντήσετε άλλους οικισμούς. Οι παραλίες είναι μικρές
και θελκτικές, ήσυχες τώρα το φθινόπωρο και καθαρές. Πουθενά δεν χρειάζεται να
βιαστείς για να φτάσεις γιατί όλες οι αποστάσεις είναι μικρές. Το ίδιο το νησί
σου επιβάλλει έναν χαλαρό, ήπιο ρυθμό και σε γοητεύει με την απλότητα των
μορφών που συναντάς στο διάβα σου. Το μπάνιο επιβάλλεται στην Ζογεριά, την
Αγία Παρασκευή ή στην Ξυλοκέριζα, ενώ στην μεγαλύτερη παραλία των Αγίων
Αναργύρων αξίζει να μπεις στην σπηλιά του Μπεκίρη, κολυμπώντας κάτω από τους
τρομακτικούς βράχους. Εκεί ακούς τη θάλασσα να αναπνέει και χρειάζεται να
καθήσεις για κάμποσο μέχρι το μάτι να συνηθίσει στο ημίφως για να καταλάβεις
το μέγεθος του απίθανου κρησφύγετου.

Παναγιά η Αρμάτα

Πέρα από το μουσείο και το σπίτι της Μπουμπουλίνας αξίζει κανείς να δει από
κοντά τα αρχοντικά των Σπετσιωτών, που παρά το γεγονός ότι έχουν γεωμετρική
αυστηρότητα και λιτότητα δεν υπολείπονται σε χάρη. Κάθε κομμάτι της
σπετσιώτικης κατοικίας είναι δουλεμένο με περισσή φροντίδα. Στα παράθυρα τα
σκούρα τοποθετούνται εσωτερικά και τα τζάμια εξωτερικά (σύμφωνα με το βιβλίο
της Μίνας Τσάλλη του 1956, το σχέδιο αντέγραψαν οι καπεταναίοι από
παραθαλάσσιες κατοικίες στην Ισπανία), ενώ οι καμινάδες από τα τζάκια
ξεμυτίζουν κομψές και σε διάφορα σχέδια, πρωτότυπα για ένα νοικοκυριό.
Ιδιαίτερο λαογραφικό ενδιαφέρον έχουν οι πανέμορφες βοτσαλωτές αυλές με
πλούσια παραστατική διακόσμηση, αλλά και τα πλατύσκαλα στις πόρτες. Τα βότσαλα
τα λευκά προέρχονται από τις παραλίες του νησιού και τα μαύρα από το Λεωνίδιο
απέναντι. Πηγές έμπνευσης είναι η καθημερινή ζωή του νησιώτη, η λαϊκή
παράδοση, μα και η πλούσια βυζαντινή θεματογραφία.

Ένας σημαντικός λόγος για να επισκεφθεί κανείς τις Σπέτσες αυτό το
Σαββατοκύριακο είναι το γνωστό κάψιμο της Αρμάτας. Η αναπαράσταση δηλαδή της
πυρπόλησης της τουρκικής ναυαρχίδας μπροστά στο λιμάνι των Σπετσών. Η ιστορία
μάς γυρίζει στο 1822, στις 8 Σεπτεμβρίου συγκεκριμένα, όπου ο τουρκικός στόλος
εμφανίστηκε ανάμεσα από τα νησιά Τρίκερι και Σπετσοπούλα για να σπάσει τον
αποκλεισμό του Ναυπλίου. Τα σπετσιώτικα και υδραίικα πλοία επιτέθηκαν και ο
χώρος γέμισε με καπνό από τις εκπυρσοκροτήσεις πυροβόλων των 140 πλοίων. Ο
ατρόμητος Σπετσιώτης πυρπολητής ορμά μέσα στο πανδαιμόνιο στοχεύοντας στην
τουρκική ναυαρχίδα, στην οποία και βάζει φωτιά. Οι Τούρκοι υποχωρούν, η
«αρμάδα» καίγεται και βυθίζεται μπροστά στο λιμάνι.

