ΤΟ ΘΕΜΑ Μοιάζει… νεκρή Πόλη

Διακρίνονται με δυσκολία στο σκοτάδι. Έχουν καταλάβει κάθε σπιθαμή στα
πεζοδρόμια, στα πάρκα και στις πλατείες. Εκατομμύρια άνθρωποι ξενυχτούν από το
φόβο της μεγάλης μετασεισμικής δόνησης, η οποία, όπως λένε οι ειδικοί, «θα
εκτονώσει την κατάσταση».

Δεκαώροφες πολυκατοικίες ισοπεδωμένες, σώματα ακρωτηριασμένα, σωστικά
συνεργεία με πενιχρά μέσα, και άνθρωποι που σκάβουν με ό,τι μπορούν στα
ερείπια είναι οι πρώτες εικόνες που αντικρύζει η ελληνική αποστολή χθες όταν
έφτασε γύρω στα μεσάνυχτα στο προάστιο του Αβτσιλάρ (Avcilar). Ύστερα από
τέσσερις ώρες άσκοπης παραμονής στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της
Κωνσταντινούπολης, οι άνδρες της ΕΜΑΚ, το κλιμάκιο του ΕΚΑΒ και οι ειδικοί του
ΟΑΣΠ κατάφεραν επιτέλους, με τη συνοδεία της Ελληνίδας προξένου και το
συντονισμό του γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας κ. Δημήτρη Κατριβάνου να
φτάσουν στον τόπο της καταστροφής.

Με τον φόβο του μετασεισμού πέρασαν χθες τη νύχτα οι Τούρκοι στα πάρκα και τις πλατείες της Πόλης

Ένα λεωφορείο των αστικών γραμμών της Κωνσταντινούπολης μετέφερε την αποστολή
στην περιοχή Αβτσιλάρ, στην οποία κατέρρευσαν 21 πολυώροφα κτίσματα σαν
χάρτινος πύργος και τα σωστικά συνεργεία, μέχρι τα μεσάνυχτα τουλάχιστον,
είχαν μετρήσει πάνω από εκατό νεκρούς. Στη διαδρομή από το αεροδρόμιο έως το
προάστιο οι εικόνες ήταν εύγλωττες. Χιλιάδες άνθρωποι είχαν στρατοπεδεύσει
δεξιά και αριστερά του δρόμου έχοντας μαζί τους μόνο μια κουβέρτα και
κουβαλώντας μπουκάλια νερό και ένα καρβέλι ψωμί από τα κέντρα διανομής σε
απόσταση αρκετών χιλιομέτρων περνώντας εκεί τη νύχτα.

Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης είναι βυθισμένο στο σκοτάδι, και οι επικοινωνίες
είναι δύσκολες. Η ελληνική αποστολή ήταν η δεύτερη που έφθασε με τρία
αεροσκάφη τύπου C-130 νωρίς χθες το απόγευμα, μετά τους Ρώσους. Ακολούθησαν οι
Ισραηλινοί, οι Ούγγροι και οι Αμερικανοί. Όμως μέσα στο χάος που επικρατεί
στην περιοχή που επλήγη για πολλοστή φορά τον τελευταίο αιώνα από την
κινητικότητα του North Anatolian Fault (δηλαδή του ρήγματος της Βόρειας
Ανατολίας, που εκτείνεται σε μήκος 700 χιλιομέτρων), είναι ίσως δικαιολογημένη
η αμηχανία της τουρκικής αρχής να διαχειριστεί τη βοήθεια των ξένων χωρών.

