[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Πάνω από δυόμισι αιώνες έχουν περάσει από τότε που ο Βενιαμίν Φραγκλίνος
έγραφε ότι «η θρησκεία υπέφερε πάντοτε όταν δίναμε μεγαλύτερη σημασία στην
ορθοδοξία ­ στο δόγμα δηλαδή ­ απ’ ό,τι στην ηθική συμπεριφορά». Είναι βέβαια
εξαιρετικά απίθανο ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος να έχει ποτέ του ασχοληθεί μ’
έναν τόσο ελευθερόφρονα Αμερικανό. Έμοιαζε, ωστόσο, να εκφράζει ανάλογο
προβληματισμό όταν ζητούσε «να μεταδώσουμε ήθος στα παιδιά μας». Ποιος άραγε
θα μπορούσε να διαφωνήσει; Αλλά και πώς μπορεί η Εκκλησία να βοηθήσει; Κατά
έναν παράδοξο τρόπο ο Μακαριώτατος δείχνει να ταυτίζει το ήθος με την κατήχηση
στην ορθοδοξία και να την αντιπαραθέτει μάλιστα με την έλλειψη ­ προφανώς ­
ήθους των «ευρωλιγούρηδων».

Η πρώτη ένσταση ασφαλώς αφορά το ήθος ενός διαλόγου με τέτοιου επιπέδου
χαρακτηρισμούς. Ο Μακαριώτατος όμως «τις πάει» τέτοιες εκφράσεις και θα πρέπει
να του τις συγχωρήσουμε. Εκείνο που δεν θα πρέπει ο ίδιος να συγχωρήσει στον
εαυτό του είναι την εύκολη και αγοραία άποψη ότι αρκούν τέτοιου είδους
φραστικοί εκσυγχρονισμοί για να μπορέσει η Εκκλησία να συμβαδίσει με την εποχή
της. Αντιθέτως, το αν θα μπορέσει να ξαναγίνει ένας ζων οργανισμός θα κριθεί
από την ικανότητά της ακριβώς να συνομιλήσει με τους «ευρωλιγούρηδες», αλλά
και τους οικολόγους, τις φεμινίστριες, τους νεοφιλελεύθερους, τους
απογοητευμένους αριστερούς ­ όλους όσους τέλος πάντων προβληματίζονται για τις
ηθικές αξίες της κοινωνίας μας. Το να πιστέψει κανείς ότι ένας πολίτης σήμερα
μπορεί να ενδιαφερθεί για το «φιλιόκβε» ή όποια άλλη δογματική ανοησία
απασχολεί τους θεολόγους, αποτελεί ασύγγνωστη πλάνη ­ αν δεν είναι ένδειξη
ιδιοτέλειας. Σε μία εποχή ηθικής ρευστότητας όμως η Εκκλησία ­ μια διαφορετική
Εκκλησία από τη σημερινή ­ θα μπορούσε και αυτή να συμβάλει στη διατήρηση της
κοινωνικής συνοχής αλλά και στην προβολή μιας διαφορετικής λιγότερο
ατομιστικής συμπεριφοράς για τους πολίτες. Για τον Αρχιεπίσκοπο βέβαια και
τους επαγγελματίες της θρησκείας όλα αυτά μπορεί να ακούγονται άκρως βλάσφημα
και αιρετικά. Μπορεί όμως να τους ανακουφίσει μια άλλη φράση του Βενιαμίν
Φραγκλίνου: «Έχοντας μελετήσει τις Γραφές είμαι πια βέβαιος ότι την τελευταία
ημέρα θα κριθούμε όχι για όσα σκεπτόμαστε αλλά για τις πράξεις μας».
Περισσότερο διανοητικό θάρρος λοιπόν ­ όχι ότι θα έβλαπτε δηλαδή και λίγο
περισσότερο περίσσευμα καρδιάς…

kapsis@dolnet.gr