Οι ερωδιοί ποτέ δεν έφυγαν από εδώ…

Πρέσπες δέκα χρόνια! Τι διάστημα μικρό! Και όμως το Φεστιβάλ στις ακριτικές
Πρέσπες, που διοργανώνει ο δημοσιογράφος, ποιητής και βουλευτής της Φλώρινας
Γιώργος Λιάνης, έχει ήδη συμπληρώσει ευδόκιμη ζωή δέκα ετών.

Τι είναι οι Πρέσπες; Είναι λίμνες και μάλιστα δίδυμες. Αλλά και αποτελούν ένα
τριεθνές σύνορο. Υγρό σύνορο. Γι’ αυτό και τόσο στέρεο. Που το προστατεύουν οι
απανταχού της γης λάτρεις των ερωδιών, των κορμοράνων, των πελεκάνων, της
πάπιας, της χήνας, της αγριόχηνας, της αγριόπαπιας και της… γειτονικής αρκούδας.

Κι ενώ η Εγνατία Οδός ολοκληρώνεται με την πρωτοβουλία του ΥΠΕΧΩΔΕ, ο Κώστας
Λαλιώτης είναι ο πρώτος ένθερμος υποστηρικτής του «Αρκτούρου» για την
προστασία της αρκούδας. «Μικρή Άρκτος» λέγεται το οικολογικό περιοδικό, ενώ
«Μεγάλη Άρκτος» δεν υπάρχει. Αντίθετα, όπως υπάρχει το Μικρό και το Μεγάλο
Χωριό στο Καρπενήσι, υπάρχει στην περιοχή η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα.

Εκεί, λοιπόν, στη Μικρή, στο νησάκι με τους 24 κατοίκους, γίνεται εδώ και δέκα
χρόνια κάθε χρόνο, στο τέλος Αυγούστου, το τριήμερο Φεστιβάλ που φέτος θέλησε
να τιμήσει τον μεγάλο συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη και να εξαγγείλει διά στόματος
Γεωργίου Σκούρτη την υποψηφιότητά του για το Νόμπελ της Ειρήνης του έτους 2000.

Ο εκ Λαρίσης καταγόμενος Συμεών Κομνηνόπουλος, βυζαντινός άρχων, πεσών εις
δυσμένειαν, δημιούργησε τότε ένα αυτοτελές κρατίδιο στο νησάκι αυτό, που το
τίμησε μεταφέροντας τα οστά του Αγίου Αχιλλείου. Έχτισε τη μεγάλη βασιλική
όπου πάνω στον φόντο των ερειπίων της ακούσαμε προχθές το «Άξιον εστί» με την
άφθαρτη φωνή του Μανώλη Μητσιά και την ά-στομφη (γι’ αυτό και συναρπαστική)
φωνή του Γιάννη Φέρτη ως αφηγητή.

Χιλιάδες κόσμου αδιαφόρησαν για την ταλαιπωρία της τρίλεπτης βαρκάδας με τα
φουσκωτά του Στρατού. Ήρθαν γιατί πιστεύουν, όπως και οι Επιδαύριοι, ότι αυτό
που συμβαίνει στον τόπο τους τούς τιμά και γι’ αυτό αξίζει ακόμα και να ταλαιπωρηθούν.

Ο νομός Φλωρίνης είχε προ του πολέμου 110 χιλιάδες κατοίκους. Σήμερα δεν
απομένουν παρά οι μισοί. Οι άλλοι, λόγω των απανωτών διώξεων (πόλεμος,
εμφύλιος και το χειρότερο: τα μετεμφυλιακά χρόνια της μισαλλοδοξίας) έφυγαν,
εκπατρίστηκαν, στον Καναδά, στην Αυστραλία και πέρα στην Αμερική. Μα όσοι
απομείναν, ξεπέρασαν τα τραύματα, επουλώσαν τις πληγές και ξανά δημιουργούν το
θαύμα. Που δεν είναι άλλο από την επιμονή της ελληνικότητας να διατηρήσει μέσα
σ’ αυτό τον τριεθνικό κόμβο την ταυτότητά της.