Πρώτο μέλημα της ελληνικής ανθρωπιστικής βοήθειας είναι να κάνει μια γρήγορη
εκτίμηση της κατάστασης στην περιοχή της ευθύνης της Αβτσιλάρ. Οι επικεφαλής
της ΕΜΑΚ μαζί με τους ειδικούς του ΟΑΣΠ και τους γιατρούς του ΕΚΑΒ
συνεννοούνται με τα ντόπια σωστικά συνεργεία για τις περιοχές όπου υπάρχουν
ακόμη αγνοούμενοι. Οι ελπίδες δεν έχουν ακόμη εξανεμιστεί. Πίσω από το φως των
προβολέων που φωτίζουν το πρόσωπο του Τζ. Κάσελ (ανταποκριτής του CNN),
φαίνονται στρατιώτες και απλοί άνθρωποι που προσπαθούν να απεγκλωβίσουν
τέσσερα παιδιά από τα ερείπια ενός ακόμη πολυώροφου κτιρίου. Το υπόγειό του
ήταν αποθήκη το ισόγειό του σούπερ μάρκετ και επάνω του υπήρχαν άλλοι έξι
όροφοι με δώδεκα διαμερίσματα ο καθένας. Μόνο από αυτή την πολυκατοικία
ανασύρθηκαν είκοσι άνθρωποι νεκροί, όπως μας λέει ο Βεντσέλ, με όσα σπαστά
ελληνικά θυμάται από την εποχή που δούλευε στην Αθήνα στα Ναυπηγεία του
Σκαραμαγκά. Τα συνεργεία προσπαθούν ατέλειωτες ώρες, αλλά οι επιστήμονες
δίνουν ως χρονικό όριο για την εξεύρεση επιζώντων το πρώτο 48ωρο. Απομένουν
ακόμη δέκα με δώδεκα ώρες για την εξεύρεση επιζώντων και σ’ αυτό το διάστημα
θα καταβάλει τα μέγιστα και η ελληνική αποστολή.

Οι δρόμοι γύρω από την πόλη, όπως λένε οι Τούρκοι, έχουν καταστραφεί και
κυρίως ο δρόμος Κωνσταντινούπολης – Άγκυρας έχει χαθεί. Ηλεκτρικό, νερό,
τηλέφωνο είναι κομμένα. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το πρωί μόνο μία φορά
κατέστη δυνατή η επικοινωνία του προξενείου με την πρεσβεία μας στην Άγκυρα…
Ιδιαίτερα μεγάλες ζημιές έχει προκαλέσει η σεισμική αυτή δόνηση, βάθους μόλις
17 μέτρων (όσο πιο επιφανειακός είναι ο σεισμός τόσο μεγαλύτερη είναι η ζημιά
που κάνει) σε πολλές βιομηχανικές μονάδες της περιοχής, σε γέφυρες, δρόμους,
τα διυλιστήρια, το ναύσταθμο. Και όπως επεσήμανε ο αναπληρωτής καθηγητής
Γεωλογίας κ. Ε. Λέκκας «υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της ισχυρής μετασεισμικής
δόνησης». Ο ίδιος δεν σταμάτησε λεπτό χθες να συμβουλεύεται τους χάρτες και να
συζητά με την ομάδα του τα χαρακτηριστικά της σεισμικότητας της περιοχής. 1910
6,2 Ρίχτερ, 1939 7,9 Ρίχτερ, 1943 7,2 Ρίχτερ, 1951 6,9 Ρίχτερ, 1966 6,9
Ρίχτερ, 1992 6,9 Ρίχτερ. «Σ’ αυτή την περιοχή έχουμε σεισμούς πάνω από 6
Ρίχτερ και αυτό μας φοβίζει για το χειρότερο».

Οι επίσημοι αριθμοί έδιναν μέχρι χθες περισσότερους από 1.000 νεκρούς. Όμως
ανεπισήμως τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης μιλούσαν ακόμη και για 5.000 νεκρούς.
Θαμμένοι κάτω από τα ερείπια κυρίως στην Γιάλοβα και στην περιοχή του Ιζμίτ
(Νικομήδεια). Κανείς δεν κοιμήθηκε χθες το βράδυ. Ούτε στην Κωνσταντινούπολη
που συγκριτικά με τις άλλες περιοχές έπαθε πολύ λιγότερες ζημιές. Ο τρόμος για
μία νέα ισχυρή μετασεισμική δόνηση και ο θρήνος για τους νεκρούς τούς κράτησε
όλους ξάγρυπνους. Όμως τα ντόπια σωστικά συνεργεία δεν επαρκούν, η ξένη
βοήθεια φτάνει με αργούς ρυθμούς και είναι δύσκολο να αξιοποιηθεί μέσα στο
χάος που επικρατεί, και οι εκσκαφείς που εθεάθησαν σε πολλές περιπτώσεις να
σκάβουν στα ερείπια, τις περισσότερες φορές κάθε άλλο παρά βοηθούν για τη
διάσωση αγνοουμένων.

