ΠΡΟΣΩΠΑ Η τελευταία μάχη

Η Πρώτη Κυρία της περεστρόικα δίνει στη Γερμανία τη μάχη με τον θάνατο.

Πάσχει από οξεία λευχαιμία και η μόνη ελπίδα είναι η μεταμόσχευση μυελού.

Από την αρχή των μεταρρυθμίσεων στην ΕΣΣΔ, το 1985, η Ραΐσα Γκορμπατσόβα

προσωποποιούσε την πολιτική ανανέωση στη χώρα. Οι Ρώσοι ουδέποτε είχαν δει

σύζυγο αρχηγού του σοβιετικού κράτους να μιλάει δημοσίως, να συνοδεύει τον

σύζυγο σε διπλωματικά ταξίδια και να ομολογεί πως της αρέσει ένα γαλλικό

άρωμα. Την είπαν τότε «η κόκκινη τσαρίνα». «Μου κοστίζει ακριβά και κάνει ό,τι

της αρέσει», αστειευόταν εκείνη την εποχή ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Αλλά όλα

τελείωσαν το 1991.

Η κρίσιμη περίοδος για τη Ραΐσα ήταν οι τρεις ημέρες ομηρείας, τις οποίες

πέρασε στον Φόρο, στην Κριμαία, όταν η ντάτσα του ζεύγους κατελήφθη, στις 19

Αυγούστου του 1991, από τους πραξικοπηματίες. Όταν το πραξικόπημα κατεστάλη

και η Ραΐσα επέστρεψε στη Μόσχα δεν ήταν πια ο ίδιος άνθρωπος ­ και όχι μόνον

επειδή ένα εγκεφαλικό την είχε αφήσει μισοπαράλυτη. Κλείστηκε στο σπίτι της,

ξαναδιάβασε μία-μία τις επιστολές που της είχε γράψει ο άνδρας της όταν ήταν

πιο νέοι, και μετά τις έσκισε: «Αυτές οι λέξεις δεν ανήκουν παρά μόνο σε μένα.

Είναι η ζωή μας. Δεν θέλω να τις σφετεριστεί κανένας».

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 1991 και το ζευγάρι

εγκαταστάθηκε σ’ ένα ταπεινό τριάρι της Μόσχας. «Τουλάχιστον τώρα θα βλέπω

περισσότερο τη γυναίκα μου», είχε πει τότε ο Γκορμπατσώφ. Αλλά η Ραΐσα

ουδέποτε αισθάνθηκε ασφαλής, ούτε αποκαταστάθηκε η υγεία της. Επτά χρόνια

μετά, στις 20 του περασμένου Ιουλίου, οι γιατροί αποφάνθηκαν: οξεία λευχαιμία.

Η Ραΐσα εθεωρείτο από τον κόσμο το «μυστικό όπλο» του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, που

τον έσπρωξε στην εξουσία. Ο ίδιος ο Γκορμπατσώφ είχε δηλώσει δημοσίως ότι

μιλάνε μαζί «για όλα» ­ παραδοχή πρωτοφανής για σοβιετικό ηγέτη. Κυκλοφόρησαν

έτσι φήμες για τις «υπερβολές της Ραΐσα» ­ ότι αγόραζε κοσμήματα στο Λονδίνο

με Αμέρικαν Εξπρές, ότι στο Παρίσι άλλαζε φορέματα τέσσερις φορές την ημέρα ­,

φήμες που στη συνέχεια αποδείχθηκαν ψευδείς. Μετά την πτώση του Γκορμπατσώφ,

το ζευγάρι αντιμετώπισε τη μοχθηρία και τον καιροσκοπισμό του Γιέλτσιν, ο

οποίος έκανε ό,τι μπορούσε για να δυσκολέψει τη ζωή τους. Χρειάστηκε να το

ζητήσουν επί δύο ημέρες οι εφημερίδες για να αποφασίσει ο Ρώσος πρόεδρος να

στείλει τηλεγράφημα, τελευταίος απ’ όλους σχεδόν τους ηγέτες του πλανήτη, στην

πανεπιστημιακή κλινική του Μύνστερ, όπου νοσηλεύεται η Ραΐσα. Οι Ρώσοι

φαίνεται, πάντως, ότι έχουν συμβιβαστεί με τη μοναδική Πρώτη Κυρία της

ιστορίας τους: σύμφωνα με τον Μισέλ Περάρ του «Παρί Ματς», χιλιάδες επιστολές

με ευχές για ανάρρωση φθάνουν καθημερινά στο Μύνστερ απ’ όλη τη Ρωσία.