Παφ… και έμφραγμα 10 χρόνια νωρίτερα

Το κάπνισμα διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου και μειώνει
κατά 10 χρόνια την ηλικία στην οποία μπορεί να συμβεί το έμφραγμα. Δέκα χρόνια
που συνεπάγονται ένα ανυπολόγιστο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και ένα
οικονομικό κόστος που, θεωρητικά, θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες του ΕΣΥ
κατά… 20%, περίπου, σύμφωνα με υπολογισμούς γιατρών.

ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ

Δύο μεγάλες έρευνες ­ η μία από τις οποίες είναι ελληνική και η άλλη ισπανική
­, οι οποίες παρουσιάστηκαν στο 21ο Συνέδριο Καρδιολογίας που γίνεται αυτές
τις ημέρες στη Βαρκελώνη με συμμετοχή των πιο σημαντικών επιστημόνων από όλο
τον κόσμο, καταλήγουν και οι δύο σ’ αυτό το συμπέρασμα.

Η ελληνική μελέτη ­ που παρουσιάστηκε από τον δρα Γιώργο Ανδρικόπουλο, από το
Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ­ βασίστηκε σε ένα δείγμα 7.500 εμφραγματιών όλων των
κατηγοριών από 76 νοσοκομεία της Ελλάδας που είχε συγκεντρώσει σε μια πολύτιμη
«βάση δεδομένων» από το 1994 ο κ. Ηλίας Χειμώνας, πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας
Επιδημιολογίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας ­ αριθμός που αναλογεί
στο 55-60% των Ελλήνων εμφραγματιών, σύμφωνα με την καταγραφή της Ελληνικής
Στατιστικής Εταιρείας. Η καταγραφή έγινε χωρίς επιλογή (όπως έχει γίνει σε
άλλες έρευνες) και επομένως απεικονίζει τα χαρακτηριστικά του συνόλου των εμφραγματιών.

«Μέχρι τώρα ήταν αποδεκτό το λεγόμενο “παράδοξο των καπνιστών” όπως
αποκαλείται το φαινόμενο που είχε παρατηρηθεί να έχουν οι καπνιστές καλύτερη
πρόγνωση επιβίωσης ύστερα από έμφραγμα παρ’ ότι τους συμβαίνει σε μικρότερη
ηλικία και συχνότερα από τους μη καπνιστές» λέει ο δρ Ανδρικόπουλος, με τον
οποίο μιλήσαμε μετά την παρουσίαση της μελέτης του. «Οι προηγούμενες έρευνες
είχαν δείξει ότι το ποσοστό των μη καπνιστών που πεθαίνουν από έμφραγμα είναι
7,5% και των καπνιστών 14%, ενώ έδειχναν ότι είχαν και πολύ μικρότερο βαθμό
στενώσεως των αρτηριών. Υπήρχε μία αντίφαση στα στοιχεία αυτά καθώς γνωρίζουμε
ότι το κάπνισμα έχει συνδεθεί με ανεπιθύμητα επακόλουθα, όπως η πρόκληση
αρρυθμιών, θρόμβων ή βαγοσπασμών ­ συμπτώματα που όχι μόνο προδιαθέτουν για το
έμφραγμα του μυοκαρδίου, αλλά και μετριάζουν την αποτελεσματικότητα της
ιατρικής παρέμβασης για τη σωτηρία της ζωής των ασθενών».

Εν τούτοις οι έρευνες αυτές που έδειχναν τους καπνιστές να είναι σε καλύτερη
μοίρα από τους μη καπνιστές και είχαν δημιουργήσει την αισιόδοξη πεποίθηση ότι
το κάπνισμα μπορεί να κάνει και καλό είχαν βασιστεί σε ένα επιλεγμένο δείγμα
εμφραγματιών, εκείνων που είχαν υποστεί θρομβόλυση. Επιπλέον δεν διαχώριζαν το
φύλο και την ηλικία παρ’ όλο που, όπως λέει ο κ. Ανδρικόπουλος, είναι γνωστό
ότι οι πιο ηλικιωμένοι και οι γυναίκες πεθαίνουν πιο συχνά από έμφραγμα από
ό,τι οι άνδρες.

Η εξήγηση

Προσπαθώντας να βρουν μία εξήγηση στο γιατί οι καπνιστές έμοιαζαν να έχουν
αυξημένα ποσοστά επιβίωσης μετά το έμφραγμα μυοκαρδίου, οι ερευνητές
ανακάλυψαν ότι δεν υπήρχε κανένα «παράδοξο» καθώς τα νεώτερα στοιχεία δείχνουν
ότι η θνησιμότητα των καπνιστών είναι σε αναλογία με την ηλικία και το φύλο
τους. Και πράγματι η μελέτη το επιβεβαίωσε καθώς έδειξε ότι:

* Ο μέσος όρος της ηλικίας των καπνιστών ήταν τα 59 χρόνια (80% των
ανδρών και 25% των γυναικών), ενώ

* Ο μέσος όρος της ηλικίας των μη καπνιστών ήταν τα 70 χρόνια (60 για
τις γυναίκες και 69 για τους άνδρες).

