Με αργούς ρυθμούς η προετοιμασία για το ευρώ

Μετά τις ανησυχίες για την εξασφάλιση μιας επιτυχημένης πρεμιέρας για το ευρώ,
οι κυβερνήσεις των 15 κρατών-μελών έχουν τώρα μπροστά τους ένα νέο πρόβλημα:
την αποδοχή του νέου ενιαίου νομίσματος από τους πολίτες και την εξοικείωσή
τους με τη χρήση του, που θα ξεκινήσει από την 1η Ιανουαρίου 2002. Το θέμα
συζητήθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Νομισματική Επιτροπή και θα απασχολήσει
το προσεχές άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομίας, το οποίο και θα δώσει τις
κατευθύνσεις για να αντιμετωπιστεί η νέα αυτή ­ ίσως και μεγαλύτερη ­
δοκιμασία για το ενιαίο νόμισμα. Οι υπουργοί έχουν ήδη στα χέρια τους την
εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θέτει το πρόβλημα σε όλες του τις
διαστάσεις και υποδεικνύει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

Μακρινή προοπτική

Όπως επισημαίνεται στην εισήγηση αυτή, τόσο για τους πολίτες όσο και για τις
επιχειρήσεις και ιδίως τις μικρομεσαίες, το ενιαίο νόμισμα αποτελεί προς το
παρόν μια μακρινή προοπτική. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι πληρωμές μέσω
πιστωτικών καρτών σε ευρώ αντιστοιχούν μόλις στο 1,35% του συνόλου, σύμφωνα με
στοιχεία από μεγάλη εταιρεία πιστωτικών καρτών. Σε ό,τι αφορά τις
επιχειρήσεις, η πρόοδος αφορά κυρίως τις μεγάλες. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι
το 35% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί ήδη το ευρώ στα εμβάσματα προς τους
πελάτες. Ωστόσο η πλειοψηφία, στην οποία συμπεριλαμβάνεται σχεδόν το σύνολο
των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αναφέρει ότι θα ξεκινήσει να μετατρέπει τους
λογαριασμούς της σε ευρώ κατά τη διάρκεια του 2001. Το γεγονός αυτό κρίνεται
ανησυχητικό, αν ληφθεί υπ’ όψιν ότι για την προσαρμογή μόνο του λογισμικού που
χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις απαιτούνται 24 μήνες. Μάλιστα, οι σχετικές
εταιρείες λογισμικού προειδοποιούν ότι ορισμένες επιχειρήσεις δεν θα είναι
έτοιμες για την προθεσμία της 1/1/2002. Τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι
πολίτες, εξάλλου, εμφανίζονται δυσαρεστημένοι από το γεγονός ότι οι τράπεζες
εξακολουθούν να επιβάλλουν υψηλές προμήθειες για τις διασυνοριακές πληρωμές σε
ευρώ. Οι προμήθειες αυτές συγκαλύπτονταν έως τώρα από τις τιμές μετατροπής των
διαφορετικών νομισμάτων.

Ενημερωτική εκστρατεία

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται
την άμεση έναρξη ενημερωτικής εκστρατείας σε όλα τα κράτη-μέλη, με στόχο την
εξοικείωση των πολιτών με τις πρακτικές πλευρές της χρήσης του ευρώ, αλλά και
την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων για να ξεκινήσουν εγκαίρως τις προετοιμασίες
της μετάβασης.

Ιδιαίτερη έμφαση, τονίζεται, πρέπει να δοθεί στις μικρές επιχειρήσεις, το
λιανικό εμπόριο και τον τουρισμό, καθώς οι κλάδοι αυτοί θα βοηθήσουν με τη
σειρά τους τους πολίτες να γνωρίσουν το ενιαίο νόμισμα.

Ήδη, επισημαίνεται, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζει τώρα μια τέτοια
εκστρατεία, οι κύριοι στόχοι της οποίας είναι οι εξής:

*Να μάθει το κοινό να αναγνωρίζει τα γνήσια χαρτονομίσματα και κέρματα ευρώ.

*Να μάθουν οι ταμίες, καταστημάτων και τραπεζών, να εξετάζουν τα
χαρτονομίσματα για να εντοπίζουν γρήγορα ενδεχόμενη παραχάραξη.

*Να προετοιμαστεί σταδιακά το ευρύ κοινό για την εισαγωγή των χαρτονομισμάτων
και των κερμάτων, μέσω της επίδειξης των σχεδίων τους.

