Προστατευθείτε με… γυαλιά έκλειψης

Ο κίνδυνος να καταστραφεί η όραση από την παρατήρηση της ολικής έκλειψης
του Ηλίου με γυμνό μάτι είναι τόσο μεγάλος όσο και η αναστάτωση αστρονόμων και
γιατρών. Οι ιατρικές υπηρεσίες βρίσκονται επί ποδός, σε όλες τις περιοχές απ’
όπου θα φανεί η έκλειψη, όχι όμως και στην Ελλάδα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε χθες επείγουσα ανακοίνωση, όπου
επισημαίνει τους κινδύνους εγκαυμάτων του αμφιβληστροειδούς ή ακόμη και ολικής
απώλειας της όρασης, αν δεν ληφθούν αυστηρά μέτρα προστασίας κατά την
παρατήρηση της έκλειψης, στις 11 Αυγούστου.

«Μην κοιτάτε με γυμνό μάτι τον Ήλιο στη διάρκεια της έκλειψης», φωνάζουν
γιατροί και κρατικές υπηρεσίες στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, στο Ιράν, ακόμη
και στην Ινδία, ενώ οι σχετικές ανακοινώσεις διαδέχονται η μία την άλλη.

Στην Ελλάδα, όπου ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα αυξημένος, οι κρατικές υπηρεσίες
υγείας δεν έχουν ακόμη εκδώσει καμία προειδοποιητική ανακοίνωση. Από τη χώρα
μας η έκλειψη θα είναι μερικώς ορατή (θα καλυφθεί από το 75% έως το 90% του
Ηλίου), γεγονός που κάνει την κατάσταση ακόμη πιο ανησυχητική: Σε κανονικές
συνθήκες η ακτινοβολία του Ηλίου δεν μας επιτρέπει να ρίξουμε το βλέμμα μας
προς τα εκεί, παρά μόνο για ελάχιστα δευτερόλεπτα. Στη διάρκεια μιας μερικής
έκλειψης όμως, όταν μόνο ένα τμήμα του Ηλίου θα έχει καλυφθεί από τη σκιά της
Σελήνης, οι ακτίνες του ναι μεν εξασθενούν (επιτρέποντας στο βλέμμα να είναι
στραμμένο προς τον Ήλιο για περισσότερη ώρα), παραμένουν όμως εξαιρετικά επικίνδυνες.

Την ώρα μάλιστα που η έκλειψη θα… περάσει πάνω από την Ελλάδα (από τις 12.30
το μεσημέρι έως τις 4.30 το απόγευμα) η υπεριώδης ακτινοβολία του Ηλίου είναι
ιδιαίτερα αυξημένη. «Ακόμη κι αν καλυφθεί το 99% του ηλιακού δίσκου, η
ακτινοβολία μπορεί να μας τυφλώσει», επισημαίνει ο κ. Διονύσης Σιμόπουλος,
διευθυντής στο Ευγενίδειο Πλανητάριο.

Οι επιστήμονες, αστρονόμοι και αστροφυσικοί, τονίζουν ξανά και ξανά πως «η
απευθείας παρατήρηση της έκλειψης μπορεί να τυφλώσει».

Αυτό σημαίνει πως δεν θα πρέπει κανείς να παρακολουθήσει το φαινόμενο ούτε με
κιάλια ή τηλεσκόπια, ούτε καν μέσα από το βιζέρ της φωτογραφικής μηχανής ή της
κάμερας.

Τα καταστήματα οπτικών έχουν ήδη μεριμνήσει και εφοδιαστεί με χάρτινα γυαλιά,
που φέρουν ειδικά φίλτρα από πολυεστέρα και φύλλα αλουμινίου. Τα γυαλιά αυτού
του είδους που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά εισάγονται κυρίως από τη Γαλλία
και η τιμή τους κυμαίνεται από 500 έως 1.000 δραχμές.

«Ακόμη κι αυτά όμως δεν είναι απολύτως ασφαλή», εξηγεί ο κ. Γιάννης
Γεωργαντόπουλος, αστροφυσικός και ερευνητής στο Αστεροσκοπείο Αθηνών.

