ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο ληστής με τα λουλούδια

Εθνική Τράπεζα Ουγγαρίας: ένα από τα θύματα του Άμπρος

Στη Βουδαπέστη πουλάνε κύπελλα και μπλουζάκια με τη φωτογραφία του. Οι
θαυμαστές του εγκατέστησαν προς τιμήν του ένα site στο Internet. Μια
αμερικανική εταιρεία ζήτησε να αγοράσει τα κινηματογραφικά δικαιώματα της
ιστορίας της ζωής του, ενώ μια γερμανική εταιρεία του πρότεινε να διαφημίσει
το νέο της αναψυκτικό. Σε δύο εβδομάδες κυκλοφορούν τα απομνημονεύματά του.
Και ο διεθνής Τύπος αναρωτιέται: γιατί μια χώρα τόσο υπερήφανη για τη συμβολή
της στον παγκόσμιο πολιτισμό, μια χώρα που επιδιώκει να ενταχθεί στον όμιλο
των δυτικών δημοκρατιών, να αναγορεύει σε εθνικό της ήρωα έναν ληστή τραπεζών;
Πώς εξηγείται ότι τόσο πολλοί Ούγγροι μιλούν με τόσο καλά λόγια για έναν
άνθρωπο που κατηγορείται για απόπειρα φόνου;

Πρώην παίκτης του χόκεϊ, ο Αττίλα Άμπρος είναι γνωστός ως ένας «τζέντλεμαν
εγκληματίας»: καλοντυμένος, ευγενικός, λήστευε πάντα τις τράπεζες φορώντας
κοστούμι και γραβάτα. Είχε πάντα μαζί του μια ανθοδέσμη, σαν τον μακαρίτη τον
Βενάρδο. Αντίθετα όμως με τον δημοφιλή Έλληνα ληστή, που έκρυβε την καραμπίνα
στις γλαδιόλες, εκείνος άφηνε τα λουλούδια στον ταμία. Είχε υπολογίσει ότι η
αστυνομία χρειάζεται τέσσερα λεπτά για να φτάσει στον τόπο της ληστείας, οπότε
φρόντιζε να τελειώσει τη δουλειά μέσα σε δύο με τρία λεπτά. Κι έφευγε συνήθως
με ταξί, αν και μια φορά χρειάστηκε να διασχίσει κολυμπώντας τον Δούναβη.

Μέσα σε έξι χρόνια, ο Άμπρος λήστεψε 28 τράπεζες. Ώσπου, τον περασμένο
Ιανουάριο, η αστυνομία μπήκε στο σπίτι του και του έστησε ενέδρα. Ο Άμπρος,
που είχε ήδη ξεκινήσει για το αεροδρόμιο με σκοπό να φύγει στο εξωτερικό,
συνελήφθη όταν επέστρεψε για να πάρει το σκύλο του. Αλλά δεν έμεινε πολύ στη
φυλακή. Στις 12 Ιουλίου δραπέτευσε από τον τέταρτο όροφο του κελιού του
δένοντας μεταξύ τους σεντόνια, γεγονός που συνέβαλε ακόμη περισσότερο στο να
δημιουργηθεί ένας θρύλος γύρω από το όνομά του. Σε τηλεφωνική δημοσκόπηση που
έγινε πριν από λίγες μέρες, τα τρία τέταρτα των Ούγγρων δήλωσαν ότι τάσσονται
στο πλευρό του. «Τον θαυμάζω, παρ’ όλο που ξέρω ότι ληστεύοντας τις τράπεζες
κλέβει ουσιαστικά τα δικά μας χρήματα», είπε ένας οδοκαθαριστής.

Πώς εξηγούνται όλα αυτά; Σύμφωνα με τους πολιτικούς αναλυτές, οι ρίζες του
φαινομένου είναι βαθιά θαμμένες στην ουγγρική ψυχή. Ύστερα από 500 χρόνια κάτω
από τον ζυγό των ξένων δυνάμεων και μια δεκαετή εμπειρία άγριου καπιταλισμού,
οι Ούγγροι συμπυκνώνουν το μίσος τους για το «κράτος» με αφορμή έναν
εγκληματία που ληστεύει κρατικές τράπεζες και εξευτελίζει την αστυνομία. Αυτό
που τους συναρπάζει είναι ότι τα βάζει με δύο από τους πιο απεχθείς θεσμούς
της κοινωνίας: τις τράπεζες και την αστυνομία. Οι πρώτες θεωρούνται υπεύθυνες
για το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Και για τη δεύτερη,
υπάρχουν άλυτοι λογαριασμοί από την εποχή του κομμουνισμού. Όταν η αστυνομία
τρομοκρατούσε, αλλά τροφοδοτούσε και όλα τα ανέκδοτα.