Όπως επισημαίνεται, η προσαρμογή του κοινού συνιστά ένα πρόβλημα, το μέγεθος
του οποίου δεν πρέπει να υποτιμάται.

Η «αίσθηση» των τιμών, η «γλώσσα» του χρήματος, αλλά και η συμβολική αξία των
εθνικών νομισμάτων θα τεθούν σε δοκιμασία την 1/1/2002.

Το πρόβλημα αυτό αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις για ευαίσθητες ομάδες του
πληθυσμού, όπως οι τυφλοί, οι αγράμματοι, οι ηλικιωμένοι και οι γεωγραφικά
απομονωμένοι, για τους οποίους πρέπει να καταβληθούν ειδικές, επιπλέον
προσπάθειες εξοικείωσης.

Τα προβλήματα, όμως, με την έναρξη της κυκλοφορίας των ευρω-κερμάτων και
χαρτονομισμάτων, δεν σταματούν εδώ. Τα κράτη-μέλη καλούνται ακόμη να πάρουν
αποφάσεις σε δύο κρίσιμα ζητήματα, από τα οποία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η
επιτυχία της προσπάθειας.

Η παράλληλη κυκλοφορία

Το πρώτο αφορά τη διάρκεια της διπλής κυκλοφορίας του ευρώ και των εθνικών
νομισμάτων. Το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα ενός
εξαμήνου παράλληλης κυκλοφορίας, έως ότου το ευρώ υποκαταστήσει πλήρως τα
εθνικά νομίσματα. Όμως, τα κράτη-μέλη έχουν καταστρώσει διαφορετικά σχέδια για
το πρώτο αυτό εξάμηνο του 2002.

Ορισμένα, προτιμούν να επισπεύσουν τη διάρκεια της διπλής κυκλοφορίας, ενώ
άλλα θέλουν να την εξαντλήσουν.

Οι διαφορές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε σύγχυση, παρατηρεί η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή. Η ίδια, μάλιστα, προτείνει να συμφωνήσουν τα κράτη-μέλη ότι η
διάρκεια της διπλής κυκλοφορίας θα περιοριστεί σε 3 μήνες.

Τα πρώτα ευρω-κέρματα

Το δεύτερο πρόβλημα αφορά τον ακριβή χρόνο στον οποίο θα αρχίσουν να
κυκλοφορούν τα πρώτα ευρωκέρματα και χαρτονομίσματα.

Ο σχετικός κανονισμός προβλέπει ότι αυτό θα γίνει την 1/1/2002, αλλά οι
ενδιαφερόμενοι οικονομικοί παράγοντες προτιμούν να ξεκινήσει η κυκλοφορία λίγο
νωρίτερα και συγκεκριμένα από τον Δεκέμβριο του 2001, για μια μικρή, έστω
ποσότητα.

Η πλειοψηφία των κρατών-μελών σχεδιάζει ήδη να ξεκινήσει η διανομή πριν από το
2002, αλλά μόνο προς τις τράπεζες και όχι στο ευρύ κοινό.

Οι ενώσεις των καταναλωτών, όμως, τάσσονται υπέρ της έγκαιρης διανομής και
υποστηρίζουν ότι έτσι θα μετριασθούν προβλήματα, όπως η δημιουργία τεράστιων
«ουρών» στα ταμεία των καταστημάτων μετά τον Ιανουάριο, καθώς οι καταναλωτές
θα χρησιμοποιούν για πρώτη φορά τα νέα νομίσματα.

Τέλος, υπάρχουν και τα πρακτικά προβλήματα, όπως η μεταφορά των νέων
νομισμάτων και η συγκέντρωση και αποθήκευση των παλαιών. Όλα αυτά συνιστούν
μια άνευ προηγουμένου πρόκληση για τα κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ, στα οποία
φιλοδοξεί να συγκαταλέγεται και η Ελλάδα από τον επόμενο χρόνο.

Το ευρώ, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει επιτύχει ήδη την
καθιέρωσή του στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές, κατακτώντας μια θέση
εξίσου σημαντική με αυτήν του δολαρίου.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι τα ομόλογα σε ευρώ αντιπροσωπεύουν το 45% του
συνόλου των ανάλογων τίτλων που κυκλοφορούν παγκοσμίως.

Τώρα, όμως, πρέπει πλέον το ευρώ να καθιερωθεί και στις καθημερινές συναλλαγές
των απλών πολιτών. Κι αυτό είναι ένα πείραμα άνευ προηγουμένου, η επιτυχία του
οποίου δεν εξαρτάται μόνο από τις ορθές αποφάσεις μακροοικονομικής ή
νομισματικής πολιτικής.