«Αν δεν εφάπτονται καλά στο πρόσωπο, αν έχουν την παραμικρή γρατσουνιά ή
γδάρσιμο, τα φίλτρα των γυαλιών παύουν να είναι προστατευτικά».

Γι’ αυτό και, όπως εξηγεί η κ. Σοφία Αντωνένα, από την εταιρεία Βαϊράμογλου
που εισάγει τα «γυαλιά έκλειψης», «η γαλλική εταιρεία Essilor, που τα
κατασκευάζει, στέλνει συνεχώς φαξ με οδηγίες χρήσης, τονίζοντας, μεταξύ άλλων,
πως τα γυαλιά δεν θα πρέπει να βγουν από τη συσκευασία τους πριν από την ημέρα
της έκλειψης».

Τα γυαλιά ηλίου ή κάποιοι άλλοι «παραδοσιακοί» τρόποι παρατήρησης του
φαινομένου, όπως το καπνισμένο γυαλί, είναι εξίσου επικίνδυνα.

Σύμφωνα με τον κ. Γεωργαντόπουλο, «ο μόνος απόλυτα ασφαλής τρόπος να
παρατηρήσουμε την έκλειψη είναι… έμμεσος: να κάνουμε μια μικρή τρύπα σε ένα
κομμάτι χαρτί και να το στρέψουμε έτσι ώστε η έκλειψη ηλίου να “προβληθεί” στο
πάτωμα, στον τοίχο ή σε ένα άλλο κομμάτι χαρτί».

Οι επιστήμονες της NASA αναφέρουν πως θα μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει τα
γυαλιά που φορούν οι ηλεκτροσυγκολλητές, «αρκεί να έχουν μεγάλο πάχος,
κρύσταλλα νούμερο 14», τονίζει ο Fred Espenak, από το διαστημικό κέντρο
«Goddard» της NASA.

Ο ίδιος αναφέρει πως για να φωτογραφήσει, να κινηματογραφήσει ή να δει κανείς
μέσα από τηλεσκόπιο την έκλειψη θα πρέπει να καλύψει τον φακό με κάποιο από τα
ειδικά φίλτρα (πολυμερή με φύλλα αλουμινίου) που έχουν σχεδιαστεί για τον
σκοπό αυτό.

«Έγχρωμα ή ασπρόμαυρα φιλμ, ιατρικές ακτινογραφίες, φωτογραφικά φίλτρα ή
καπνισμένο γυαλί, είναι όλα εξαιρετικά επικίνδυνα», επισημαίνει ο ίδιος.

Φιλμ από πολυεστέρα και ειδικά γυαλιά στο Ίντερνετ

Η αγορά των ειδικών φίλτρων για την προστασία των ματιών κατά την παρατήρηση
μιας έκλειψης έχει ανοίξει εδώ και καιρό στον… κυβερνοχώρο. Μεγάλες
εταιρείες οπτικών, κατασκευαστές εξειδικευμένων μηχανημάτων για την παρατήρηση
του Ηλίου, αλλά και μικρότερες εταιρείες που ασχολούνται με το… λιανεμπόριο,
διαφημίζουν και πωλούν προστατευτικά γυαλιά και φίλτρα μέσω του Ίντερνετ.

Ηλεκτρονικές παραγγελίες, για ένα ή χιλιάδες κομμάτια, γίνονται καθημερινά και
οι περισσότερες αφορούν τα απλά χάρτινα γυαλιά, με φίλτρα από πολυεστέρα και
λεπτά στρώματα αλουμινίου, που είναι ικανά να κρατήσουν σε «απόσταση
ασφαλείας» την ηλιακή ακτινοβολία και απορροφούν μέχρι και το 100% της
υπεριώδους ακτινοβολίας (UV). Μία μάλιστα από τις εταιρείες αυτές εκτιμά πως
μέχρι στιγμής έχουν πουληθεί πάνω από 250 εκατομμύρια τέτοια γυαλιά. Και στην
ηλεκτρονική αγορά, πάντως, τα γυαλιά αυτού του τύπου θα πρέπει να είναι
εγκεκριμένα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και να φέρουν το σήμα «CE», το οποίο
πιστοποιεί πως πληρούν τις καθορισμένες προδιαγραφές ποιότητας. Οι τιμές για
τα γυαλιά ξεκινούν από το ένα δολάριο ΗΠΑ (περίπου 300 δραχμές) και ανεβαίνουν
ανάλογα με την ποιότητα του χαρτιού και των φίλτρων ή ανάλογα με το χρώμα τους
(το οποίο θα καθορίσει και το χρώμα με το οποίο θα δείτε την έκλειψη).
Ακριβότερα είναι εκείνα με σκελετό όχι από χαρτί αλλά από πλαστικό και,
φυσικά, τα «γυαλιά οξυγονοκολλητή», τα οποία επίσης πωλούνται στο Ίντερνετ, ως
προστατευτικά για την παρατήρηση της έκλειψης.

