Κέρδισαν το στοίχημα της παραγωγικότητας

Συγκεκριμένα, πρόκειται για τους κλάδους καπνού, παραγώγων πετρελαίου και
άνθρακα, χημικών προϊόντων, μηχανών και συσκευών, προϊόντων βασικής
μεταλλουργίας και προϊόντων από μη μεταλλικά ορυκτά.

Την κούρσα της παραγωγικότητας στη μεταποίηση οδήγησαν κυρίως οι μεγαλύτερες
μονάδες, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις, που απασχολούν μέχρι 10 άτομα, είχαν
σαφώς χαμηλότερες επιδόσεις.

Επίσης, πρωταγωνιστής στο παιχνίδι της παραγωγικότητας αναδείχθηκε την ίδια
περίοδο ένας κλάδος υπηρεσιών, αυτός των μεταφορών και επικοινωνιών, τις
εξελίξεις του οποίου προφανώς σηματοδότησε η έκρηξη των τηλεπικοινωνιών, με
την εισαγωγή της κινητής τηλεφωνίας.

Τα στοιχεία προκύπτουν από μελέτη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για την
«Παραγωγικότητα της Εργασίας στην Ελληνική Οικονομία», την περίοδο 1981-1998.

Μια μελέτη που καταλήγει στο αισιόδοξο συμπέρασμα ότι η ελληνική οικονομία
άρχισε την τελευταία πενταετία να ξεφεύγει από τις αρνητικές επιδόσεις που την
επισκίαζαν τη δεκαετία του 1980 και την πρώτη περίοδο της δεκαετίας του 1990
και να εμφανίζει αύξηση της παραγωγικότητάς της.

Η αύξηση αυτή, κατά 1,4% σε μέσα ετήσια επίπεδα κατά την περίοδο 1994-99,
εξακολουθεί, βεβαίως, να είναι χαμηλή σε σύγκριση με τον μέσο όρο στην
Ευρωπαϊκή Ένωση (2,1%). Ωστόσο, δεν παύει να αποτελεί ένα βήμα προόδου, καθώς
μάλιστα η μελέτη προβλέπει ότι θα συνεχιστεί στα επόμενα χρόνια.

Η παραγωγικότητα είναι στην πραγματικότητα ο βασικός παράγοντας από τον οποίο
θα εξαρτηθεί η επιβίωση της ελληνικής οικονομίας στο περιβάλλον της ΟΝΕ. Κι
αυτό γιατί απ’ αυτήν εξαρτάται ο πλούτος της οικονομίας, η βελτίωση της
ανταγωνιστικότητάς της, η αύξηση της απασχόλησης και η μείωση των
πληθωριστικών πιέσεων. Με άλλα λόγια, η παραγωγικότητα θα κρίνει κατά πόσον θα
επέλθει πραγματική σύγκλιση της ελληνικής με τις ευρωπαϊκές οικονομίες, πέρα
από την ονομαστική σύγκλιση των μακροοικονομικών δεικτών.

Όπως προκύπτει από τη μελέτη, η μάχη της παραγωγικότητας έχει και τους
μεγάλους χαμένους της, για τους οποίους η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη να
αναδιοργανωθούν. Μεταξύ άλλων, σ’ αυτούς συγκαταλέγονται οι κλάδοι ένδυσης,
υπόδησης και επίπλου.

Η μελέτη έγινε από τους κ. Γιώργο Μανωλά, της Διεύθυνσης Μακροοικονομικής
Ανάλυσης του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, και Δάφνη Νικολίτσα, της Μονάδας
Οικονομικής Έρευνας και Ανάλυσης του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων
του ΥΠΕΘΟ.

Μεταφορές και επικοινωνίες είναι οι πρωταθλητές

Ο τομέας των μεταφορών και των επικοινωνιών ηγείται στην κούρσα της
παραγωγικότητας. Όπως προκύπτει από την έρευνα, παρουσιάζει την υψηλότερη μέση
ετήσια αύξηση παραγωγικότητας μεταξύ όλων των κλάδων της οικονομίας, όχι μόνο
στην τελευταία πενταετία ((4,1%), αλλά και στην περίοδο 1981-1998 (4,6%).
Επιπλέον, αποτελεί έναν από τους βασικότερους τομείς οι οποίοι συνέβαλαν στη
συνολική αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας.

Για τη δεύτερη θέση ερίζουν δύο κλάδοι:

* Τα ορυχεία είχαν την υψηλότερη παραγωγικότητα (4,6%) στην εικοσαετία,
αλλά στην τελευταία πενταετία ο ρυθμός υποχώρησε στο 3,3%.

* Οι τομείς του ηλεκτρισμού, του φωταερίου και της ύδρευσης είχαν
συγκριτικά καλύτερη επίδοση στην τελευταία πενταετία (3,6%), αλλά η μέση
επίδοσή τους στην εικοσαετία ήταν 3%.

