ΔΡΟΜΟΙ

Μπορούν ξένες…

… δυνάμεις να φέρουν την ειρήνη σε μια χώρα; Αυτό το ερώτημα θέτει στο
τελευταίο του τεύχος ο «Εκόνομιστ», αναφερόμενος στους «πολέμους των άλλων».
Τις τελευταίες εβδομάδες, σημειώνει το περιοδικό, έχουν συναφθεί τρεις
αξιοσημείωτες συμφωνίες για τον τερματισμό τριών από τους χειρότερους πολέμους
της Αφρικής: στο Κονγκό, τη Σιέρα Λεόνε και την Ερυθραία. Η κοινή λογική
επικράτησε, με κάποια βοήθεια από το εξωτερικό, και στη σύγκρουση της Ινδίας
με το Πακιστάν. Η Κίνα δεν εισέβαλε στην Ταϊβάν.

Και στο Κόσοβο…

… η Δύση έδωσε τέλος στις σερβικές επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης. Ο κόσμος
μοιάζει ξαφνικά πιο ήσυχος. Ευλογημένοι ας είναι οι ειρηνευτές. Ή μήπως δεν
είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα; Η ειρήνη που βλέπουμε μπροστά μας είναι μεν
πραγματική, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια μαγική εικόνα. Μόλις στρέψουν αλλού
το βλέμμα τους οι ειρηνευτές, η βία απειλεί να κάνει και πάλι την εμφάνισή
της. Στο Κονγκό οι μάχες δεν σταμάτησαν ποτέ, όσες συμφωνίες κι αν
υπογράφηκαν. Κανείς δεν θα εκπλησσόταν πραγματικά αν η Αιθιοπία και η Ερυθραία
ξανάρχιζαν τον πόλεμο. Το πρόβλημα του Κασμίρ δεν λύθηκε. Και στο Κόσοβο, η
«ειρήνη» που εξασφάλισε το ΝΑΤΟ σημαδεύεται ακόμη από σφαγές ­ μόνο που, αυτή
τη φορά, θύματα είναι οι Σέρβοι, όχι οι Αλβανοί.

Στο περιοδικό…

… «Foreign Affairs», ο αναλυτής Έντουαρντ Λούτβακ, από το Κέντρο Στρατηγικών
και Διεθνών Μελετών της Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι πολλές φορές οι ειρηνευτές
«παγώνουν τις συγκρούσεις και διαιωνίζουν μια κατάσταση πολέμου εμποδίζοντας
τον πιο αδύνατο να κάνει παραχωρήσεις που θα εξασφάλιζαν μια σταθερή ειρήνη».
Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, η Αμερική θα έπρεπε να αντιτίθεται στις διεθνείς
επεμβάσεις αντί να τις οδηγεί. Και οι καλοθελητές, διεθνείς οργανισμοί και μη
κυβερνητικές οργανώσεις, καλό είναι να μην ανακατεύονται. Οι ήσσονος σημασίας
πόλεμοι πρέπει να αφήνονται να «καίγονται» μόνοι τους. Το επιχείρημα του
Λούτβακ είναι ενδιαφέρον αλλά εσφαλμένο, γράφει ο «Εκόνομιστ». Το πρώτο
πρόβλημα αφορά το πώς αναγνωρίζεις έναν ήσσονος σημασίας πόλεμο. Είναι βέβαιο
ότι ο πόλεμος για το Κασμίρ θα τελείωνε εκεί; Ίσως πράγματι οι πόλεμοι της
Γιουγκοσλαβίας να είχαν τελειώσει αν δεν επενέβαινε η διεθνής κοινότητα, όπως
συνέβη με τον πόλεμο της Μπιάφρας, στη Νιγηρία, την περίοδο 1967-70. Στον
πόλεμο εκείνο, όμως, είχαν χάσει τη ζωή τους ένα εκατομμύριο άνθρωποι.
Άλλωστε, ο πόλεμος της Νιγηρίας δεν ήταν ο μόνος όπου η διεθνής κοινότητα
κάθησε με σταυρωμένα χέρια. Το ίδιο έγινε στην Κολομβία, όπου το φονικό
συνεχίζεται, όπως και στη Ρουάντα.

Ο Πρώτος…

… Παγκόσμιος Πόλεμος, ο «πόλεμος με τον οποίο θα τελείωναν όλοι οι πόλεμοι»,
έδειξε καθαρά πού μπορεί να οδηγήσει μια άδικη ειρήνη. Μια δίκαιη επέμβαση,
αντίθετα, οδηγεί συχνά σε μια μόνιμη λύση. Πάντως, ο πόλεμος των 78 ημερών στο
Κόσοβο, δεν έγινε ούτε για συμβατικούς λόγους που έχουν σχέση με το εθνικό
συμφέρον ούτε για τους ανθρωπιστικούς λόγους που επικαλούνται συχνά οι δυτικές
κυβερνήσεις. Επρόκειτο απλώς για έναν κακό υπολογισμό. Έναν πόλεμο που είχε
προγραμματιστεί να διαρκέσει λίγα 24ωρα και που όταν οι προβλέψεις αυτές
διαψεύστηκαν, έγινε ένας πόλεμος με στόχο όχι μόνο την αποτροπή της σερβικής
επιθετικότητας αλλά και τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ.