[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Το υπουργείο Άμυνας της Αυστρίας κυκλοφόρησε πρόσφατα σε όλα τα στελέχη των
ενόπλων δυνάμεων της χώρας αλλά και σε σημαντικό αριθμό εταιρειών γεωπολιτικό
χάρτη με σχετικό υπόμνημα σύμφωνα με το οποίο το χάσμα ανάμεσα στην καθολική
και την ορθόδοξη Ευρώπη διευρύνεται, γεγονός που δημιουργεί προϋποθέσεις για
νέες συγκρούσεις στον εικοστό πρώτο αιώνα. Στο χάρτη αυτό η Ελλάδα βρίσκεται
φυσικά στο ορθόδοξο μέρος και, όπως αφήνεται να υπονοηθεί, θα αποτελέσει
παράγοντα της σύγκρουσης ενάντια στην καθολική Ευρώπη. Πρόκειται βεβαίως για
απαράδεκτες απόψεις, που απηχούν τις γνωστές ανιστόρητες θεωρητικές κατασκευές
του καθηγητή S. Huntington για «σύγκρουση των πολιτισμών», κατασκευές που η
πραγματικότητα σταθερά διαψεύδει. Το ανησυχητικό όμως είναι ότι οι απόψεις
αυτές που διατυπώνονται από επίσημο θεσμό δεν αποτελούν μεμονωμένο σύμπτωμα.
Υπάρχει σειρά δημοσιευμάτων σε ξένα έντυπα που εκφράζουν τις ίδιες περίπου
απόψεις για τη θέση της Ελλάδας. Τελευταίο παράδειγμα το αφιέρωμα του
«Economist» για τη «νέα γεωπολιτική» τάξη που επίσης ταξινομεί την Ελλάδα σε
εξωευρωπαϊκό πλαίσιο. Όσο απαράδεκτες και επιστημονικά αθεμελίωτες κι αν είναι
οι απόψεις αυτές, οφείλουν να μας προβληματίσουν. Μετά τον πόλεμο στο Κόσοβο
και τη στάση που τήρησε η ελληνική κοινωνία ενάντια στους βομβαρδισμούς (στάση
δικαιολογημένη) και υπέρ του Σ. Μιλόσεβιτς (στάση αδικαιολόγητη) καθώς και τις
διάφορες δηλώσεις που συνόδευσαν τη στάση αυτή, έχει αναβιώσει μια διαδικασία
δημιουργίας ενός «στερεότυπου» για την Ελλάδα ως χώρα που δεν ανήκει
πολιτιστικά στην Ευρώπη, στην ομάδα των χωρών που συγκροτούν την Ευρωπαϊκή
Ένωση. Βεβαίως, η επίσημη πολιτική όπως εκφράστηκε σε διάφορους θεσμούς (ΝΑΤΟ,
Ε.Ε., κ.ά.), απέτρεψε την εμπέδωση της επιχειρηματολογίας αυτής για τη μη
ευρωπαϊκή ταυτότητα της χώρας. Το πρόβλημα ωστόσο παραμένει. Ενώ θα πρέπει να
καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για την ανάδειξη της ιδιαίτερης πολιτιστικής
ταυτότητας της χώρας, ορισμένοι οφείλουν να σταθμίζουν προσεκτικότερα τις
συνέπειες των λόγων και των πράξεών τους. Θα πρέπει να πάψουν να ονειρεύονται
«ορθόδοξα τόξα» και συμμαχίες με καθεστώτα που κάθε άλλο παρά ανταποκρίνονται
στις στοιχειώδεις αρχές του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.