Ανάλογα, για την τρίτη θέση ερίζουν:

* Η μεταποίηση, που είχε μέση ετήσια αύξηση παραγωγικότητας 1,3% την
εικοσαετία, αλλά σημείωσε σημαντική επιτάχυνση τα τελευταία χρόνια
επιτυγχάνοντας ρυθμούς 2,5%. Αν διαχωριστεί πάντως η μεγάλη βιομηχανία, οι
επιδόσεις ανεβαίνουν σημαντικά στο 2,2% για την εικοσαετία και στο 3,6% για
την τελευταία πενταετία.

* Οι κατασκευές, με μέση ετήσια αύξηση παραγωγικότητας 1,8% την
εικοσαετία, αλλά μόλις 0,8% την πενταετία 1994-98.

Σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες, εκτός των μεταφορών και επικοινωνιών που
προαναφέρθηκαν, η παραγωγικότητα εμφανίζεται στάσιμη την τελευταία πενταετία.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το παραγόμενο «προϊόν» αυξήθηκε εξίσου με την
απασχόληση, οδηγώντας σε μηδενικό σχεδόν αποτέλεσμα από πλευράς
παραγωγικότητας. Όμως, τουλάχιστον ανακόπηκε η συνεχής καθοδική πορεία των
προηγούμενων ετών. Μάλιστα, οι μελετητές επισημαίνουν ότι και διεθνώς
παρατηρείται χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας των υπηρεσιών. Οπωσδήποτε, η
μετατόπιση αυτή από τους αρνητικούς ρυθμούς στη στασιμότητα είχε ευεργετικές
επιπτώσεις στη συνολική αύξηση της παραγωγικότητας της χώρας.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην έρευνα, οι κλάδοι οι οποίοι συνέβαλαν
περισσότερο στην αύξηση της παραγωγικότητας την περίοδο 1994-99 είναι κατά
σειράν οι εξής: υπηρεσίες, μεταφορές και επικοινωνίες,
ηλεκτρισμός-φωταέριο-ύδρευση, κατασκευές και μεταποίηση.

Η «συνταγή» της ανοδικής πορείας

Τρεις λόγοι συνέβαλαν στην αύξηση της παραγωγικότητας στην ελληνική οικονομία
την πενταετία 1994-98. Αυτοί οι λόγοι, όπως προκύπτει από τη μελέτη του
υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, είναι η βελτίωση του επιπέδου επαγγελματικής
κατάρτισης των εργαζομένων, ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής οικονομίας από την
εφαρμογή του προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών και απελευθέρωσης των αγορών
και η ανανέωση του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού με επενδύσεις που πραγματοποιούν
οι επιχειρήσεις. Ειδικότερα, προκύπτει ότι:

* Το εκπαιδευτικό δυναμικό των εργαζομένων βελτιώνεται συνεχώς, με αποτέλεσμα
οι εργαζόμενοι με πτυχίο ανώτατων σχολών να ανέρχονται στο 14,25% το 1997 από
11,89% το 1992 και 12,66% το 1993. Οι εργαζόμενοι με πτυχίο ανώτερης τεχνικής
και επαγγελματικής εκπαίδευσης το 1997 ανέρχονταν στο 8,24% από 5,49% το 1992
και 5,77% το 1993. από έρευνα που έγινε σε περίπου 160 μεγάλες επιχειρήσεις το
1996, προέκυψε ότι το 60% αυτών δαπανούν ποσό μεγαλύτερο του 2% της ετήσιας
μισθοδοσίας τους για εκπαίδευση.

* Το κλίμα σταθερότητας της ελληνικής οικονομίας, η απελευθέρωση των αγορών
και η ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς συνέβαλαν στη δημιουργία συνθηκών αύξησης της
παραγωγικότητας. Παράλληλα, ο εκσυγχρονισμός και η αύξηση της παραγωγικότητας
προήλθε από την εφαρμογή νέων μεθόδων οργάνωσης, διοίκησης και παραγωγής μέσω
και της πολιτικής εξαγορών και συγχωνεύσεων.

* Στο σύνολο της οικονομίας την περίοδο 1994-98 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης
των ιδιωτικών και δημόσιων ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου σε
κατασκευές και εξοπλισμό ανήλθε σε 5,9%, ποσοστό που είναι αυξημένο σε σχέση
με τα προηγούμενα έτη.