Για το ίδιο περιστατικό η λαϊκή παράδοση αναφέρεται στο θαύμα της Παναγιάς της
Αρμάτας, η εκκλησία της οποίας βρίσκεται στον μυχό της εξόδου από το παλιό
λιμάνι, πίσω από τον φάρο. Οι Σπετσιώτες υποστηρίζουν ότι με την φώτιση της
Παναγίας οι γυναίκες που είχαν μείνει επάνω στο νησί βλέποντας τα τουρκικά
πλοία να πλησιάζουν πήραν τα κόκκινα φέσια των πολεμιστών και γέμισαν τους
ψηλούς θάμνους της περιοχής. Οι Τούρκοι είδαν από μακριά τα φέσια και νόμισαν
ότι ολόκληρος στρατός τους περίμενε στο νησί και έτσι αποφάσισαν να υποχωρήσουν.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις έχουν ξεκινήσει στις Σπέτσες από τις 8 Σεπτεμβρίου,
αλλά το Σαββατοκύριακο θα ολοκληρωθούν με το πανηγυρικό κάψιμο της φετινής
«Αρμάτας» μέσα σε καταιγισμό από πυροτεχνήματα.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Για να πάτε από τον Πειραιά στις Σπέτσες μπορείτε να προτιμήσετε το πλοίο που
φτάνει εκεί σε 4 ώρες, είτε κάποιο από τα ταχύπλοα που χρειάζονται 2 ώρες
περίπου. Ένας εναλλακτικός τρόπος προσέγγισης είναι η διαδρομή με το
αυτοκίνητο μέχρι το Πόρτο Χέλι, από εκεί στην Κόστα και με θαλάσσιο ταξί που
κάνει 10 λεπτά το πολύ βρίσκεστε στην Ντάπια. Οι διαδρομές μέσα στο νησί είναι
ελάχιστες και ο περιμετρικός ασφάλτινος δρόμος είναι περίπου 26 χιλιόμετρα. Ο
ιδανικότερος τρόπος για να κάνετε τον γύρο του νησιού είναι το ποδήλατο, αν
και κάλλιστα μπορείτε να επιλέξετε κάποιο από τα καραβάκια που πηγαίνουν στις
παραλίες, είτε κάποιο θαλάσσιο ταξί που όμως είναι πολύ ακριβότερο. Θα πρέπει
να γνωρίζετε ότι το πέρασμα από την Κόστα στην Ντάπια κοστίζει 3.000 δρχ. ενώ
ο γύρος του νησιού είναι 12.000 δρχ. σύμφωνα με το ισχύον τιμολόγιο. Για το
αυτοκίνητο στο πάρκινγκ της Κόστας υπολογίστε 800 δρχ. ημερησίως. Στις Σπέτσες
μόνο εκτός Σαββατοκύριακου επιτρέπονται τα αυτοκίνητα, ενώ από τις 17: 30 το
απόγευμα απαγορεύονται δίτροχα και τετράτροχα στον δακτύλιο της παραλίας. Οι
περισσότερες μετακινήσεις γίνονται με μόνιππα (άμαξες ή αλλιώς ζωήλατα) και η
βόλτα από την Ντάπια μέχρι το παλιό λιμάνι κοστίζει 2.000 ρομαντικότατες δραχμές

ΔΙΑΜΟΝΗ

Κοντά 10.000 κλίνες διαθέτει το τουριστικά ανεπτυγμένο νησί, αλλά εάν πιάσει
χειμώνας με δυσκολία βρίσκει κανείς ανοιχτό ξενοδοχείο ή δωμάτιο! Φυσικά θα
συναντήσετε πολλά ξενοδοχεία πολυτελείας, ενώ το υπέροχο και παραδοσιακό
«Ποσειδώνιον» λειτουργεί ακόμα. Τα παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά:

Ποσειδώνιον: 0298-72308

Νησιά: 75000

Σπέτσες: 72602

Βίλα Κριεζή: 74086

Βίλα Χριστίνα: 72218

Αρμάτα: 72683

ΦΑΓΗΤΟ

Γενικά το επίπεδο των προσφερομένων εδεσμάτων και στις απλές ταβέρνες, αλλά
και στα στυλάτα ρεστοράν, είναι άνω του μετρίου αν και οι τιμές, όπως σε όλα
τα πράγματα στις Σπέτσες, είναι ανεβασμένες. Από τις πιο παλιές ταβέρνες είναι
αυτή του «Παρτάλη» προς την Αναργύρειο Σχολή, ενώ στο παλιό λιμάνι η «Εξέδρα»
έχει και καλό ψάρι εκτός των άλλων. Επίσης καλή ψαροταβέρνα στο παλιό λιμάνι
είναι ο «Ταρσανάς». Ωραία ατμόσφαιρα, καλό σέρβις και μέτριο φαγητό σε σχέση
με αυτά που πληρώνεις έχει το «Λιοτρίβι» δίπλα στο καρνάγιο του παλιού
λιμανιού. Στην πολυσύχναστη Αγία Μαρίνα εξαιρετικούς μεζέδες έχει το Paddock’s
και πίσω από την Ντάπια ο «Λάζαρος» φημίζεται για το κατσικάκι του. Στην
παραλία των Αγίων Αναργύρων μπορείτε να φάτε αρκετά καλά μαγειρευτά στην
ταβέρνα του «Μανώλη» που είναι self-service, ενώ άλλη μια ταβέρνα υπάρχει στο
τέρμα της παραλίας της Ζογεριάς.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0298)

Δήμος Σπετσών: 72225

Αστυνομία: 73100

Αγρ. Ιατρείο: 72472

Τουρ. Αστυνομία: 73744

Λιμεναρχείο: 72245