Ιστορικά ρεκόρ συναλλαγών και κεφαλαιοποίησης

Από οκτώ διαφορετικές πηγές αντλούνται τα κεφάλαια, που σε καθημερινή βάση
επενδύονται στο ελληνικό Χρηματιστήριο, σύμφωνα με εκτιμήσεις χρηματιστηριακών
και τραπεζικών κύκλων και πηγών των οικονομικών υπουργείων.

Είναι τέτοια η δυναμική των κεφαλαίων που οδεύουν στο Χρηματιστήριο, ώστε η
μέση ημερήσια αξία των συναλλαγών στη Σοφοκλέους να σταθεροποιείται πλέον πάνω
από τα 300 δισ. δρχ. και η εβδομαδιαία αξία των συναλλαγών να φτάνει στο 1,5
τρισ. δρχ., όσο δηλαδή ήταν ο συνολικός ετήσιος τζίρος του Χρηματιστηρίου πριν
από λίγα χρόνια. Η τάση που επικρατεί μάλιστα είναι σε τέτοιο βαθμό ανοδική,
ώστε οι ίδιες οι αρμόδιες χρηματιστηριακές Αρχές να συστήνουν στους επενδυτές
ψυχραιμία και αυτοσυγκράτηση.

Την ίδια ώρα, το ένα μετά το άλλο τα ιστορικά ρεκόρ της Σοφοκλέους
καταρρίπτονται σχεδόν σε καθημερινή βάση. Ήδη η κεφαλαιοποίηση της αγοράς έχει
φτάσει στο δυσθεώρητο ύψος των 54,48 τρισ. δρχ., ποσό το οποίο αναλογεί στο
142,95% του ΑΕΠ. Μόλις πριν από μία εβδομάδα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν
134,49%. Παράλληλα η συνολική αξία των συναλλαγών υπολογίζεται πλέον σε 45
τρισ. δρχ. από την αρχή του έτους.

Αναλυτικά, η εικόνα που προκύπτει, ως προς την προέλευση των κεφαλαίων αυτών,
είναι η εξής:

1 ΟΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ: Στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, το οποίο αποτελεί
κλασική κατεύθυνση των μικροαποταμιευτών, ο ρυθμός αύξησης των κεφαλαίων που
κατατίθενται κινήθηκε κατά το πρώτο τετράμηνο του 1999 στο 3,5%, όταν ο
συνολικός περσινός ήταν 26%. Εκτός πολύ σοβαρού απροόπτου, ο συγκεκριμένος
δείκτης αναμένεται φέτος να κινηθεί πολύ χαμηλότερα σε σχέση με το 1998.
Διοικητικός παράγοντας του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου εκτιμά ότι η μείωση αυτή
αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη στροφή των επενδυτών προς τη Σοφοκλέους.
Υπενθυμίζεται ότι οι χρηματιστηριακές εταιρείες δεν πραγματοποιούν συναλλαγές
μέσω λογαριασμών του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, αλλά μόνο μέσω τραπεζικών λογαριασμών.

Ενδεχομένως έτσι να εξηγείται και η κατά πολύ μικρότερη μείωση που
παρατηρείται στον ρυθμό αύξησης των τραπεζικών καταθέσεων, καθώς, ως γνωστόν,
οι χρηματιστηριακές συναλλαγές περνούν αποκλειστικά μέσω των καταθετικών
λογαριασμών. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά το σύνολο των τραπεζικών καταθέσεων,
κατά το περασμένο έτος ο ρυθμός αύξησής τους ήταν 14,3%, όταν κατά την αμέσως
προηγούμενη χρονιά έφτανε στο 15,5%. Το πρώτο τρίμηνο του 1999 ο ρυθμός
αύξησής τους έφτασε στο 4,8%. Πώς όμως συνδυάζονται οι τραπεζικές καταθέσεις
με τις χρηματιστηριακές συναλλαγές και με ποιον τρόπο βοηθούν, ώστε να
εμφανίζεται το υπόλοιπό τους ενισχυμένο;