Πλούσιος ο νομός (αλήθεια, γιατί δεν είδαμε στις γιορτές τον κύριο νομάρχη;),
έχει να περηφανεύεται για τις πέντε λίμνες του, τα δασωμένα βουνά του, που
καμιά πυρκαγιά δεν τα απειλεί (πέραν των ιδεολογικών) αφού η οξιά είναι
υδροχαρής, για τον χειμερινό του τουρισμό (μόλις ολοκληρώθηκε η δεύτερη πίστα
σε ύψος 1.800 μέτρων με το τελεφερίκ για τους χιονοδρόμους), αλλά κυρίως
περηφανεύεται για την κτηνοτροφία του. Είναι ο πρώτος νομός στη χώρα μας σε
βοοειδή χωρίς καμιά τρελή αγελάδα, πλην ορισμένων που παρακρούονται από
παραθρησκευτικά παραληρήματα… Οι αποδέλοιπες (υπόλοιπες) προσφέρουν το
πλούσιο γάλα τους (είκοσι κιλά η καθεμιά) «στα κρεμαστάρια μαστάρια τους»
(πριχού πάν στα σφαχτάρια).

Με τον μελοποιημένο αυτό στίχο από τον Μίκη, ξαναγυρνάμε στη μεγάλη γιορτή. Το
υπέροχο δίτομο βιβλίο του «Μελοποιημένη ποίηση» προσφορά του Φεστιβάλ
(Εκδόσεις Ύψιλον) αναφέρει, μεταξύ άλλων, και το περιστατικό της άνω τελείας.
Δηλαδή εκεί όπου στο ποίημα (πιο γνωστό πια ως τραγούδι) στο «Περιγιάλι το
κρυφό κι άσπρο σαν περιστέρι» ο ποιητής (κατοπινός νομπελίστας Σεφέρης)
προειδοποιεί τον συνθέτη (αυριανό νομπελίστα Θεοδωράκη) ότι πρέπει να προσέξει
τον στίχο:

«Με τι καρδιά, με τι πνοή/τι πόθους και τι πάθος/πήραμε τη ζωή μας» (άνω
τελεία) «λάθος! Κι αλλάξαμε ζωή». Και πώς ο συνθέτης εξηγεί στον ποιητή ότι
άνω τελεία στη μουσική δεν υπάρχει, δεν μπορεί να υπάρξει. Κι ως εκ τούτου,
είτε «πήραμε τη ζωή μας λάθος κι αλλάξαμε ζωή», είτε «πήραμε τη ζωή μας» (άνω
τελεία) «λάθος κι αλλάξαμε ζωή», είναι ένα και το αυτό.

[Παρένθεση: ο συγγραφέας του «Λάθους» Αντώνης Σαμαράκης, παρών στον Άγιο
Αχίλλειο, με τη μικρή κοπέλα του νησιού στα γόνατά του (που πάει σχολείο τον
χειμώνα περπατώντας πάνω στην παγωμένη λίμνη), εξηγούσε σε όσους ήθελαν ν’
ακούσουν (παραφράζοντας τον Ηράκλειτο) πως προκειμένου για «λάθη», «άνω και
κάτω τελεία είναι μία και εαυτή»].

Τέλος, θα ήθελα να κλείσω με τα λόγια του ίδιου του Γιώργου Λιάνη: «Η Πρέσπα
γιορτάζει. Γιορτάζει την Ειρήνη. Γιορτάζει την Ειρήνη με επικεφαλής έναν
αγωνιστή, τον μαραθωνοδρόμο της Ειρήνης, τον Μίκη Θεοδωράκη. Τον Ολυμπιονίκη
της Ειρήνης, που από αυτό το μικρό νησάκι με τους 24 κατοίκους απόψε θα
ταξιδέψει η υποψηφιότητά του για το Νόμπελ Ειρήνης σε όλη τη γη (…). Σας
έλεγα ότι γιορτάζουμε στην Πρέσπα. Σε έναν τόπο που είναι γεμάτος σταυρούς.
Από το Βυζάντιο μέχρι τον Εμφύλιο. Η Πρέσπα γέμισε την Ιστορία σταυρούς.
Γέμισε τους κατοίκους της με αυτό που λέμε “καημό της Ρωμιοσύνης”. Γέμισε τις
ξενιτιές (…). Αλλά η ζωή ξανάρχισε εδώ. Ίσως γιατί οι κορμοράνοι, οι ερωδιοί
και οι πελεκάνοι ποτέ δεν έφυγαν»…