ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Είσοδος κινδύνου

Τον ακούς να περηφανεύεται που «πήραμε τον Ζάχοβιτς 4,5 δισ.». Τον
παρατηρείς να αναλύει το πώς «η εταιρεία μας αύξησε τα κέρδη της κατά 300%».
Τον βλέπεις να διαβάζει τρεις οικονομικές εφημερίδες κάθε πρωί για να
ενημερωθεί με ποιον τρόπο «θα ελέγξουμε την ανοικοδόμηση των Βαλκανίων».

Το δικαίωμα να ανήκει κανείς

σε οργανώσεις-επιχειρήσεις

αναγορεύεται σε προνόμιο ή «έπαθλο».

Ρόη Παναγιωτοπούλου,

Η επικοινωνία στις οργανώσεις

Η διάσημη ομάδα. Η πολυεθνική εταιρεία. Η παγκοσμιοποιημένη αγορά. Κι αυτός;
Ούτε παράγοντας ούτε διευθυντικό στέλεχος ούτε
έμπορος/βιομήχανος/κατασκευαστής. Ένας εργάτης, ένας υπάλληλος, ένας
μικρομεσαίος. Ένας euro-Έλληνας που αναζητεί ταυτότητα, μητρώο, σήμα
αναγνώρισης, λόγο ύπαρξης. Μόνος και φοβισμένος.

Τα κόμματα προσωποποιήθηκαν, ανέπτυξαν σκληρά και στεγανοποιημένα δίκτυα. Σου
επιτρέπουν να τα χειροκροτείς, αλλά δεν σε θέλουν ούτε συμμέτοχο ούτε
«μέτοχο». Τα κινήματα και οι επαναστάσεις χωνεύτηκαν μέσα στην εξουσία, στο
μαύρο χρήμα και την τεχνολογική ομηρεία.

Η γειτονιά χάθηκε, η πλατεία γέμισε τσιμέντο, στα πάρκα αργοπεθαίνουν τα
πρεζόνια, τα κάγκελα μας δια-χωρίζουν από τους Αλβανούς και από τον ανοικτό
ορίζοντα, η θάλασσα εκβράζει ναυάγια με παλιές προκηρύξεις, πουθενά χώρος για
ένταξη, για πάλη, για όνειρο. Όλα (μοιάζει να) είναι δικά τους. Τι έμεινε
λοιπόν για μας; Ένα μετέωρο βήμα ανάμεσα στην αλήθεια, την ημιαλήθεια και το
ζωτικό ψεύδος. Η αλήθεια είναι πως ­ σ’ αυτή τουλάχιστον τη φάση ­ δεν είναι
ορατοί οι θεσμικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί δίαυλοι (αρχές, προϋποθέσεις,
διαδικασίες) ανατροπής της νέας αυτοκρατορικής τάξης.

Ημι-αλήθεια αποτελεί η τάχατες ουδέτερη θέση ότι τίποτα δεν μπορεί ν’ αλλάξει,
ότι τα καλά παιδιά και οι άξιοι προωθούνται, ότι το σύστημα είναι αγαθό και
δίκαιο, ότι κάποιο minimum αλληλεγγύης θα υπάρχει (δεν ζούμε δα στη ζούγκλα!).

Το ζωτικό ψεύδος συνίσταται στον αυτοβαυκαλισμό, στη φενάκη ότι αφού γίναμε
(απο)δεκτοί σε μια οργανωμένη επιχείρηση, τότε αυτομάτως και αυτοδικαίως
συμμετέχουμε στους θριάμβους, στα κέρδη, στο κύρος, στην κοσμοπολίτικη προβολή
της εταιρείας, του οργανισμού, του club.

Παλιά το όνειρο του σκλάβου ήταν να σπάσει κάποτε τις αλυσίδες. Σήμερα άλλοι
θέλουν να μη φαίνονται τα σημάδια της αλυσίδας (στο χέρι ή στο πόδι ή στον
κρόταφο) και άλλοι ισχυρίζονται ότι η «σκλαβιά» πρέπει να εκλαμβάνεται ως το
πλέον κατάλληλο μέσον απελευθέρωσης.

Στη σκληρή, για πολλούς, πραγματικότητα οι χριστιανικές οργανώσεις απαντούν με
ευχέλαια, οι εθνικιστικές οργανώσεις με παρακρατικούς μηχανισμούς, οι
φιλανθρωπικές οργανώσεις με κοκτέιλ, ενώ «τα οργανωμένα συμφέροντα» απλώς
οργ(αν)ώνουν το ελληνικό κράτος.

Το ερώτημα είναι «για πόσο καιρό θα κρατάμε την ψυχική μας ισορροπία, την
κοινωνική μας αυτοεκτίμηση και τέλος την ψυχραιμία μας» ζώντας μια
ψευδαίσθηση, μια αυταπάτη, μια virtual reality.

Ο καθείς πορεύεται μόνος. Κι αυτή η προσωπική μοναχική πορεία δεν προστίθεται
στην προσωπική μοναχική πορεία του πλαϊνού ώστε να συναποτελέσουν ενιαίο σώμα.
Παράλληλοι βίοι ακόμα κι αν βιώνουμε τις ίδιες αρνητικές εμπειρίες. Αυτό είναι
το θαύμα/τέρας του μεταμοντέρνου καπιταλισμού (για άλλους σοσιαλδημοκρατίας)
με «ανθρώπινο πρόσωπο». Να σε κάνει να ενδιαφέρεσαι αποκλειστικά για τη δική
σου επιβίωση και να προτιμάς την προσκόλλησή σου στον «αποπάνω» παρά τη
συνοδοιπορία σου με τον «ίσο». Ο σώζων εαυτόν σωθήτω; Κι είναι άραγε δυνατόν
να «σωθεί» κανείς έτσι; Και ποια σημασία έχει η σωτηρία σου εάν ο κόσμος γύρω
σου βουλιάζει και χάνεται; Σε τούτα τα ερωτήματα μόνον υπεκφυγές, αφορισμούς
και μονόδρομους θα συναντήσετε.

Ο ένας ρίχνει στον άλλο την ευθύνη. Και όλοι χαίρονται κατά βάθος απλώς επειδή
είναι ζωντανοί, τους αφήνουν δηλαδή να ζουν. Κι ακόμα επειδή δεν τους
απαγορεύουν ρητά να ελπίζουν ότι κάποτε μπορεί να γίνουν σαν τους «αποπάνω»,
τους επιτυχημένους.

Χάρισμα (και χρέος;) η ζωή, προνόμιο η εργασία, πριμ το ­ ύστερα από face and
mind control ­ πρόσκαιρο πέρασμα από τους προθαλάμους της
οργάνωσης/επιχείρησης/διακυβέρνησης/εξουσίας. Τελικά στην Ελλάδα του 2000
διοικούν οι ληξίαρχοι, οι θυρωροί, οι στρατολόγοι και οι προσωπάρχες.

Αυτοί μόνο γνωρίζουν το πώς, το πότε και το γιατί μας επετράπη η είσοδος στη
«ζωή τους».

ΥΓ.: Για τις διαδικασίες «εξόδου» θα γράψουμε στο μέλλον. Μέχρι τότε ο καθένας
μπορεί ελεύθερα να ονειρεύεται.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.