Την απάντηση δίνει επικεφαλής μικρομεσαίας τράπεζας που παρακολουθεί από κοντά
τις εξελίξεις. «Κατ’ αρχάς» λέει «αν οι καταθέσεις είναι προθεσμιακές, τότε
εμπεριέχουν και τους τόκους. Έτσι εξηγείται, εν μέρει, η αύξηση». Και
συνεχίζει: «Δεύτερον, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής κανενός το γεγονός
ότι οι χρηματιστηριακές συναλλαγές γίνονται μέσω τραπεζικών λογαριασμών. Κατά
συνέπεια, όταν κάποιος πουλάει μετοχές, το κεφάλαιο περνάει μέσα από τον
λογαριασμό του, ενώ όταν αγοράζει μετοχές, καταθέτει τα απαιτούμενα κεφάλαια
στον τραπεζικό λογαριασμό της χρηματιστηριακής εταιρείας που θα του εκτελέσει
την πράξη». Και καταλήγει: «Ακόμα όμως και τα καταναλωτικά και προσωπικά
δάνεια που παίρνουν κάποιοι, προορίζοντας τα στην πραγματικότητα για το
Χρηματιστήριο, πάλι από τραπεζικούς λογαριασμούς περνάνε, διογκώνοντάς τους».
Κορυφαίο στέλεχος μεγάλου ιδιωτικού τραπεζικού ομίλου τονίζει πάντως ότι
«ιδιαίτερα κατά τους τελευταίους δύο μήνες παρατηρείται μια σημαντική στροφή
από διάφορα επενδυτικά προϊόντα, και όχι μόνο από τις καταθέσεις, προς το Χρηματιστήριο».

2 ΤΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ: Την ίδια ώρα, η αφαίμαξη που συντελείται στο
ενεργητικό των Αμοιβαίων Κεφαλαίων Διαχείρισης Διαθεσίμων από τα Μετοχικά
Αμοιβαία Κεφάλαια είναι άνευ προηγουμένου.

Η πρώτη κατηγορία, κλασικά αποταμιευτική, «είδε» μέσα στο επτάμηνο Ιανουαρίου
– Ιουλίου περί τα 800 δισ. δρχ. να αλλάζουν «στρατόπεδο» και να κατευθύνονται
προς τα πολλά υποσχόμενα Μετοχικά. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα το
μερίδιο αγοράς των τελευταίων να φτάσει στο 23% της συνολικής αγοράς των
Αμοιβαίων Κεφαλαίων, όταν μέχρι πριν από λίγους μήνες δεν ξεπερνούσε το 14%.
Την ίδια ώρα το ενεργητικό των Διαχείρισης Διαθεσίμων μειώθηκε από το 66% στο
57%, με συνεχείς πτωτικές τάσεις.

Όπως μπορεί κανείς να παρατηρήσει, τα κέρδη της μίας κατηγορίας ισούνται με
τις απώλειες της άλλης.

Τώρα δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι το ποσοστό των Μετοχικών Α/Κ θα
φτάσει στο «ευρωπαϊκό» 50% ή στο «αμερικανικό» 80%, με ό,τι αυτό μπορεί να
συνεπάγεται για τα παραδοσιακά τραπεζικά προϊόντα.

3 ΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ: Το δέλεαρ των μεγάλων αποδόσεων που
εξασφαλίζει το ελληνικό Χρηματιστήριο βάζει αρκετούς από τους επενδυτές που το
προτιμούν ακόμη και στον πειρασμό να δανειστούν, προκειμένου να συμμετάσχουν
στα υπερκέρδη. Έτσι, ένα μεγάλο μέρος του συνολικού υπολοίπου που παρουσίαζε η
καταναλωτική πίστη τον Μάιο (έως τότε υπάρχουν επίσημα διαθέσιμα στοιχεία από
την Τράπεζα της Ελλάδος) θεωρείται ότι κατευθύνθηκε προς τη Σοφοκλέους.

Σύμφωνα με εκτίμηση αρμόδιου στελέχους της Alpha Τράπεζας Πίστεως, από το 1,1
τρισ. δρχ. που ήταν τότε ο συνολικός δανεισμός στον τομέα της καταναλωτικής
πίστης, περί τα 400 δισ. δρχ. κατευθύνθηκαν προς τη Σοφοκλέους.

4 ΤΑ ΟΜΟΛΟΓΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΝΤΟΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΑ: Απώλειες σημειώνονται και στο
«μέτωπο» των ομολόγων και των έντοκων γραμματίων του Δημοσίου.

Για παράδειγμα: Το ποσό το οποίο προσφέρθηκε σε δημοπρασία πενταετούς
ομολόγου, που πραγματοποιήθηκε στις 6 Απριλίου φέτος, έφτασε τα 338,4 δισ.
δρχ., σύμφωνα με στοιχεία του αρμόδιου υπουργείου Οικονομικών. Δύο μήνες μετά,
σε δημοπρασία πενταετούς ομολόγου και πάλι, το ποσό που προσφέρθηκε ήταν 199,8
δισ. δρχ.

Άλλο παράδειγμα: Στις 20 Απριλίου πραγματοποιήθηκε δημοπρασία επταετούς
ομολόγου και το ποσό το οποίο προσφέρθηκε έφτασε τα 433 δισ. δρχ. Σε ανάλογη
δημοπρασία επταετούς ομολόγου, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου, και ενώ η
μεγάλη «κούρσα» του Χρηματιστηρίου είχε ξεκινήσει, το ποσό που προσφέρθηκε
ήταν μειωμένο κατά 122 δισ. δρχ.

