ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η προσβολή της Μνήμης

Οι Γερμανοί ζήλεψαν και θέλουν να φτιάξουν κι αυτοί τη δική τους
Ντίσνεϋλαντ. Προσβάλλοντας βάναυσα τη Μνήμη.

9 Νοεμβρίου 1989: οι Βερολινέζοι γκρεμίζουν το τείχος

Εκείνη την ημέρα του Νοεμβρίου, οι Βερολινέζοι θα τη θυμούνται σε όλη τους τη
ζωή. Θα θυμούνται την κατάπληξη που προκάλεσε η ξαφνική απόφαση του συμβουλίου
υπουργών να επιτρέψει χωρίς περιορισμούς τα ταξίδια στο εξωτερικό. Τον αέρα
λύτρωσης και ελευθερίας που κυρίευσε χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίοι ξεχύθηκαν
στους δρόμους, κατευθύνθηκαν στο σύμβολο της διαίρεσης και του μίσους και
άρχισαν να το γκρεμίζουν. Τη συγκλονιστική συναυλία που έδωσε την επομένη
μπροστά στα χαλάσματα ο Μστισλάβ Ροστροπόβιτς, εκείνα τα κομμάτια του Μπαχ που
ερμήνευσε με το βιολοντσέλλο του σαν να προσευχόταν. Είχε πληροφορηθεί την
προηγουμένη την είδηση στο Παρίσι και έκανε τα αδύνατα δυνατά για να βρεθεί
στο Βερολίνο τις επόμενες ώρες και να μπορέσει να επανενώσει τα δύο κομμάτια
της ζωής του. Όταν έφτασε, πήρε ένα ταξί και ζήτησε να πάει στο τείχος. «Μα
είναι πολύ μεγάλο το τείχος», είπε ο οδηγός. «Μου είναι αδιάφορο», αντέτεινε ο
ρώσος μουσικός.

Ήταν πράγματι πολύ μεγάλο το τείχος, 42 ολόκληρα χιλιόμετρα. Κι απ’ αυτά δεν
έχουν μείνει σήμερα παρά το πολύ δύο, κι εκείνα κομματιασμένα και δυσεύρετα.
Τα υπόλοιπα χαρίστηκαν σε πανεπιστήμια και μουσεία ή πουλήθηκαν,
τούβλο-τούβλο, ψεύτικα τις περισσότερες φορές, σε τουρίστες: το 1990, μάλιστα,
μερικά τούβλα με αυτόγραφα διασήμων προσωπικοτήτων πουλήθηκαν στο Μόντε Κάρλο
προς 6 εκατομμύρια δρχ. Κι έτσι, για τη δέκατη επέτειο από την επανένωσή του
το Βερολίνο έχει μείνει χωρίς τείχος. Πώς θα γιορτάσει το τέλος του Ψυχρού
Πολέμου; Πού θα τιμήσει τη μνήμη των νεκρών;

Το πρόβλημα το έλυσε ο δήμαρχος Έμπερχαρντ Ντίπγκεν, ένας χριστιανοδημοκράτης
που η επανεκλογή του στις 10 Οκτωβρίου θεωρείται βέβαιη. Αφού μας τελείωσε το
τείχος, είπε, να φτιάξουμε καινούργιο. Δεν χρειάζεται να κτίσουμε 42
χιλιόμετρα, μας φτάνουν κάνα δύο. Ιδανικό θα ήταν μάλιστα αν εγκαθιστούσαμε
αυτό το σύγχρονο τείχος στην καρδιά της καινούργιας πόλης, κοντά στην
Ποτσδάμερ Πλατς. Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να
γνωρίσουν και να αγγίξουν ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της πατρίδας τους
­ έστω και ερζάτς. Οι τουρίστες θα αισθάνονται δέος καθώς θα σκέπτονται ότι
βρίσκονται μπροστά στο άλλοτε σύνορο της ελευθερίας. Και η πόλη θα αποκομίζει
χρήματα, ιδιαίτερα αναγκαία τώρα που βρίσκεται στο κατώφλι της χρεωκοπίας.

Ένα είδος γερμανικής Ντίσνεϋλαντ, σαρκάζει το «Σπήγκελ». Είναι παράλογο, ο
Ντίπγκεν νομίζει πως μπορεί να αντιγράψει το παρελθόν, ίσως μάλιστα να φυτέψει
γύρω από το «τείχος» του και λίγο γρασίδι για να μη λερώνει ο κόσμος τα πόδια
του, αναφωνεί ο υφυπουργός Πολεοδομίας Χανς Στίμαν. Κατά τη γνώμη του, αυτό
που πρέπει να γίνει είναι να εντοπιστούν και να αναστηλωθούν τα κομμάτια του
τείχους που έχουν απομείνει. Αλλά η ιδέα του είναι δαπανηρή, ενώ η
χολλυγουντιανή λύση του δημάρχου είναι φτηνή, άρα ρεαλιστική.