Στο Δίκτυο, οι τιμές για τα γυαλιά που φορούν οι οξυγονοκολλητές (τα οποία,
σημειωτέον, θα πρέπει να έχουν κρύσταλλα, νούμερο 14, για να θεωρηθούν ασφαλή)
ξεκινούν από τις 6.000 δραχμές (20 δολάρια ΗΠΑ). Στο Ίντερνετ και στο τμήμα…
«έκλειψη» που έχει ανοίξει στα εξειδικευμένα καταστήματα οπτικών, πωλούνται
επίσης φύλλα (φιλμ) από πολυεστέρα και αλουμίνιο, τα οποία έχουν συνήθως
διαστάσεις 12Χ12 και χρησιμοποιούνται ως προστατευτικά σε τηλεσκόπια, κιάλια
και φωτογραφικές μηχανές. Οι τιμές τους ξεκινούν από τις 11.000 δραχμές.
Ορισμένες χρήσιμες διευθύνσεις στο Ίντερνετ, όπου μπορείτε να βρείτε αυτά τα
προστατευτικά προϊόντα, και οι οποίες προτείνονται από τη NASA, είναι οι εξής:

* Rainbow Symphony Inc.

http: //www. rainbowsymphony. com/soleclipse. html.

* Hands-On-Optics – Solar Viewers.

http: //www. handsonoptics. com/astronomy/index. html.

* Eclipse99 LTD – Solar Viewers http: //ds. dial. pipex. com/eclipse99page/.

* American Paper Optics, Inc. http: //www. 3dglassesonline. com/.

* ASTROSHADES http: //www. ASTROSHADES. com/.

* Tuthill Solar-Skreen.

http: //www. tuthillscopes. com/.

Αναστάτωση σε Βέλγιο – Γαλλία από ελαττωματική παρτίδα

Χίλια ζευγάρια ελαττωματικά γυαλιά προστασίας από την έκλειψη κατασχέθηκαν την
περασμένη Δευτέρα από τις αρχές του Βελγίου, σκορπώντας τον φόβο και την
αναστάτωση στις εκεί υπηρεσίες υγείας. Τα γυαλιά (κατασκευασμένα από την
εταιρεία ΜΙΝΙ ΡΑΚ) είχαν πρόσφατα εισαχθεί από την Κολομβία μαζί με άλλα 2.000
ζευγάρια, τα οποία παραμένουν ακόμη στα καταστήματα του Βελγίου.

Οι βελγικές υπηρεσίες υγείας εξέδωσαν επείγουσα ανακοίνωση ζητώντας από τους
αγοραστές των συγκεκριμένων γυαλιών να μην τα χρησιμοποιήσουν για να κοιτάξουν
τον ήλιο στη διάρκεια της έκλειψης, στις 11 Αυγούστου. Σύμφωνα με χθεσινό
τηλεγράφημα του πρακτορείου Reuters, εκατοντάδες τέτοια γυαλιά που κυκλοφορούν
με έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φέρουν το σήμα ποιότητας «CE» έχουν
βρεθεί ελαττωματικά σε πολλές χώρες της Ευρώπης.

Στη Γαλλία, το υπουργείο Αθλητισμού και Νεότητας ζήτησε από τις υπηρεσίες του
στην πόλη Ντομ, στη νοτιοανατολική Γαλλία, να μη μοιράσει τα περίπου 40.000
ελαττωματικά «γυαλιά έκλειψης» που προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν από παιδιά
στις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις της περιοχής.