Κατακόρυφη αύξηση τζίρου και κερδών

Ο επενδυτικός πυρετός στην οδό Σοφοκλέους εκτίναξε τις τιμές των μετοχών, αλλά
και τον καθημερινό τζίρο. Αυτό είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση του τζίρου
και των κερδών των χρηματιστηριακών εταιρειών, που προκύπτουν από τις
προμήθειες επί της αξίας συναλλαγών. Ταυτόχρονα, όμως, με τη σημαντική αύξηση
της κερδοφορίας των χρηματιστηριακών εταιρειών τα τελευταία χρόνια,
παρατηρείται αύξηση του περιθωρίου κέρδους και μείωση της μέσης προμήθειας που
παρακρατούν από τους πελάτες τους. Η αύξηση του περιθωρίου κέρδους σημαίνει
ότι αυξήθηκε η λειτουργική αποτελεσματικότητα των χρηματιστηριακών εταιρειών.
Από την άλλη, η μείωση της μέσης προμήθειας δείχνει αλλαγή στην τιμολογιακή
πολιτική και είναι αποτέλεσμα της αύξησης του ανταγωνισμού και της
κινητικότητας στον χώρο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που χαρακτηρίζει τις
μέρες μας.

Ο τζίρος

Όπως προκύπτει από μελέτη που εκπόνησε η Διεύθυνση Μελετών, Παρακολούθησης
Κεφαλαιαγοράς και Διεθνών Σχέσεων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ο συνολικός
κύκλος εργασιών (τζίρος) το 1998 των χρηματιστηριακών εταιρειών ήταν 132,4
δισ. δραχμές, σημειώνοντας αύξηση κατά 142,97%, έναντι του 1997. Κατά το 1997,
ο συνολικός τζίρος ήταν 54,5 δισ. δραχμές (αύξηση κατά 166,44%) και το 1996
ήταν 20,5 δισ. δραχμές.

Τα κέρδη

Αντίστοιχα, τα κέρδη προ φόρων το 1998 ανήλθαν σε 60,3 δισ. δραχμές,
σημειώνοντας αύξηση κατά 173,39%, έναντι του 1997, όταν είχαν διαμορφωθεί σε
22,1 δισ. δραχμές. Το 1997 είχαν αυξηθεί τα κέρδη προ φόρων κατά 185,49%
έναντι του 1996, όταν είχαν ανέλθει σε 7,7 δισ. δραχμές. Τα αποτελέσματα αυτά
διαμορφώθηκαν με συνολικό όγκο συναλλαγών στο Χρηματιστήριο 27,5 τρισ. δραχμών
το 1998, 10,3 τρισ. δραχμών το 1997 και 3,8 τρισ. δραχμών το 1996.

Η προμήθεια

Διαιρώντας τον συνολικό τζίρο στο Χρηματιστήριο με το συνολικό κύκλο εργασιών
των χρηματιστηριακών εταιρειών προκύπτει η μέση προμήθεια. Αυτή το 1996 ήταν
0,53%, το 1997 ήταν επίσης 0,53% και το 1998 ήταν 0,48%. διαιρώντας τα
συνολικά κέρδη προ φόρων με τον συνολικό κύκλο εργασιών των χρηματιστηριακών
εταιρειών προκύπτει το μέσο περιθώριο κέρδους προ φόρων, το οποίο το 1998 ήταν
45,53% και το 1997 ήταν 40,47%. Το μέσο περιθώριο κέρδους προ φόρων το 1996
ήταν 37,77%.

Πρόβλεψη για το 1999

Με δεδομένο τον μέχρι στιγμής τζίρο του Χρηματιστηρίου και με την προϋπόθεση
ότι η μέση προμήθεια και το περιθώριο κέρδους παραμένουν σταθερά, μπορεί να
εκτιμηθεί ο κύκλος εργασιών και τα κέρδη προ φόρων των χρηματιστηριακών
εταιρειών για το 1999. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΜΕΧΑ, ο συνολικός τζίρος του
Χρηματιστηρίου το Α’ εξάμηνο ανήλθε σε 36,998 τρισ. δραχμές. Συνεπώς ο
συνολικός κύκλος εργασιών των χρηματιστηριακών εταιρειών το πρώτο εξάμηνο του
1999 υπολογίζεται σε 177,6 δισ. δραχμές. Επίσης, τα συνολικά κέρδη προ φόρων
για το πρώτο εξάμηνο του 1999 υπολογίζονται σε 80,86 δισ. δραχμές. Έτσι, για
ολόκληρο το 1999 τα κέρδη προ φόρων μπορεί να ανέλθουν σε 160 δισ. δραχμές,
περίπου. Ήδη, σύμφωνα με τον συνολικό τζίρο στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών
κατά το επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου, ο συνολικός κύκλος εργασιών των
χρηματιστηριακών εταιρειών εκτιμάται σε 219,62 δισ. δραχμές και τα συνολικά
κέρδη προ φόρων σε 99,99 δισ. δραχμές.

