Μάχη για τη μεγαλύτερη στρατιωτική προμήθεια

Η έρημος που βρίσκεται βόρεια του Λος Άντζελες, στο Πάλμντεϊλ, διαθέτει μακρά
αεροπορική ιστορία. Αναμέσα στις απίστευτες ιπτάμενες μηχανές που γεννήθηκαν
και πέταξαν για πρώτη φορά εκεί, είναι το κατασκοπευτικό αεροσκάφος U-2, το
υπερηχητικό αναγνωριστικό SR-71 Μπλάκμπερντ, το βομβαρδιστικό Β-2 και το
αόρατο μαχητικό F-117 Στελθ, που πρόσφατα πέταξε στον ουρανό του Κοσόβου. Τώρα
γράφεται μία νέα σελίδα στην ιστορία της βιομηχανίας στρατιωτικών αεροσκαφών.

Μία ιστορία που έχει, ωστόσο, λιγότερο ιπτάμενους και περισσότερο γήινους
σκοπούς. Στο Πάλμντεϊλ οι δύο γίγαντες της αεροπορικής βιομηχανίας, η Μπόινγκ
και η Λόκχιντ Μάρτιν, έχουν εμπλακεί σε μια μεγάλη «αερομαχία» για τον
σχεδιασμό και την κατασκευή του νέου μαχητικού πολλαπλών χρήσεων. Για πρώτη
φορά στην ιστορία σκοπεύουν να δημιουργήσουν ένα αεροσκάφος χαμηλού κόστους
και όχι ένα νέο μαχητικό υπερ-προηγμένης τεχνολογίας. Η έκβαση αυτής της μάχης
έχει τεράστια σημασία τόσο για την αμερικανική αεροπορική βιομηχανία όσο και
για το ίδιο το Πεντάγωνο. Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις και μερικοί
σύμμαχοι των ΗΠΑ θα προμηθευθούν περίπου 3.000 νέα αεροσκάφη, που θα κοστίσουν
πάνω από 200 δισεκατομμύρια δολάρια.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη στρατιωτική προμήθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη
αυτήν τη στιγμή στον κόσμο.

Στοίχημα

Ωστόσο, το νέο μαχητικό (JSF) είναι και ένα τεστ για την αεροπορική
βιομηχανία. Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να σχεδιάσει και να κατασκευάσει
προϊόντα κάτω από τους περιορισμούς κόστους που υπάρχουν στον εμπορικό κόσμο.
Ανάμεσα στις προκλήσεις είναι και η κατασκευή τριών διαφορετικών τύπων του
αεροσκάφους, προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες και των τριών όπλων των ΗΠΑ
(Αεροπορία, Ναυτικό, Πεζικό).

Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει μία κοινή πλατφόρμα, προκειμένου να διατηρηθεί σε
χαμηλά επίπεδα το κόστος. Αν η προσπάθεια στεφθεί με επιτυχία, θα είναι η
πρώτη στην ιστορία. Ανάλογη προσπάθεια τη δεκαετία του ’70 για την κατασκευή
ενός αεροσκάφους που θα καλύπτε τις ανάγκες και των τριών όπλων, απέτυχε.

Τα πρώτα προβλήματα σ’ αυτήν την προσπάθεια έχουν ήδη εμφανιστεί. Η Μπόινγκ
διαπίστωσε ότι ο αρχικός σχεδιασμός των φτερών έκαναν το αεροσκάφος πολύ βαρύ,
με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η προσγείωσή του σε αεροπλανοφόρα πλοία. Η
Λόκχιντ Μάρτιν, από την άλλη πλευρά, ξεπέρασε τις αρχικές προβλέψεις για το
κόστος του αεροσκάφους όταν σχεδίασε τον κινητήρα που θα επιτρέπει την κάθετη
προσγείωση και απογείωση (ο τύπος αυτός θα χρησιμοποιείται από τους
πεζοναύτες). Το Πεντάγωνο συμφώνησε, για λόγους κόστους, να μειωθούν οι
δοκιμαστικές πτήσεις και η εξέλιξη του αεροσκάφους να βασιστεί περισσότερο
στην προσομοίωση. «Δεν θα μπορέσουμε να αντέξουμε το κόστος προβλημάτων όπως
αυτά», λέει ο στρατηγός Μάικλ Χιού, ο πεζοναύτης που έχει τεθεί επικεφαλής του
προγράμματος του νέου αεροσκάφους για λογαριασμό του Πενταγώνου.