Σύμφωνα με στέλεχος του υπουργείου, η προϊούσα μείωση των επιτοκίων καθώς και
η προσδοκία εξασφάλισης ακόμη μεγαλύτερων κερδών είναι οι δύο κύριοι
παράγοντες που στρέφουν τους επενδυτές προς άλλες τοποθετήσεις και κυρίως προς
το Χρηματιστήριο. Το ίδιο ισχύει και με τη μείωση που παρατηρείται στη
δευτερογενή αγορά τίτλων.

5 Η ΕΠΑΝΕΠΕΝΔΥΣΗ ΚΕΡΔΩΝ: Στην άνθηση της χρηματιστηριακής αγοράς όμως
συνέβαλε και η σημαντική κερδοφορία των εισηγμένων επιχειρήσεων. Στέλεχος του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας εκτιμούσε την εβδομάδα που πέρασε ότι ένα
σημαντικό μέρος των κερδών αυτών επενδύεται στην αγορά, ενώ την ίδια
διαδικασία εφαρμόζει και η συντριπτική πλειονότητα των ιδιωτών επενδυτών, οι
οποίοι επανεπενδύουν τα κέρδη που αντλούν από τη χρηματιστηριακή αγορά.

Πρόκειται ουσιαστικά για «ανακύκλωση» των κεφαλαίων. Έτσι εξηγείται σε μεγάλο
βαθμό και η συνολική αξία συναλλαγών που πραγματοποιήθηκε στη Σοφοκλέους από
την αρχή του έτους μέχρι σήμερα και η οποία υπολογίζεται σε περίπου 45 τρισ.
δρχ. Και το ερώτημα που εύλογα τίθεται είναι πόσοι από τους κερδισμένους του
Χρηματιστηρίου φροντίζουν να τοποθετούν μέρος των κερδών τους και σε άλλα
ασφαλέστερα, αλλά λιγότερο αποδοτικά, προϊόντα, για κάθε ενδεχόμενο;

6 ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ: Στη διαδικασία αυτή, των μεγάλων εισροών στο
Χρηματιστήριο, θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το «κομμάτι» που καλύπτουν οι
τοποθετήσεις των ξένων επενδυτών. Χρηματιστηριακοί παράγοντες εκτιμούν ότι το
ποσοστό που καλύπτουν αυτή τη στιγμή τα ξένα κεφάλαια, στο σύνολο των
κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί στη Σοφοκλέους, κυμαίνεται σε επίπεδα χαμηλότερα
από το 10%.

Το έντονο ενδιαφέρον όμως που συγκεντρώνει πάνω της, σε καθημερινή βάση, η
χρηματιστηριακή αγορά έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνονται σε σημαντικό βαθμό και
τα κέρδη του Δημοσίου, με δύο τρόπους. Πρώτον, οι εταιρίες που ετοιμάζονται να
εισαχθούν στη Σοφοκλέους ή και οι ήδη εισηγμένες παρουσιάζουν την «απόλυτη»
εικόνα της κερδοφορίας τους, προκειμένου να είναι όσο το δυνατόν πιο
ελκυστικές στους επενδυτές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο όμως και η φορολόγησή τους
γίνεται ευκολότερη, αλλά και αποδοτικότερη. Δεύτερον, τα έσοδα του Δημοσίου
από τη φορολόγηση των χρηματιστηριακών συναλλαγών συνεχώς αυξάνονται. Για
φέτος το ποσό το οποίο προϋπολογίζεται ότι θα εισπραχθεί από τη συγκεκριμένη
πηγή υπολογίζεται σε 250 δισ. δρχ.

7 ΤΑ ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ: Ενδεικτικό στοιχείο του γεγονότος ότι η
χρηματιστηριακή αγορά σχεδόν μονοπωλεί πλέον το ενδιαφέρον των Ελλήνων είναι
και το στοιχείο που προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία του ΟΠΑΠ, σχετικά με
τους τζίρους που πραγματοποιούν τα τυχερά παιχνίδια που διαθέτει στην αγορά.
Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού, ο συνολικός τζίρος κατά το πρώτο εξάμηνο
του 1999 ήταν 105,6 δισ. δρχ. Ποιος ήταν ο τζίρος κατά το αντίστοιχο περσινό
διάστημα; Ακριβώς 105,6 δισ. δρχ. Οι ιλιγγιώδεις αυξήσεις των περασμένων ετών
έχουν πλέον εξαλειφθεί και εν προκειμένω δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για
ρυθμούς αύξησης, αλλά για απόλυτη στασιμότητα.