κατά το πρώτο τετράμηνο του έτους, από δείγμα 30 ανώνυμων χρηματιστηριακών
εταιρειών (45% του συνόλου) που δημοσίευσαν οικονομικές καταστάσεις για το
1998, ο κύκλος εργασιών έφθανε τα 70 δισ. δραχμές και τα κέρδη προ φόρων τα 34
δισ. δραχμές. Σύμφωνα με ένα μεγαλύτερο δείγμα από 42 χρηματιστηριακές
εταιρείες, προέκυπτε ότι η μέση προμήθεια στις συναλλαγές το 1998 ήταν 0,56%
και ότι το μέσο περιθώριο κέρδους ήταν 46,4%. Προβάλλοντας η Διεύθυνση
Μελετών, Παρακολούθησης Κεφαλαιαγοράς και Διεθνών Σχέσεων της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς τα αποτελέσματα του 1998 στο πρώτο τετράμηνο του 1999, με βάση
τον τότε διενεργηθέντα όγκο συναλλαγών, προέκυπτε ότι τα κέρδη προ φόρων των
χρηματιστηριακών εταιρειών ανέρχονταν σε 55 δισ. δραχμές. Με τον ίδιο τρόπο, ο
κύκλος εργασιών των χρηματιστηριακών εταιρειών το πρώτο τετράμηνο του έτους
εκτιμάτο σε 120 δισ. δραχμές.

Εκτιμήσεις

Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι σε λίγα χρόνια, όταν θα περάσει η περίοδος των
«παχειών αγελάδων» για τις χρηματιστηριακές εταιρείες, θα κληθούν να
ανταγωνιστούν τραπεζικά ιδρύματα, επενδυτικές εταιρείες, θυγατρικές Τραπεζών,
καθώς και ξένες επενδυτικές εταιρείες. Αυτό θα έχει επίδραση και στην
τιμολογιακή τους πολιτική. Οι χρηματιστές είναι αισιόδοξοι και υποστηρίζουν
ότι η υψηλή κερδοφορία των χρηματιστηριακών εταιρειών μεγαλώνει τις ίδιες τις
εταιρείες. Τραπεζικά στελέχη και εμπειρογνώμονες, όμως, προβλέπουν ότι και
στον κλάδο των χρηματιστηριακών εταιρειών θα συμβεί ό,τι έχει ήδη ξεκινήσει
στους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Εκτιμούν, μάλιστα, ότι όχι μόνο θα αλλάξει η τιμολογιακή τους πολιτική από τον
ανταγωνισμό αλλά ότι ο αριθμός των χρηματιστηριακών εταιρειών θα μειωθεί, όπως
μειώθηκε και ο αριθμός των Τραπεζών, ενώ ταυτόχρονα θα γίνουν μεγαλύτερες και
ισχυρότερες. Δηλαδή, θα σταματήσει η ανάπτυξη του χρηματιστηριακού κλάδου σε
πλάτος και θα αρχίσει η ανάπτυξή του σε βάθος.

Ήδη, σύμφωνα με οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία έχει ενσωματωθεί στο
ελληνικό Δίκαιο, τα κράτη-μέλη έχουν καταργήσει από το 1996 τους περιορισμούς
που ίσχυαν στη νομοθεσία και που δεν επέτρεπαν στις Τράπεζες να γίνουν μέλη
του Χρηματιστηρίου και να διενεργούν μόνες τους πράξεις με μετοχές. Στην
Ελλάδα έχει δοθεί παράταση έως τα τέλη του 1999, η οποία ισχύει και για τις
πράξεις σε παράγωγα επί μετοχών και δεικτών μετοχών στο Χρηματιστήριο
Παραγώγων Αθηνών. Αυτό σημαίνει ότι από το 2000 οι Τράπεζες θα μπορούν να
γίνουν μέλη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών και του Χρηματιστηρίου Παραγώγων
Αθηνών όσον αφορά τις πράξεις σε μετοχές, εκτός εάν υπάρξει νωρίτερα απόφαση
του υπουργού Εθνικής Οικονομίας. Η οδηγία αυτή ίσως οδηγήσει σε αλλαγή του
τοπίου στον κλάδο των επενδυτικών υπηρεσιών. Ενδεικτικά είναι τα παραδείγματα
της Γερμανίας και της Ελβετίας, όπου οι Τράπεζες είναι οι μοναδικοί σχεδόν
φορείς παροχής επενδυτικών υπηρεσιών.