Η διατήρηση του προγράμματος εντός των ορίων του προϋπολογισμού είναι πολύ
σημαντική, με δεδομένη την περικοπή κονδυλίων ύψους 1,8 δισεκατομμυρίου
δολαρίων για την εξέλιξη του μαχητικού F-22 ­ κατασκευάζεται από τη Λόκχιντ ­
που αποφάσισε πρόσφατα η Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης προβληματίζονται σχετικά με το αν το
Πεντάγωνο θα καταφέρει να καλύψει το κόστος της ταυτόχρονης εξέλιξης και
κατασκευής τριών αεροσκαφών ­ του JSF, του τεχνολογίας Στελθ F-22 και του F-18
Ε/F που προορίζεται για το Ναυτικό.

Το JSF βρίσκεται ακόμη πολύ μακριά από τη φάση της μαζικής παραγωγής ­ το
πρώτο αεροσκάφος αυτού του τύπου δεν αναμένεται να πάρει μέρος σε επιχειρήσεις
πριν από το 2008 ­ ενώ δεν διαθέτει και την απαιτούμενη πολιτική «στήριξη»,
επειδή δεν έχει ακόμη δημιουργήσει τις χιλιάδες θέσεις εργασίας που θα
απαιτηθούν στη φάση της μαζικής παραγωγής του.

Πανάκριβο

Η δημιουργία και των τριών τύπων του αεροσκάφους στις ποσότητες που
ονειρεύεται το Πεντάγωνο θα κοστίσει στους Αμερικανούς φορολογουμένους περίπου
340 δισεκατομμύρια δολάρια για τα επόμενα 27 χρόνια, σύμφωνα με τους
υπολογισμούς του Κονγκρέσου. «Είναι ξεκάθαρο, πως αν προχωρήσουμε και για τα
τρία μαχητικά, το εγχείρημα θα κοστίσει πολύ ακριβά», λέει ο Στίβ Κόζιακ,
αναλυτής αμερικανικού κέντρου στρατηγικών μελετών.

«Είναι απίθανο αν θα βρεθούν τα χρήματα που απαιτούνται».

Αυτός είναι ο λόγος που κάποιοι βλέπουν με μεγάλη αβεβαιότητα το μέλλον του
JSF, μετά την απόφαση για την περικοπή του προϋπολογισμού του F-22. Αν η
Γερουσία δαν καταφέρει να αποκαταστήσει τη χρηματοδότηση του F-22 και το
πρόγραμμα καθυστερήσει ή ακυρωθεί, αυτό σημαίνει ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις θα
απαιτήσουν ένα πιο αποτελεματικό JSF. Αυτό όμως θα διογκώσει το κόστος
απειλώντας τη υποστήριξή του στις τάξεις του Ναυτικού, το οποίο ήδη αγοράζει
το πιο ακριβό F-18.

Αντίστροφα, αν το πρόγραμμα F-22 σωθεί, τα χρήματα για τη διάσωσή του μπορεί
να περικοπούν από το πρόγραμμα JSF, προκαλώντας την καθυστέρησή του. «Αυτό
δημιουργεί μία πολύ περίπλοκη εικόνα για το JSF», λέει ο Λόρεν Τόμσον,
διεθυντής του Ινστιτούτου Μελετών Λέξινγκτον. «Αν το F-22 πεθάνει, αυτό θα
δημιουργήσει μία έντονη ανάγκη για το JSF.

Αλλά το πρώτο πράγμα που θα πεταχτεί από το παράθυρο, είναι ο χαμηλός
προϋπολογισμός του προγράμματος».