Θανατηφόρες καθυστερήσεις

«Ρεκόρ» στα ποσοστά θανάτων από τροχαία ατυχήματα στους Εθνικούς δρόμους
κατέχει η Ελλάδα. Κύριες αιτίες; Η έλλειψη διαχωριστικού στηθαίου (μόνο 1 στα
25 χιλιόμετρα Εθνικής Οδού διαθέτει το προστατευτικό αυτό μέτρο) και η
αργοπορημένη μεταφορά των βαριά τραυματισμένων στο ειδικό νοσοκομείο (από 30′
έως και δύο 24ωρα!).

Θλιβερό ρεκόρ. Έως και 48 ώρες χρειάζονται για να μεταφερθεί στο σωστό νοσοκομείο ο τραυματίας ενός τροχαίου, ενώ ο συντομότερος χρόνος μεταφοράς στο πλησιέστερο νοσοκομείο είναι περίπου τριπλάσιος από τον αντίστοιχο της Ευρώπης

Σε αυτά τα συμπεράσματα ­ μεταξύ άλλων ­ κατέληξε έρευνα, την οποία εκπόνησαν
οι επιστήμονες κ.κ. Γιάννης Τεσσέρης (επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής
του Πανεπιστημίου Αθηνών), Βασίλειος Θεοδώρου (επίκουρος καθηγητής Ορθοπεδικής
του Πανεπιστημίου Αθηνών), Βασίλειος Κωστελάς και Ιωάννα Λεονταρά. Η μελέτη
βασίστηκε σε τεκμηριωμένα στοιχεία από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, τη
Διεύθυνση Τροχαίων Ατυχημάτων του υπουργείου Δημόσιας Τάξης και του ΥΠΕΧΩΔΕ.

Νέοι οι περισσότεροι

«Αν και από τις στατιστικές της χώρας μας τα τροχαία ατυχήματα φαίνεται να
κατέχουν την τρίτη κατά σειρά αιτία θανάτων, στην πραγματικότητα αποτελούν την
κύρια αιτία, λόγω των ιδιομορφιών τους», αναφέρει ο υπεύθυνος της μελέτης κ.
Τεσσέρης. «Η κυριότερη ιδιομορφία τους είναι ότι περίπου το 70% των θανάτων
και των βαρέων τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα συμβαίνει σε νέα άτομα
ηλικίας κάτω των 45 χρόνων».

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η τραγωδία των τροχαίων ατυχημάτων στην
Ελλάδα μεταξύ των ετών 1980 και 1998 εμφανίζει τα εξής χαρακτηριστικά:

* Ο συντριπτικά μεγαλύτερος αριθμός νεκρών και βαριά τραυματιών παρατηρείται
σταθερά στα ατυχήματα εκτός διοικήσεως πρωτευούσης (στους Εθνικούς δρόμους ή
στις μεγάλες λεωφόρους). Για παράδειγμα, το 77,4% των νεκρών από τροχαία
ατυχήματα το 1998 παρατηρήθηκαν σε δρόμους εκτός πρωτευούσης και το 22,6% στην
περιοχή της Αθήνας.

Χάνονται 2.500 τον χρόνο

Οι θάνατοι και οι βαρείς τραυματισμοί από τροχαία ατυχήματα αυξήθηκαν
σημαντικά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ενώ μικρότερη αύξηση παρατηρήθηκε
στους ελαφρείς τραυματισμούς. Δυόμισι χιλιάδες άνθρωποι χάνονται ετησίως στην
Ελλάδα και 32.000 τραυματίζονται από την «επιδημία» των τροχαίων.

* Ο χρόνος μεταφοράς των τραυματιών από τον τόπο του ατυχήματος στο
πλησιέστερο νοσοκομείο είναι ακόμα πολύ μεγάλος (με ελάχιστο τα 15-20 λεπτά,
όταν ο μέσος αντίστοιχος χρόνος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 7 λεπτά). Ακόμα
μεγαλύτερος είναι ο χρόνος μεταφοράς στα ειδικά νοσοκομεία (από 30 λεπτά ως 2
εικοσιτετράωρα, όταν ο αντίστοιχος μέσος χρόνος στην Ε.Ε. είναι μικρότερος των
10 λεπτών)..

* Το ποσοστό θανάτων από τροχαία ατυχήματα στους Εθνικούς δρόμους κατά
το πρώτο 24ωρο φαίνεται να είναι στη χώρα μας σημαντικά υψηλότερο από τη μέση
διεθνή τιμή. Το 66% των θανάτων παρατηρήθηκαν μέσα στο πρώτο 24ωρο από το
ατύχημα, όταν τα αντίστοιχα ποσοστά σε χώρες της Ε.Ε. είναι 40-50%.

* «Τόσο οι νεκροί όσο και οι βαριά τραυματίες από τροχαία ατυχήματα
εκτός πρωτευούσης υπερέχουν αριθμητικά σε σημαντικό βαθμό αυτών που
παρατηρούνται στην περιφέρεια πρωτευούσης», επισημαίνει ο κ. Τεσσέρης. «Τα
ποσοστά νεκρών από τροχαία ατυχήματα στην περιφέρεια πρωτευούσης αποτελούν το
14,5% με 22,6% του συνόλου, ενώ στην υπόλοιπη χώρα αποτελούν το 77,4% με 85%».

Τα ποσοστά των βαριά τραυματιών στην περιοχή της πρωτεύουσας είναι γενικά
υψηλότερα από αυτά των νεκρών, καταλαμβάνοντας το 16,9% με 45,4% μεταξύ των
ετών 1980 και 1998. Είναι, όμως, σαφώς υψηλότερα από αυτά της υπόλοιπης χώρας,
όπου κυμαίνονται από 54,6% έως 83,9%.

