ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ρωσία, όπως «μεγάλη Αλβανία»

Ένας νέος πολιτικός όρος απαιτείται για να περιγράψει κανείς την κατάσταση
στη Ρωσία. Κάτι σαν «θεσμικό χάος», ας πούμε.

Ρωσική κυβέρνηση (σκίτσο από τη «Χέραλντ Τρίμπιουν»)

«Χάος; Όχι, δεν νομίζω ότι η λέξη αυτή είναι κατάλληλη για την περίσταση».
Έτσι απάντησε ο Τζωρτζ Κένναν, όταν του ζητήθηκε σε πρόσφατη συνέντευξή του να
σχολιάσει το χάος στη Ρωσία. Διπλωμάτης ώς τα μέσα της δεκαετίας του ’60 και
ένας από τους καλύτερους αναλυτές του σοβιετικού καθεστώτος, ο Κένναν
παραδέχεται ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες ζουν σήμερα οι Ρώσοι είναι
τρομερές. Δύσκολα όμως θα μπορούσαν να είναι αλλιώς τα πράγματα. Μέσα σε μια
δεκαετία, η χώρα αυτή αναγκάστηκε να αλλάξει ριζικά το οικονομικό και
κοινωνικο-πολιτικό της σύστημα. Πώς να ξεπεραστούν τόσο γρήγορα τα κοινωνικά,
πνευματικά, ακόμη και γενετικά δεινά που επισώρευσε ο κομμουνισμός σε τρεις
γενιές Ρώσων;

Η φτώχεια και οι δυσκολίες είναι αναμφισβήτητες, επισημαίνει ο 95χρονος
Αμερικανός αναλυτής. Δεν πρέπει όμως να παραβλέπουμε και τα θετικά στοιχεία.
Όπως τον πολιτικό πλουραλισμό. Ή την πραγματοποίηση ελεύθερων εκλογών: τον
ερχόμενο Νοέμβριο, μια ισχυρή συμμαχία του δημάρχου της Μόσχας Γιούρι Λουζκώφ
με τους κυβερνήτες ορισμένων μεγάλων περιοχών, ένα κομμάτι του Αγροτικού
Κόμματος και τον πρώην πρωθυπουργό Γεβγκένι Πριμακώφ θα διεκδικήσει με
αξιώσεις την εξουσία. Οι εξελίξεις αυτές δεν σημειώνονται στη σκιά του
τσαρικού αυταρχισμού ή της παρανοϊκής μυστικοπάθειας του σοβιετικού
συστήματος, αλλά σ’ ένα οργανωμένο θεσμικό πλαίσιο. Κι όλα αυτά
παρακολουθούνται και καταγράφονται με σχόλια, αναλύσεις και εκτιμήσεις από
έναν λίγο – πολύ ελεύθερο Τύπο. Απολάμβανε ποτέ στο παρελθόν η Ρωσία τόσες πολυτέλειες;

Όλα αυτά μπορεί να είναι σωστά, αλλά δεν αναιρούν τον χαρακτηρισμό του
«χάους», γράφει στη «Ρεπούμπλικα» ο Σάντρο Βιόλα, που παρακολουθεί επίσης εδώ
και πολλές δεκαετίες τις εξελίξεις στην άλλοτε υπερδύναμη. Το «σώμα» ­ όπως
αποκαλείται πλέον ο Μπόρις Γιέλτσιν στις αίθουσες σύνταξης πολλών μεγάλων
ρωσικών εφημερίδων ­ μπορεί να έσωσε τους συμπατριώτες του από τους
νεο-κομμουνιστές του Ζιουγκάνωφ, αλλά η συνεχιζόμενη παραμονή του στην εξουσία
είναι επικίνδυνη. Σε μια χώρα με τόσους πλουτοπαραγωγικούς πόρους, το 38% των
παιδιών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, οι
πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 40%. Η υγεία, η εκπαίδευση, οι μεταφορές
καταρρέουν. Η δικαιοσύνη έχει περιέλθει στα χέρια της Μαφίας. Οι πρωθυπουργοί
έρχονται και φεύγουν ανάλογα με τα κέφια ενός προέδρου άρρωστου, καχύποπτου
και διεφθαρμένου: τα στοιχεία που διαρρέουν τις τελευταίες μέρες από το
γραφείο της κυρίας Κάρλα ντελ Πόντε είναι αποκαλυπτικά για το ποιόν του
προέδρου, της οικογενείας του και των συνεργατών του.

Από την αστάθεια αυτή επωφελούνται διάφοροι πολέμαρχοι τύπου Μπασάγιεφ, για να
προκαλούν κρίσεις σήμερα στο Νταγκεστάν, αύριο στη Γεωργία, στην Οσσετία ή στο
Αζερμπαϊτζάν. Ο Καύκασος, μια περιοχή απ’ όπου σε λίγα χρόνια θα περνούν κάθε
μέρα 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, «βαλκανοποιείται». Και η Ρωσία μοιάζει
όλο και περισσότερο με μια «μεγάλη Αλβανία».