Οι μεγάλες μονάδες οδηγούν την κούρσα της ανόδου

Η «μεγάλη βιομηχανία» οδηγεί την κούρσα ανόδου της παραγωγικότητας στη
μεταποίηση την τελευταία πενταετία (1994-98). Η παραγωγικότητα στη μεγάλη
βιομηχανία (εργοστάσια που απασχολούν πάνω από 10 εργαζομένους) αυξήθηκε κατά
3,6% στο διάστημα αυτό, ποσοστό που είναι το υψηλότερο κατά τις δύο τελευταίες
δεκαετίες. Στο σύνολο της μεταποίησης, στο οποίο περιλαμβάνονται και οι μικρές
βιομηχανικές επιχειρήσεις, το ίδιο διάστημα η παραγωγικότητα σημείωσε αύξηση
2,5%. Σημειώνεται ότι στην περίοδο 1981-98 η μεγάλη βιομηχανία παρουσίασε
αύξηση της παραγωγικότητας κατά 2,2%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη, 7 κλάδοι της μεταποίησης
παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση παραγωγικότητας την πενταετία και
αναδεικνύονται πρωταθλητές ανάμεσα στους 20 συνολικά κλάδους. Αυτοί είναι:

* Ο κλάδος καπνού, στον οποίο σημειώθηκε αύξηση της παραγωγικότητας
12,1% (την περίοδο 1981-98 η αύξηση ήταν 2,3%).

* Ο κλάδος παραγώγων πετρελαίου και άνθρακα, που παρουσίασε αύξηση της
παραγωγικότητας 9,1% (την περίοδο 1981-98 η αύξηση της παραγωγικότητας της
εργασίας ήταν 3,3%).

* Ο κλάδος χημικών προϊόντων, στον οποίο σημειώθηκε άνοδος της
παραγωγικότητας 8,5% (την περίοδο 1981-98 η αύξηση ήταν 5%).

* Ο κλάδος μηχανών συσκευών μη ηλεκτρικών με αύξηση 6,3% (την περίοδο
1981-98 η αύξηση ήταν μόλις 0,3%).

* Ο κλάδος ηλεκτρικών μηχανών και συσκευών με αύξηση 5,7% (έναντι 3,7%
το διάστημα 1981-98).

* Ο κλάδος προϊόντων από μη μεταλλικά ορυκτά, με αύξηση 4,7% (έναντι
αύξησης 2,8% το διάστημα 1981-98).

* Ο κλάδος βασικής μεταλλουργίας με αύξηση 4% (έναντι αύξησης 2,8% την περίοδο 1981-98).

Στον κλάδο μεταφορικών μέσων η αύξηση της παραγωγικότητας ήταν 0,7% (έναντι
0,4% την περίοδο 1981-98). Στον κλάδο μεταλλικών προϊόντων σημειώθηκε αύξηση
της παραγωγικότητας κατά 0,4% έναντι μείωσης 0,1% το διάστημα 1981-98.
Αντίθετα, την πενταετία 1994-98, μείωση σημείωσε η παραγωγικότητα στους
παρακάτω τέσσερις κλάδους:

* Στον κλάδο ειδών ένδυσης και υπόδησης, που μειώθηκε κατά 2,8% (έναντι
μείωσης 0,5% την εικοσαετία 1981-98).

* Στον κλάδο εκτυπώσεων εκδόσεων, που μειώθηκε 1,9% (έναντι πτώσης 2,9%
την εικοσαετία).

* Στον κλάδο επίπλων και ειδών επίπλωσης που σημειώθηκε μείωση της
παραγωγικότητας 1,5% (έναντι μείωσης 0,2% την εικοσαετία).

* Στον κλάδο ξύλου και φελλού, που σημειώθηκε μείωση 0,7% (έναντι
αύξησης 1,4% την εικοσαετία).

Μειώνεται το χάσμα από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα κατάφερε να επιταχύνει τους ρυθμούς αύξησης της
παραγωγικότητας της οικονομίας της, εξακολουθεί να υστερεί, σε σύγκριση με
τους Ευρωπαίους εταίρους της. Οι συγκρίσεις με τους εταίρους της στην
Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνουν ότι η αύξηση κατά 1,4% που επετεύχθη την περίοδο
1994-98 την τοποθετεί στην τρίτη από το τέλος θέση μεταξύ των 15. Χαμηλότερο
ρυθμό αύξησης παραγωγικότητας είχαν μόνο το Λουξεμβούργο (1%) και η Ισπανία (1,2%).

Από τις άλλες χώρες, η Ιρλανδία πέτυχε το εντυπωσιακό 5,6%, αποτελώντας το
«θαύμα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Πορτογαλία αύξησε την παραγωγικότητά της
κατά 2,5%, πολύ πάνω από τον μέσο κοινοτικό όρο. Γεγονός παραμένει ότι οι
θετικές εξελίξεις της τελευταίας περιόδου για την Ελλάδα έχουν μειώσει το
χάσμα που την χώριζε από τους εταίρους της. Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, όπως
προβλέπεται στην έρευνα, θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα στην πραγματική
σύγκλιση της ελληνικής με την ευρωπαϊκή οικονομία και στην επιβίωσή της στο
ανταγωνιστικό περιβάλλον της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Όπως
επισημαίνεται στην έρευνα, η σημασία της αύξησης της παραγωγικότητας έγκειται
στο γεγονός ότι οδηγεί σε αύξηση του πλούτου της οικονομίας, σε μείωση των
πληθωριστικών πιέσεων, σε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και σε αύξηση της απασχόλησης.