Αργεί η μεταφορά

Η αργοπορημένη μεταφορά δίνει τη χαριστική βολή στους βαριά τραυματίες. «Γι’
αυτό, ο δεύτερος βασικός λόγος για τον μεγάλο αριθμό νεκρών και βαριά
τραυματιών, κυρίως στους δρόμους εκτός διοικήσεως πρωτευούσης, είναι η
αργοπορημένη μεταφορά τους στο πλησιέστερο ειδικό νοσοκομείο και η έλλειψη
Κέντρων Αντιμετωπίσεως Ατυχημάτων», υπογραμμίζει ο κ. Τεσσέρης. «Όλοι οι
νεκροί από τροχαία ατυχήματα δεν ήταν από τη στιγμή του ατυχήματος νεκροί ούτε
οι βαριά τραυματίες τόσο βαριά. Έτσι, η αναλογία νεκρών στους Εθνικούς μας
δρόμους κατά το πρώτο 24ωρο από το ατύχημα αποτελεί “ρεκόρ” για τη χώρα μας».

Στο δείγμα της μελέτης, το οποίο αποτελούσαν 200 νεκροί από τροχαία ατυχήματα
κατά το 1998, οι 150 μετατραυματικοί θάνατοι συνέβησαν εκτός διοικήσεως
πρωτευούσης και οι 50 στην Αθήνα. Το 66% των θανάτων από τα τροχαία στην
περιφέρεια παρατηρήθηκε μέσα στο πρώτο 24ωρο, έναντι του 48% στην Αθήνα, όπου
η μεταφορά των βαριά τραυματιών ήταν πιο γρήγορη.

Αν γινόταν γρήγορα

«Εάν η μεταφορά των θυμάτων από τους υπεραστικούς τόπους των ατυχημάτων προς
τα πλησιέστερα νοσοκομεία γινόταν έγκαιρα και η ιατρική αντιμετώπισή τους ήταν
άμεση και επαρκής σε χωροταξικά κατανεμημένα και υψηλού επιπέδου περιφερειακά
νοσοκομεία, είναι βέβαιο ότι οι νεκροί και οι βαριά τραυματίες δεν θα
απειλούσαν τη δημογραφική μας δομή», καταλήγει ο κ. Τεσσέρης. «Ας μην ξεχνάμε
ότι η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία κατέχουν την πρώτη θέση στη λίστα των πιο
γηρασμένων χωρών του κόσμου, με το 22,3% του πληθυσμού να είναι άνω των 60
χρόνων», καταλήγει ο κ. Τεσσέρης.

Όλες οι σύγχρονες χώρες ­ αναφέρουν οι ερευνητές ­ έχουν αντιδράσει στο
τεράστιο πρόβλημα των τροχαίων ατυχημάτων με τη δημιουργία συνθηκών οδικής
ασφάλειας και με τη λήψη μέτρων άμεσης αντιμετώπισης του τραυματία. Έτσι, οι
υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν καταφέρει να μειώσουν αισθητά τη
θνητότητα από τροχαία κατά 5-40%, μέσα στην τελευταία δεκαετία.

Κύρια αιτία η απουσία διαχωριστικής μπάρας

Διαχωριστικές μπάρες. Μόνο ένα στα 25 χιλιόμετρα των Εθνικών Οδών έχουν διαχωριστικό στηθαίο

«Κύρια αιτία του ανησυχητικού φαινομένου ­ δηλαδή της υπερβολικής αύξησης των
νεκρών και των βαριά τραυματιών στους Εθνικούς μας δρόμους και στις λεωφόρους
μας κατά τα τελευταία χρόνια ­ είναι, όπως προέκυψε από την έρευνά μας, η
απουσία συνθηκών υψηλής οδικής ασφάλειας και κυρίως η έλλειψη του
διαχωριστικού στηθαίου», τονίζουν οι ερευνητές.

Και προσθέτουν: «Είναι γνωστό ότι τις δύο τελευταίες δεκαετίες βελτιώθηκε
οπωσδήποτε η ποιότητα των περιφερειακών μας δρόμων, χωρίς όμως αυτό να
σημαίνει ότι δημιουργήθηκαν συνθήκες υψηλής οδικής ασφάλειας. Η αναλογία των
χιλιομέτρων των Εθνικών μας δρόμων χωρίς διαχωριστικό στηθαίο και με στηθαίο
είναι σήμερα 25: 1, από 31: 1 που ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Απέχουν ακόμα πολύ από τη διεθνή αναλογία, που είναι μικρότερη του 10: 1».

Η αύξηση του αριθμού των τροχοφόρων (3,5 εκατομμύρια περίπου σήμερα) αλλά και
των επιταχύνσεών τους, σε συνδυασμό με τους «αφύλακτους» δρόμους μας, έχει ως
συνέπεια τις σφοδρότατες μετωπικές και πλαγιομετωπικές συγκρούσεις, που
πραγματοποιούνται σε χρόνο μικρότερο των 50 χιλιοστών του δευτερολέπτου.

«Στις τεράστιες δυνάμεις που αναπτύσσονται σε αυτές τις περιπτώσεις, ο
ανθρώπινος οργανισμός και ιδιαίτερα ο ευαίσθητος εγκέφαλος είναι πολύ δύσκολο
ή αδύνατο να αντισταθεί», υπογραμμίζει ο κ. Τεσσέρης. «Οι τραυματικές βλάβες
που προκαλούνται στον άνθρωπο είναι άμεσα θανατηφόρες ή πολύ βαριές, που
απαιτούν επείγουσα αντιμετώπιση. Οι τοποθεσίες, όμως, όπου συνήθως συμβαίνουν
τα ατυχήματα, δεν ευνοούν την άμεση μεταφορά των τραυματιών στο ειδικό νοσοκομείο».