Άντεξαν τα μνημεία, σωριάστηκαν οι παράγκες

Και ορθόδοξες εκκλησίες υπέστησαν καταστροφές

Ο Εγκέλαδος δεν άφησε ίχνη στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης, δεν πείραξε τα
μουσεία, τις μεγαλοπρεπείς εκκλησίες και τα παλάτια. Δεν έπληξε επίσης τα
ξενοδοχεία, τις αριστοκρατικές πολυκατοικίες και τα γραφεία των μεγάλων
επιχειρήσεων. Στις παρυφές όμως της μεγαλούπολης, όπου είχαν κτιστεί βιαστικά
τις τελευταίες δεκαετίες, πολλά κτίρια κατέρρευσαν. Στη Νοτιοανατολική
Κωνσταντινούπολη η καταστροφή ήταν γενική, καθώς κατέρρευσαν οι κακοκτισμένες
πολυκατοικίες και οι παράγκες διαλύθηκαν. Πολλά από τα θύματα του
καταστρεπτικού σεισμού που έπληξε τη Δυτική Τουρκία θα ζούσαν ακόμα σήμερα αν
τα κτίρια, στα οποία διέμεναν, ήταν ανθεκτικότερα. Οι σεισμολόγοι είχαν
προειδοποιήσει ότι μία τέτοια καταστροφή θα μπορούσε να πλήξει την περιοχή, οι
αρχές απέτυχαν όμως να ελέγξουν την οικοδομική δραστηριότητα και να επιβάλουν
μια ασφαλή δόμηση.

Ο καθηγητής Πολάτ Γκουλκάν, από το Πολυτεχνείο της Άγκυρας, υποστηρίζει ότι οι
επιστήμονες είχαν απευθύνει συγκεκριμένες προειδοποιήσεις για την ασφάλεια των
κτιρίων: «Νομίζω ότι τα αποτελέσματα του σεισμού είναι χαρακτηριστικά για την
άναρχη δόμηση στη βιομηχανική καρδιά της Τουρκίας.

Η ζήτηση για στέγη ήταν πολύ μεγάλη και δυστυχώς ο έλεγχος και η επίβλεψη της
ποιότητας των κτιρίων δεν ήταν η καταλληλότερη δυνατή». Αλλά και ο Αχμέτ
Καφόγλου, που διευθύνει το τουρκικό Ινστιτούτο Προτύπων, υποστηρίζει ότι οι
κακές κατασκευές είναι υπεύθυνες για την απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών.

Οι Τούρκοι εργολάβοι εκμεταλλεύονται την αδυναμία των ελεγκτικών αρχών για να
κτίζουν όσο το δυνατόν φθηνότερα και χρησιμοποιούν κακής ποιότητος υλικά. Στην
Κωνσταντινούπολη, περίπου τα μισά από τα κτίρια που κατασκευάζονται δεν έχουν
ελεγχθεί από την πολεοδομία. Το αποτέλεσμα ήταν η κατάρρευση χιλιάδων κτιρίων
και η καταστροφή πολλών δρόμων.

Οι ειδικοί είναι εν γνώσει των κινδύνων που προκαλούν τα κτίρια στην Τουρκία.
Τις τελευταίες δεκαετίες τα περισσότερα κτίστηκαν χωρίς έλεγχο. «Πολλά δεν
είναι μόνο κακής κατασκευής, αλλά είναι κτισμένα και πάνω σε άμμο ή σαθρό
υπέδαφος. Αυτό το είδος της δόμησης είναι εφιάλτης σε περίπτωση σεισμού»,
τονίζει ο δρ Μούσον, του βρετανικού Γεωλογικού Ινστιτούτου.