Υπέρβαση δανείων από 12 τράπεζες

Μεγάλες δυσκολίες αντιμετωπίζει πλέον η Τράπεζα της Ελλάδος στη μείωση των
επιτοκίων και την προσέγγιση των αντιστοίχων της ζώνης του ευρώ, καθώς:

1Ο πληθωρισμός δέχεται εντονότατες πιέσεις από την άνοδο της τιμής του
πετρελαίου, η οποία ήδη οδήγησε σε νέα αύξηση από χθες των τιμών των καυσίμων, και

2Οι τράπεζες έχουν υπερβεί κατά πολύ τα όρια της πιστωτικής επέκτασης που έχει
επιβάλει ο κ. Λ. Παπαδήμος, με αποτέλεσμα να ασκούνται και από αυτή την πλευρά
πληθωριστικές πιέσεις.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, 12 εμπορικές τράπεζες ξεπέρασαν το όριο
του 3,5% στο τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου, φθάνοντας ­ σε μία περίπτωση ­ σε
ποσοστό πιστωτικής επέκτασης 15%.

Είναι προφανές ότι, παρά τη σκλήρυνση των μέτρων από τον Ιούλιο, τα ανάλογα
φαινόμενα δεν μπορούν να εξαλειφθούν εντελώς, κάτι που περιορίζει τις
δυνατότητες της Τραπέζης της Ελλάδος να προχωρήσει σε αποκλιμάκωση των επιτοκίων.

Άλλωστε, σύμφωνα πάντα με πληροφορίες, στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η
Τράπεζα της Ελλάδος δείχνουν ότι ο πληθωρισμός θα φθάσει το 2,6% το φθινόπωρο
αν δεν ληφθούν πρόσθετα μέτρα, κάτι που προφανώς βγάζει την Ελλάδα εκτός ΟΝΕ.

Πρόσθετα μέτρα ασφαλώς θα ληφθούν. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ.
Παπαδήμος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ», αναφέρει ότι
πιθανόν οι δημοσιονομικές αρχές να παρέμβουν όχι μόνο στις πολυσυζητημένες
μειώσεις των φόρων στα καύσιμα, αλλά και σε μειώσεις:

* Των έμμεσων φόρων στα αυτοκίνητα.

* Των τιμολογίων των ΔΕΚΟ.

«Καλώς περίμεναν έως τώρα οι δημοσιονομικές αρχές», λέει χαρακτηριστικά, «αλλά
τώρα πρέπει να προχωρήσουν στη λήψη μέτρων».

Η δραχμή

Οι δυσκολίες στην αποκλιμάκωση των επιτοκίων έχουν, μάλιστα, επαναφέρει στο
προσκήνιο και τη συζήτηση για την ένταξη της δραχμής στη ζώνη του ευρώ με
διαφορετική ισοτιμία από αυτήν που έχει οριστεί ως κεντρική. Η δραχμή
αναμένεται να επανέλθει στην κεντρική της ισοτιμία ως αποτέλεσμα της πτώσης
των επιτοκίων.

Όμως, μια μεγάλη και απότομη αποκλιμάκωση των επιτοκίων, όπως αυτή που θα
απαιτούσε η προσέγγιση των ευρωπαϊκών επιτοκίων, κινδυνεύει να τροφοδοτήσει
έντονες πληθωριστικές πιέσεις.

Αυτόν τον κίνδυνο είχε άλλωστε επισημάνει και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
στην πρόσφατη επίσκεψη της αντιπροσωπείας του στην Αθήνα.

Το ενδεχόμενο επαναδιαπραγμάτευσης της κεντρικής ισοτιμίας με την οποία θα
ενταχθεί η δραχμή στη ζώνη του ευρώ δεν αποκλείει ο κ. Παπαδήμος απαντώντας σε
σχετική ερώτησή μας, αν και τάσσεται σαφώς υπέρ της εξάντλησης κάθε περιθωρίου
για να ενταχθεί η δραχμή με την κεντρική της ισοτιμία.

