ΔΡΟΜΟΙ

«Θα έρθει…

… μια εποχή που οι άνθρωποι σαν εμένα θα βλέπουν τον φόνο των ζώων το ίδιο
όπως και τον φόνο των ανθρώπων», είπε πει ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι. «Το μεγαλείο
ενός έθνους και η ηθική του πρόοδος μπορεί να κριθεί από τον τρόπο που
μεταχειρίζεται τα ζώα», είχε πει ο Γκάντι. Φαίνεται πως πολλοί Αμερικανοί
δικηγόροι παίρνουν αυτά τα αποφθέγματα των δύο μεγάλων κατά γράμμα. Έτσι,
αναλαμβάνοντας αγωγές πολιτών, οι οποίες στρέφονται εναντίον εταιρειών που
χρησιμοποιούν ουραγκοτάγκους και σκυλιά ως πειραματόζωα, υποσκάπτουν μια
βασική αρχή του αμερικανικού δικαίου: πως τα ζώα δεν είναι παρά μονάχα
ιδιοκτησία και πως ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορούν να έχουν δικαιώματα.

Οι δικηγόροι…

… κέρδισαν μια υπόθεση κατά του Ζωολογικού Κήπου του Λονγκ Άιλαντ: ο Μπάρνι
και η Σαμάνθα, ένα ζευγάρι πιθήκων που ζούσαν σε χωριστά κλουβιά, μπορούν τώρα
να συνεχίσουν μαζί τη ζωή τους. Τους δικαίωσε η αμερικανική νομοθεσία που
προβλέπει ότι οι συνθήκες εγκλεισμού πρέπει να εξασφαλίζουν την «ψυχολογική
ευεξία των πιθηκοειδών». (Δεν υπάρχει ανάλογη πρόβλεψη για τους έγκλειστους
ανθρώπους). Αυτοί οι δικηγόροι, πάντως, δεν μοιάζουν με εκείνους τους
οικολόγους που πετούν μπογιά στις κυρίες που φορούν γούνες από ζώα. Είναι
αποφασισμένοι να προχωρήσουν πολύ σοβαρά. Τους ενθαρρύνουν σε αυτό και
διάφορες πρόσφατες επιστημονικές έρευνες που δείχνουν ότι τα ζώα έχουν πολύ
υψηλότερη νοημοσύνη και πολύ ανώτερη κοινωνική ανάπτυξη από όσο πιστεύαμε.
Μάλιστα, δύο από τις πιο έγκυρες αμερικανικές Νομικές σχολές, όπως των
Πανεπιστημίων του Χάρβαρντ και του Τζορτζτάουν, ανακοίνωσαν ότι θα αρχίσουν να
παραδίδουν και μαθήματα «ζωικού δικαίου». Οι αποφάσεις ορισμένων αμερικανικών
δικαστηρίων έχουν ήδη δημιουργήσει τη σχετική νομολογία. Πολίτες έχουν
κερδίσει πολλές αγωγές εναντίον κτηνιάτρων και εταιρειών που έκαναν πειράματα
σε ζώα.

Η άλλη άποψη…

… προβάλλεται ασφαλώς από τους κτηνοτρόφους και τις φαρμακευτικές εταιρείες.
Διαβλέποντας τον κίνδυνο, ισχυρίζονται πως το ενδιαφέρον των δικηγόρων που τα
βάζουν μαζί τους δεν οφείλεται τόσο σε κάποιες υψηλές φιλοσοφικές ιδέες όσο
στα πλούσια κέρδη που αποκομίζουν από τους ζωόφιλους πελάτες τους. Η αλήθεια
είναι πως οι οργανώσεις που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των ζώων πληρώνουν
αδρά. Μολονότι η αμερικανική νομοθεσία δεν προβλέπει τη δίωξη για καθιερωμένες
πρακτικές όπως είναι η σφαγή των ζώων, υπήρξαν κάποιες καταδικαστικές
αποφάσεις για κτηνοτρόφους που τα κακομεταχειρίζονταν. Με το δίκιο τους,
λοιπόν, ανησυχούν οι κτηνοτρόφοι. «Αν θέλουν να μας κλείσουν το σπίτι, θα το
καταφέρουν», λέει ο πρόεδρός τους. «Όμως, αυτό είναι κατάχρηση εξουσίας».

Αντιρρήσεις…

… όμως ­ φιλοσοφικές και επιστημονικές ­ έχει και η πανεπιστημιακή
κοινότητα. Όπως ο Ρίτσαρντ Επστάιν, καθηγητής της Νομικής Σχολής του Σικάγου.
«Θα έχουν λοιπόν δικαιώματα και τα βακτηρίδια;» αναρωτιέται. «Δεν θα απομείνει
τίποτα όρθιο στην κοινωνία, αν αρχίσουμε να δίνουμε δικαιώματα και στα ζώα».
Τα όρια ανάμεσα στην άβια και την έμβια ύλη παραμένουν θολά. Όσο και τα όρια
ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο. Είτε ο ένας είτε ο άλλος διεκδικούν τα
δικαιώματά τους, προκαλούν πάντα τις ίδιες αντιδράσεις.