Τρεις κινήσεις άμυνας στην άνοδο των επιτοκίων

Νίκος Χριστοδουλάκης: Το 2000, με την προεξόφληση της ένταξης στην ΟΝΕ, θα πέσουν τα επιτόκια

Σε εκτεταμένες προαγορές τίτλων του δημοσίου χρέους, που λήγουν σύντομα,
προχωρεί τις τελευταίες ημέρες το υπουργείο Οικονομικών, σε μια προσπάθεια να
μειώσει τις δανειακές ανάγκες του επόμενου διαστήματος, καθώς αντιμετωπίζει
προοπτική ανόδου των επιτοκίων στη διεθνή αγορά.

Οι προαγορές αυτές χρηματοδοτούνται από τα έσοδα των αποκρατικοποιήσεων, και
ειδικότερα αυτών του ΟΤΕ και της Εθνικής Τράπεζας. Την ίδια τακτική είχε
υιοθετήσει και τον περασμένο χρόνο το υπουργείο Οικονομικών, αλλά φέτος η
συγκυρία την επιβάλλει με επιτακτικό τρόπο.

Το υπουργείο Οικονομικών βρίσκεται σε μια δύσκολη περίοδο, σε ό,τι αφορά τη
διαχείριση του δημοσίου χρέους, καθώς τα επιτόκια των ομολόγων ανεβαίνουν, με
αποτέλεσμα να τίθεται θέμα επιβάρυνσης του δημοσίου χρέους, αλλά και
ικανοποίησης του κριτηρίου των επιτοκίων για την ένταξη στην ΟΝΕ.

Η πορεία των επιτοκίων των ελληνικών δεκαετών ομολόγων ήταν μέχρι πρόσφατα
τέτοια και έδειχνε ότι εξασφαλίζεται με άνεση η ικανοποίηση του σχετικού
κριτηρίου. Σύμφωνα με το κριτήριο αυτό, τα ελληνικά επιτόκια δεν πρέπει να
ξεπερνούν κατά περισσότερες από δύο ποσοστιαίες μονάδες τα επιτόκια του ευρώ.
Όμως, η αναταραχή που επικράτησε τις τελευταίες ημέρες στις διεθνείς αγορές
οδήγησε σε άνοδο των ελληνικών επιτοκίων μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των
γερμανικών, με αποτέλεσμα να μικρύνει το περιθώριο ασφαλείας που υπήρχε πριν
από λίγες ημέρες. Πάντως, ο υφυπουργός Οικονομικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης, που
ρωτήθηκε σχετικώς από την «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», δήλωσε ότι «δεν ανησυχούμε για την
ικανοποίηση του κριτηρίου». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η διεύρυνση αυτή της
απόστασης από τα γερμανικά επιτόκια ίσως ερμηνεύεται από την επιθυμία των
ξένων επενδυτών να «κλειδώσουν» τα κεφάλαιά τους στους γερμανικούς τίτλους,
όσο έχουν περιθώρια υψηλών αποδόσεων, τα οποία πιστεύουν ότι στους ελληνικούς
τίτλους θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και μετά 2-3 μήνες.

Σε ό,τι αφορά, εξάλλου, την προοπτική επιβάρυνσης του χρέους λόγω της ανόδου
αυτής των επιτοκίων, ο κ. Χριστοδουλάκης υποστηρίζει ότι θα είναι μηδαμινή,
ιδίως φέτος. Κι αυτό γιατί οι ανάγκες εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους το
δεύτερο εξάμηνο έχουν περιοριστεί σημαντικά, λόγω της κάλυψης του μεγαλύτερου
μέρους των αναγκών του έτους με δανεισμό που πραγματοποιήθηκε το πρώτο εξάμηνο.

Έτσι, το υπουργείο Οικονομικών δεν είναι τώρα υποχρεωμένο να προβεί σε
εκδόσεις εντόκων γραμματίων που θα επιβάρυναν άμεσα το χρέος, ενώ μπορεί
παράλληλα να περιορίσει τις εκδόσεις ομολόγων, χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα
που έχει.

«Η έκδοση του εικοσαετούς ομολόγου μπορεί να περιμένει», λέει χαρακτηριστικά ο
υφυπουργός Οικονομικών. Ωστόσο, ο ίδιος υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα δανεισμού
του υπουργείου Οικονομικών θα συνεχιστεί κανονικά, σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Προσθέτει, μάλιστα, ότι οι δαπάνες για τόκους που έχουν προβλεφθεί στον
προϋπολογισμό του 1999 (3.350 δισ. δρχ.) θα είναι κατά τουλάχιστον 30 δισ.
δρχ. μικρότερες από την πρόβλεψη αυτή, ενώ και το δημόσιο χρέος θα περιοριστεί
τελικώς κατά μία ποσοστιαία μονάδα έναντι των προβλέψεων του προϋπολογισμού
(105,3% του ΑΕΠ).

Η επιτυχία ή μη της αμυντικής τακτικής που ακολουθεί το υπουργείο Οικονομικών,
προκειμένου να μην επιτρέψει επιβάρυνση του δημοσίου χρέους και των δανειακών
αναγκών του δημοσίου λόγω της διεθνούς ανόδου των επιτοκίων, θα εξαρτηθεί από
τη διάρκεια που θα έχει η νέα αυτή εξέλιξη. Οι προβλέψεις δεν είναι ευνοϊκές,
αν ληφθεί υπόψη ότι οι διεθνείς αναλυτές κάθε άλλο παρά πτώση των επιτοκίων
αναμένουν. Η ανακοίνωση της αύξησης των αμερικανικών επιτοκίων, που αναμένεται
να κάνει σύντομα ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ κ. Άλαν
Γκρίνσπαν, θα συντηρήσει πιθανότατα για μεγάλο διάστημα έναν κύκλο υψηλών
επιτοκίων και αναταραχής στις διεθνείς αγορές, προκαλώντας αβεβαιότητα και για
τις εξελίξεις σε μικρές χώρες όπως η Ελλάδα.

Όμως, ο κ. Χριστοδουλάκης βασίζεται στο δεδομένο ότι η Ελλάδα θα αναδειχθεί
σύντομα σε «βέβαιο χαρτί» για τους επενδυτές σε ό,τι αφορά την ένταξη στην
ΟΝΕ. «Το 2000», λέει χαρακτηριστικά, «με την προεξόφληση της ένταξης στην ΟΝΕ,
τα επιτόκια θα πέσουν. Έτσι, το όποιο πρόβλημα θα λυθεί αυτόματα».

Μέχρι τότε, όμως, μπορεί να υπάρξουν αναταράξεις από διάφορες πλευρές. Σε αυτή
την περίπτωση το υπουργείο Οικονομικών θα χρειαστεί να εξαντλήσει την
επινοητικότητά του στη διαχείριση του δημοσίου χρέους, για να μην υπάρξουν
δυσάρεστες συνέπειες για την ΟΝΕ. Το ευτύχημα είναι, όπως λέει και ο κ.
Χριστοδουλάκης, ότι οι ανάγκες των επόμενων μηνών είναι περιορισμένες, χάρη
στον μεγάλο δανεισμό που πραγματοποιήθηκε το πρώτο εξάμηνο του έτους.