Έτσι, οι καπνιστές παθαίνουν έμφραγμα πολύ νωρίτερα από τους μη καπνιστές, όχι
μόνο γιατί τα αγγεία τους στενώνονται γρηγορότερα, αλλά κυρίως γιατί το
κάπνισμα δημιουργεί θρόμβους οι οποίοι, κάποια στιγμή, προκαλούν έμφραγμα πολύ
πριν τα αγγεία τους έχουν στενωθεί σε επικίνδυνο βαθμό, πράγμα που συμβαίνει
με τους μη καπνιστές που παθαίνουν έμφραγμα όταν, με την ηλικία, στενωθούν
πολύ τα αγγεία τους. Έτσι, «οι δυσμενείς επιπτώσεις του καπνίσματος στη
λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος», λέει ο δρ Ανδρικόπουλος, «δεν
επιτρέπουν στους καπνιστές να ωφεληθούν από το γεγονός ότι παρουσιάζουν
λιγότερο εκτεταμένη στεφανιαία νόσο από τους μη καπνιστές εμφραγματίες της
ίδιας ηλικίας».

Στην Ισπανία

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και άλλη έρευνα, τα συμπεράσματα της οποίας
επίσης ανακοινώθηκαν στο Παγκόσμιο Καρδιολογικό Συνέδριο της Βαρκελώνης, η
οποία πραγματοποιήθηκε σε 29 νοσοκομεία της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της
Ιταλίας, σε δείγμα 2.110 ασθενών. Όπως δηλώνει η συντονίστρια της μελέτης
καθηγήτρια Χοσέ Μαρία Κρουθ-Φερνάντες, διευθύντρια του Τμήματος Καρδιολογίας
του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου «Βίρχεν Μακαρένα», τα στοιχεία της έρευνας
δείχνουν ότι «το κάπνισμα είναι υπεύθυνο για το έμφραγμα του μυοκαρδίου για
ένα μεγάλο αριθμό ατόμων που είχαν μικρές πιθανότητες να το πάθουν αν δεν
κάπνιζαν». Οι περισσότεροι ήταν νέοι, στην πλειονότητα γυναίκες, χωρίς
προηγούμενο ιστορικό στηθάγχης ή υπέρτασης, λιγότεροι παχύσαρκοι και
διαβητικοί από τους μη καπνιστές, δηλαδή δεν ανήκαν στην ομάδα υψηλού
κινδύνου. Επιπλέον, λέει η Ισπανίδα καρδιολόγος, «οι καπνιστές συχνά πεθαίνουν
αμέσως μόλις φτάσουν στο νοσοκομείο».

Η ισπανική έρευνα εντόπισε και ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο που αφορά τους
νέους: το 95% των νέων που είχαν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου ήταν καπνιστές.

Όλοι οι επιστήμονες τόνισαν ότι τα ευρήματα αυτά θα πρέπει να προβληματίσουν
όλους τους καρδιολόγους για τις συμβουλές που δίνουν στους ασθενείς τους σε
σχέση με το κάπνισμα.

Μελέτη – μαμούθ σε 38 χώρες για την αύξηση των καρδιοπαθειών

Μια γιγαντιαία μελέτη, που ονομάστηκε Α to Ζ (δηλαδή από το Α στο Ωμέγα) και
θα διεξαχθεί σε 381 ιατρικά κέντρα 38 χωρών, είναι η απάντηση των επιστημόνων
στην παρατηρούμενη ανησυχητική αύξηση των καρδιοπαθειών και ιδιαίτερα των
κρουσμάτων του οξέος στεφανιαίου συνδρόμου σε όλο τον κόσμο. Αύξηση που έχει
ως συνέπεια τον όλο και μεγαλύτερο αριθμό θανάτων από καρδιαγγειακά.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε στο 21ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας
Καρδιολογίας στη Βαρκελώνη ο καθηγητής Γιουτζίν Μπράουνβαλντ της Ιατρικής
Σχολής του Χάρβαρντ:

* 10% των ασθενών που εισάγονται στα νοσοκομεία με οξύ στεφανιαίο
σύνδρομο παθαίνει έμφραγμα ή πεθαίνει, και

* 5%-10% επιπλέον έχει την ίδια κατάληξη σε διάστημα 30 ημερών.

Σε μια προσπάθεια να βάλουν κάποιο φραγμό σ’ έναν από τους μεγαλύτερους
φονιάδες της ανθρωπότητας, διαπρεπείς επιστήμονες από όλο τον κόσμο αποφάσισαν
να συνεργαστούν σε μια μεγάλη μελέτη που έχει στόχο να δοκιμάσει την
αποτελεσματικότητα συνδυασμών φαρμακευτικών ουσιών ­ ακόμη και ουσίες που
προέρχονται από το δηλητήριο της οχιάς.

Συγκεκριμένα θα συνδυάσουν τις ουσίες τιροφιβάνη και συμβαστατίνη σε ασθενείς,
από την πρώτη κιόλας ημέρα της εμφάνισης του προβλήματος.

Η πρώτη έχει ως βάση το δηλητήριο της οχιάς και έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα
αποτελεσματική στην αποτροπή των εμφραγμάτων, ενώ η δεύτερη έχει αποδειχθεί
ότι ελέγχει αποτελεσματικά τα ποσοστά «καλής» και «κακής» χοληστερίνης σε
άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, αλλά μέχρι σήμερα δίδονταν χωριστά.