Οι τρεις κινήσεις – ορόσημο

«Ορόσημο» και για το υπουργείο Εξωτερικών είναι οι εθνικές εκλογές, που
σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα πραγματοποιηθούν τον Μάρτιο. Η διαφορά όμως,
σε σχέση με το παρελθόν, είναι ότι οι εξελίξεις δεν «παγώνουν» εν όψει κάλπης
­ αντιθέτως, επιταχύνονται.

Τρεις είναι οι μεγάλες κινήσεις που πρόκειται να γίνουν στον τομέα της
εξωτερικής πολιτικής το ερχόμενο εξάμηνο: η προώθηση της κοινοτικής
οικονομικής βοήθειας προς την Τουρκία ­ η οποία εκ των πραγμάτων θα θέσει
στο… χρονοντούλαπο της ιστορίας την πολιτική των βέτο ­ η επίσκεψη του
Αμερικανού Προέδρου Μπιλ Κλίντον στην Αθήνα και η συνακόλουθη κινητικότητα που
θα υπάρξει στο Κυπριακό και, τέλος, η ρύθμιση του ενταξιακού καθεστώτος της
Τουρκίας, στη Σύνοδο Κορυφής του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο.

«Φόρμουλα»

Η παροχή της οικονομικής βοήθειας στην Άγκυρα ουσιαστικά είναι ένα «λελυμένο»
θέμα, καθώς, παρά τις κάποιες αντιδράσεις, ο Γιώργος Παπανδρέου θα συναινέσει
στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. για μια «φόρμουλα»
χρηματοδότησης. Το θέμα αναμένεται να λήξει οριστικά τον Οκτώβριο, οπότε η νέα
Κομισιόν ­ και ο Γερμανός επίτροπος κ. Βερχόγκεν ­ θα φέρουν στο Συμβούλιο για
έγκριση τον σχετικό κανονισμό. Αυτός θα συμπεριλαμβάνει όλους τους
προηγούμενους. Δηλαδή, αυτόν που προβλέπεται από την τελωνειακή ένωση της
Τουρκίας με την Ε.Ε., ύψους 375 MECU, αυτόν για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής
στρατηγικής, ύψους 15 MECU, κι αυτόν της αναπτυξιακής βοήθειας, ύψους 135 MECU.

Κύπρος

Το επόμενο «κεφάλαιο» που απασχολεί το υπουργείο Εξωτερικών είναι και το πιο
δύσκολο: η κινητικότητα στο Κυπριακό, που θεωρείται βέβαιη εν όψει της
επίσκεψης Κλίντον. Αμερικανικές διπλωματικές πηγές, αλλά και κύκλοι του
ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, εκφράζουν την πεποίθηση ότι πριν από τις 22
Νοεμβρίου και την επίσκεψη του πλανητάρχη, η Ουάσιγκτον θα έχει «πείσει» τον
Ραούφ Ντενκτάς και τον Πρόεδρο Κληρίδη να καθήσουν στο ίδιο τραπέζι. Πρακτικά
αυτό σημαίνει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα έχει αποσύρει τον όρο της για
αναγνώριση «οντότητας» στο ψευδοκράτος πριν πουν οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων
έστω και «καλημέρα».

Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει επ’ ουδενί ότι «πάμε για λύση του Κυπριακού».
Αντιθέτως, η Αθήνα εκτιμά ότι «οι συνομιλίες θα συνεχίζονται και θα
συνεχίζονται, σε γύρους ή σε κύκλους, μέχρι τις… αμερικανικές εκλογές».

Αντίβαρο

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών πιστεύει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα
υποχωρήσει στο ζήτημα της αναγνώρισης «οντότητας», διότι η Άγκυρα θέλει πάση
θυσία να δείξει μέχρι το Ελσίνκι «καλή συμπεριφορά». Η τουρκική πλευρά,
ωστόσο, έχει ένα ακόμη κίνητρο: ότι μετά τα νέα δεδομένα που δημιούργησε η
περίπτωση του Κοσόβου, δεν έχει την ίδια εμπιστοσύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες,
φοβούμενη κάποια κινητικότητα στο Κουρδικό. Ως εκ τούτου αναζητεί αντίβαρα
προς την Ουάσιγκτον, με προφανέστερο την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Η Ευρώπη αποτελεί
απόλυτη επιλογή της τουρκικής ελίτ, πολιτικής και οικονομικής», έλεγε
διπλωμάτης που παρακολουθεί την εσωτερική πολιτική κατάσταση της Τουρκίας.

Τον Δεκέμβριο

Ο τρίτος σταθμός για την εξωτερική πολιτική θα είναι η διαπραγμάτευση για τη
χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην Τουρκία. Αν και στην κυβέρνηση
υπάρχουν απόψεις που λένε ότι η Αθήνα δεν πρέπει να δώσει αυτό το «ατού» της
πριν κριθεί οριστικά το ζήτημα της ΟΝΕ, στο υπουργείο Εξωτερικών είναι
απολύτως πεπεισμένοι ότι αυτό το θέμα πρέπει να λυθεί τον Δεκέμβριο. Τα
ανταλλάγματα που επιζητεί η ελληνική πλευρά είναι η δέσμευση των «15» για
απρόσκοπτη ένταξη της Κύπρου στην Ένωση, η πολιτική δήλωση της Ε.Ε. για το
Αιγαίο και τα ελληνικά σύνορα και το σαφές χρονοδιάγραμμα των κινήσεων που
πρέπει να κάνει η Άγκυρα καθώς προχωρά στην ενταξιακή της διαδικασία. Σε αυτά
θα περιλαμβάνονται όλες οι εκκρεμότητες που έχει η Τουρκία, από τον
εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα μέχρι τον χειρισμό της πυρηνικής
ενέργειας (περίπτωση Ακουγιού).

Αυτές οι προϋποθέσεις της ελληνικής πλευράς θα αναπτυχθούν δεόντως στους
εταίρους πριν από το Ελσίνκι, κατά τη διάρκεια κατ’ ιδίαν συναντήσεων που θα
έχει με τους υπουργούς Εξωτερικών της Ε.Ε. σε ένα «γύρο πρωτευουσών» που
ξεκινά τη Δευτέρα ­ από το Λονδίνο, με τον Ρόμπιν Κουκ.