Όπως λέει, η καλύτερη λύση, προκειμένου να μην υπάρξει πρόβλημα
ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, είναι η λήψη διαρθρωτικών μέτρων εκ μέρους
της κυβέρνησης, που θα οδηγήσουν στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2000.

Τέτοια μέτρα, μεταξύ άλλων, όπως εξηγεί, θα μπορούσε να είναι η απελευθέρωση
των αγορών σε τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια και ­ σε μικρότερο βαθμό ­
η αγορά εργασίας.

«Αυτά τα διαρθρωτικά μέτρα», σημειώνει, «θα πρέπει να τα λάβει η κυβέρνηση
είτε το 2000 είτε μετά το 2001. Ούτως ή άλλως, είναι αναπόφευκτα. Η ίδια,
όμως, θα κρίνει ποιος είναι ο κατάλληλος χρόνος για να το κάνει». Όπως εξηγεί
ο ίδιος, μετά το 2001 δεν θα υπάρχει εθνική νομισματική πολιτική. Επομένως,
τις απαραίτητες προσαρμογές θα κληθούν να φέρουν εις πέρας οι δημοσιονομικές
αρχές. Αν δεν το κάνουν νωρίτερα, θα υποχρεωθούν να το κάνουν αργότερα.
Εναπόκειται στις ίδιες, όμως, να σταθμίσουν πότε είναι η κατάλληλη στιγμή,
ανάλογα με τις οικονομικές εξελίξεις.

Οι «παραβάτες»

Σε ό,τι αφορά την πιστωτική επέκταση των τραπεζών, εξάλλου, τα στοιχεία
αποδεικνύουν ότι οι «παραβάτες», οι οποίοι ξεπέρασαν το όριο του 3,5% που είχε
θέσει η Τράπεζα για το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου, προέρχονται από όλο το φάσμα
του τραπεζικού χώρου.

Μικρές και μεγάλες τράπεζες μπήκαν στον πειρασμό να αψηφήσουν τις κυρώσεις της
Τραπέζης της Ελλάδος για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία. Οι μικρές κινήθηκαν
επιθετικά, για να αποκτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά.
Όπως έλεγε χαρακτηριστικά την επομένη της θέσπισης των μέτρων επικεφαλής
μικρού αλλά δυναμικού πιστωτικού ιδρύματος, «οι μικρές και μεσαίες τράπεζες θα
αντιμετωπίσουν πρόβλημα επιβίωσης αν περιορισθούν στο όριο του 3,5%, καθώς το
κομμάτι της πίτας που διαθέτουν είναι πολύ μικρό και κατά συνέπεια τα
περιθώρια αύξησής του είναι πολύ περιορισμένα».

Αλλά και στις μεγάλες τράπεζες το παιχνίδι της κυριαρχίας έχει γίνει σκληρό,
με αποτέλεσμα να διακινδυνεύουν πρόστιμα προκειμένου να μη χάσουν το παραμικρό
μερίδιο αγοράς.

Και στη μία και στην άλλη περίπτωση, τη δυνατότητα να επωμίζονται το κόστος
των προστίμων δίνει στις τράπεζες η υψηλή κερδοφορία τους. Όσο αυτή δεν
πλήττεται, δύσκολα θα αυτοπεριορισθούν για λόγους αντιπληθωριστικής πολιτικής.

Η εκτίμηση της Τραπέζης της Ελλάδος είναι ότι τα νέα αυστηρότερα μέτρα που
ισχύουν από τον Ιούλιο θα οδηγήσουν τελικώς σε κάποια συγκράτηση.

Όμως, η μέθοδος στην οποία προσέφυγε η πρώτη Τράπεζα αντιδρώντας στα μέτρα
αυτά ήταν η αύξηση των επιτοκίων της κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Αν την
πολιτική της ακολουθήσουν και άλλες τράπεζες, όπως πιθανολογείται για
ορισμένες τουλάχιστον, το βάρος θα πέσει στους καταναλωτές, οι οποίοι δύσκολα
θα περιορίσουν τη ζήτηση για δάνεια.