Τα κύρια σημεία της μελέτης

Σύνολο Ενεργητικού: Σημαντική αύξηση κατά 150%. Να σημειωθεί ότι, το
μέγεθος εξαρτάται από τις συναλλαγές που δεν έχουν ακόμα εκκαθαρισθεί.

Ίδια Κεφάλαια: Αύξηση κατά 75%. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης
προέρχεται από αποθεματοποίηση των κερδών της χρήσης. Η ισχυροποίηση της
κεφαλαιακής βάσης είναι επιβεβλημένη, καθώς υψηλά ίδια κεφάλαια σημαίνει:
Πρώτον, μικρότερη εισφορά στο Συνεγγυητικό κεφάλαιο και δεύτερον, δυνατότητα
διενέργειας υψηλότερων συναλλαγών. Σημειώνεται ότι η παροχή υπηρεσιών αναδοχής
παρέχεται μόνο εφόσον το μετοχικό κεφάλαιο υπερβαίνει το 1 δισ. δρχ.

Κύκλος Εργασιών: Άνοδος κατά 143%, σε συνάρτηση με την αύξηση όγκου
συναλλαγών. Η αύξηση κατανέμεται ομοιόμορφα στις ΑΧΕ.

Κέρδη προ φόρων: Αύξηση μεγαλύτερη από αυτή του κύκλου εργασιών, που
δείχνει ότι βελτιώθηκε το καθαρό περιθώριο κέρδους. Η βελτίωση θα πρέπει να
αποδοθεί μάλλον στα έσοδα από χρηματιστηριακές συναλλαγές του ιδίου
χαρτοφυλακίου παρά στη μείωση του κόστους παροχής υπηρεσιών.

Μερίσματα πληρωτέα: Η αύξησή τους συμβαδίζει με την αύξηση του κύκλου
εργασιών και, σε μικρότερο βαθμό, με την αύξηση των κερδών πριν και μετά τους
φόρους. Συνεπώς, η μερισματική πολιτική των ΑΧΕ δεν φαίνεται να έχει
μεταβληθεί σημαντικά σε σχέση με το 1998.

Μέση προμήθεια: Μικρή μείωση, από 0,53% το 1997 σε 0,48% το 1998. Η
μείωση αυτή θα πρέπει να αποδοθεί πρώτον, στον εντεινόμενο ανταγωνισμό και
δεύτερον, στην αύξηση του αριθμού των ΑΧΕ. Η τάση αναμένεται να συνεχισθεί και
το 1999, με βραδύτερο, όμως, ρυθμό.

Περιθώρια κέρδους: Και τα τρία (μεικτό, καθαρό προ φόρων και καθαρό
μετά τους φόρους), παρουσιάζουν βελτίωση κατά 10%. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι
σπάνια παρατηρούνται τόσο υψηλά περιθώρια κέρδους (45%), ακόμα και σε κλάδους
παροχής υπηρεσιών.

Αποδοτικότητα μέσων ιδίων κεφαλαίων: Σε επίπεδο προ φόρων παρουσιάζει
βελτίωση κατά 68%. Για κάθε εκατό δραχμές ιδίων κεφαλαίων, μία ΑΧΕ κατά μέσο
όρο κερδίζει 90 δραχμές τον χρόνο. Όσον αφορά την αποδοτικότητα μετά τους
φόρους, αυτή φθάνει το 57%.

Μερισματική απόδοση: Διατηρείται στα ίδια επίπεδα για τα τρία τελευταία
χρόνια (από τα κέρδη προς διάθεση μοιράζεται το 1/3 αυτών στους μετόχους). Να
σημειωθεί ότι από τα αποτελέσματα του α’ εξαμήνου 1999 προκύπτει αύξηση του
ποσοστού των κερδών που προορίζονται για μερίσματα. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί
από το γεγονός ότι οι ΑΧΕ δεν έχουν, έως το τέλος του χρόνου, λόγο να
ενισχύσουν τα ίδια κεφάλαιά τους και παράλληλα οι βασικοί μέτοχοι των
εταιρειών επιθυμούν να έχουν ρευστότητα, την οποία βέβαια επανεπενδύουν στο
Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών.